Τα βλαστοκύτταρα των μυών, απαραίτητα για τη δημιουργία νέου μυϊκού ιστού, λειτουργούν χειρότερα καθώς μεγαλώνουμε. Σε ποντίκια, όμως, η απομόνωση αυτών των κυττάρων από γερασμένους μύες, η εργαστηριακή «επανεκκίνηση» και η επανέγχυσή τους οδήγησαν σε μεγαλύτερους μύες και καλύτερη ανάρρωση από τραυματισμούς. Παρόμοια προσέγγιση μπορεί να αναζωογονήσει και τη μυϊκή λειτουργία στους ανθρώπους.
«Θεωρητικά, αν παίρνατε τα βλαστοκύτταρα των μυών ενός ηλικιωμένου, τα “φορτίζατε” και τα επανατοποθετούσατε, πιθανότατα θα ήταν πιο λειτουργικά», λέει ο James White από το Duke University στη Βόρεια Καρολίνα.
Τα βλαστοκύτταρα των μυών παραμένουν συνήθως σε αδράνεια, αλλά όταν υπάρξει τραυματισμός ενεργοποιούνται και παράγουν νέα μυϊκά κύτταρα για να καλύψουν τη βλάβη. «Οι μύες βασίζονται πολύ στην αναγέννηση επειδή είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στη μηχανική καταπόνηση», λέει ο White. «Όταν γυμνάζεστε και πονάτε, αυτό είναι μυϊκή βλάβη. Το ανοσοποιητικό “μιλά” στα βλαστοκύτταρα και εκείνα επιδιορθώνουν τη βλάβη δημιουργώντας νέο μυ από την αρχή.»
Με την ηλικία, τα βλαστοκύτταρα μειώνονται και γίνονται λιγότερο ικανά να αναγεννούν τραυματισμένο ιστό. Σε πειράματα με ποντίκια, ο White και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι αυτό οφείλεται σε μειωμένα επίπεδα ενός ενζύμου, της γλουταμινάσης, στα γερασμένα βλαστοκύτταρα. Αυτό επηρεάζει την παραγωγή λιπαρών μορίων όπως το παλμιτικό και το ελαϊκό (λιπίδια), βασικά δομικά στοιχεία των κυττάρων. «Τα βλαστοκύτταρα πρέπει να γίνουν πολλές φορές μεγαλύτερα για να μετατραπούν σε μυϊκά κύτταρα, άρα χρειάζονται λιπίδια για να φτιάξουν κυτταρικές μεμβράνες και επίσης για ενέργεια», λέει ο White.
Για να διορθώσουν αυτή την έλλειψη, οι ερευνητές πήραν βλαστοκύτταρα μυών από ηλικιωμένα ποντίκια και τα εμπλούτισαν σε τρυβλίο με επιπλέον παλμιτικό και ελαϊκό. Στη συνέχεια τα αναπλήρωσαν σε τραυματισμένους μύες ποδιών άλλων ηλικιωμένων ποντικιών. Τις επόμενες ημέρες, τα ποντίκια ανέπτυξαν νέες μυϊκές ίνες στα τραυματισμένα πόδια που ήταν κατά 45% μεγαλύτερες σε σχέση με όταν λάμβαναν μη εμπλουτισμένα βλαστοκύτταρα. Η αγωγή βελτίωσε επίσης τη λειτουργία των ποδιών σε δοκιμές σε διάδρομο και άλλες δοκιμασίες κινητικότητας.
Στους ανθρώπους, τα επίπεδα γλουταμινάσης μειώνονται επίσης με την ηλικία στα βλαστοκύτταρα των μυών, κάτι που μπορεί να εξηγεί γιατί οι μύες μικραίνουν και εξασθενούν με τα χρόνια και αναρρώνουν πιο δύσκολα από τραυματισμούς. Αυτές οι μεταβολές συχνά μειώνουν την κινητικότητα και την ποιότητα ζωής, ενώ αυξάνουν τον κίνδυνο πτώσεων.
Ίσως μπορέσουμε να περιορίσουμε ή να αντιστρέψουμε αυτή την επιδείνωση ενισχύοντας τα επίπεδα γλουταμινάσης ή των λιπιδίων παλμιτικού και ελαϊκού στα βλαστοκύτταρα των μυών, λέει ο David Lee, επίσης από το Duke University. «Τώρα αναζητούμε τρόπους να το μεταφράσουμε σε κλινικές προσεγγίσεις», λέει.
Η λήψη γλουταμινάσης, παλμιτικού ή ελαϊκού ως συμπληρώματα από το στόμα μάλλον δεν θα λειτουργούσε, επειδή δεν θα έφτανε επαρκής ποσότητα στα μικροσκοπικά βλαστοκύτταρα των μυών, λέει ο White. «Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος προώθησης καρκίνου, καθώς τα καρκινικά κύτταρα έχουν παρόμοιους τρόπους ανάπτυξης που χρησιμοποιούν τα ίδια “συστατικά”.» Αντίθετα, η αφαίρεση βλαστοκυττάρων από τους μύες ηλικιωμένων, η ενεργοποίησή τους στο εργαστήριο με ένζυμα ή θρεπτικά συστατικά και η επανέγχυσή τους ίσως είναι ασφαλέστερη και πιο αποτελεσματική, προσθέτει.
Η μέθοδος δεν θα βοηθούσε νεαρούς bodybuilders ή αθλητές να αυξήσουν μάζα ή να επιταχύνουν την αποκατάσταση, επειδή δεν έχουν εξαρχής έλλειψη σε βλαστοκύτταρα, σύμφωνα με τον White. «Οι μύες τους είναι ήδη γεμάτοι βλαστοκύτταρα, όλα πολύ λειτουργικά και “έτοιμα για δράση”», λέει.
Σε συναφή έρευνα, η εταιρεία Longeveron με έδρα τη Φλόριντα εξετάζει αν εγχύσεις βλαστοκυττάρων από νέους μπορούν να αναζωογονήσουν τους μύες και να μειώσουν την ευθραυστότητα σε ηλικιωμένους. Η εταιρεία συλλέγει μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα, ικανά να διαφοροποιηθούν σε διάφορους τύπους κυττάρων, συμπεριλαμβανομένων μυϊκών, από τον μυελό των οστών υγιών δοτών 18 έως 45 ετών. Σε κλινική δοκιμή, όταν εύθραυστοι εθελοντές 75 έως 80 ετών έλαβαν ενδοφλέβιες εγχύσεις αυτών των νεαρών βλαστοκυττάρων, στη συνέχεια μπορούσαν να περπατήσουν μεγαλύτερη απόσταση.
Nature Aging DOI: 10.1038/s43587-026-01120-3
