Οι αστροναύτες στο διάστημα δεν έχουν σήμερα έναν πραγματικά αποτελεσματικό τρόπο να πλένουν τα ρούχα τους. Ερευνητές όμως ίσως βρήκαν τελικά μια λύση: μια φωτεινή μοβ δέσμη ψυχρού πλάσματος που σκοτώνει μικρόβια.
Στο διάστημα, οι αστροναύτες δεν μπορούν να κάνουν κανονικό πλύσιμο. Αυτό όμως ίσως αλλάξει σύντομα, κάτι που θα μπορούσε να κάνει τις μακράς διάρκειας αποστολές πιο κοντά στις ανέσεις της Γης, είτε στην επιφάνεια της Σελήνης είτε του Άρη.
Στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), οι αστροναύτες συνήθως φορούν τα ίδια ρούχα για ημέρες και στη συνέχεια τα συσκευάζουν ώστε να επιστρέψουν προς τη Γη, όπου καίγονται στην ατμόσφαιρα. Αυτή η λύση είναι επαρκής για αποστολές που διαρκούν λίγες εβδομάδες ή και μήνες, όχι όμως για αποστολές μεγαλύτερης διάρκειας που δεν ανεφοδιάζονται τακτικά από τη Γη.
Εδώ έρχονται οι Gabe Xu από το University of Alabama in Huntsville και η Chelsi Cassilly από το NASA’s Marshall Space Flight Center στο Alabama. Οι δύο τους ανέπτυξαν ένα είδος «πιστολιού πλυσίματος» που μπορεί να ψεκάζει τα υφάσματα με ψυχρό πλάσμα, σκοτώνοντας τους μικροοργανισμούς που προκαλούν τις δυσάρεστες οσμές. Ο Xu παρουσίασε την εργασία στο Astrobiology Science Conference στο Wisconsin, στις 21 Μαΐου.
Η συσκευή λειτουργεί ψεκάζοντας ένα μείγμα ηλίου, αέρα και υδρατμών με ισχυρούς παλμούς ηλεκτρικής ενέργειας, κάτι που δημιουργεί ιόντα οξυγόνου. Τα ιόντα αυτά εισχωρούν στις ίνες του υφάσματος και απορροφώνται από τους μικροοργανισμούς, σκοτώνοντάς τους μέσω αυτού που ονομάζεται οξειδωτικό στρες.
Αυτό είναι ένα από τα πλεονεκτήματα της μεθόδου σε σχέση με άλλες, όπως η έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία. «Υπάρχουν μικροοργανισμοί ανθεκτικοί στην υπεριώδη ακτινοβολία, αλλά από όσο μπορούμε να δούμε στα πειράματά μας, δεν υπάρχει τίποτα ανθεκτικό στο οξειδωτικό στρες – αν φας δηλητήριο, σε σκοτώνει», λέει ο Xu. Οι δοκιμές έδειξαν ότι η μοβ δέσμη πλάσματος μείωσε τις αποικίες σπορίων σε ένα κομμάτι βαμβακερού υφάσματος από 250.000 αποικίες ανά χιλιοστόλιτρο σε περίπου 60.000.
Το κάνει χωρίς να καταστρέφει το ύφασμα ή να δημιουργεί κίνδυνο. «Όταν σκεφτόμαστε πίδακες πλάσματος, φανταζόμαστε κεραυνούς ή ηλεκτροσυγκόλληση, που συνήθως είναι πολύ θερμά», λέει ο Xu. «Αυτός ο πίδακας είναι τόσο ασφαλής που μπορείς να βάλεις το χέρι σου μέσα, θα μπορούσες να τον χρησιμοποιήσεις και στο σπίτι».
Στην πράξη, όμως, η χρήση στο σπίτι δεν θα ήταν ιδιαίτερα αποδοτική, καθώς η σημερινή εκδοχή καθαρίζει μόνο μια περιοχή μικρότερη από ένα εκατοστό κάθε φορά. Ο Xu και η Cassilly εργάζονται τώρα πάνω σε δύο πιο πρακτικές εκδοχές: ένα «πλυντήριο πλάσματος», όπου το πλάσμα θα διοχετεύεται σε έναν θάλαμο μαζί με τα υφάσματα που καθαρίζονται, και μια συσκευή με διπλό πίδακα πλάσματος και ηλεκτρική σκούπα, που θα μπορεί να χρησιμοποιείται σε επιφάνειες.
«Όταν σκέφτεσαι μακροχρόνιες εγκαταστάσεις, όπως στη Σελήνη ή στον Άρη, οι αστροναύτες μάλλον θα θέλουν έναν καναπέ για να κάθονται, ένα ωραίο μέρος, αλλά δεν θα μπορούν να τον έχουν αν δεν μπορούν να τον καθαρίσουν», λέει ο Xu. Οι πίδακες πλάσματος ίσως το κάνουν τελικά αυτό δυνατό.
