Μια νέα μελέτη στο περιοδικό Radiology αποκαλύπτει ότι συνθετικές ακτινογραφίες δημιουργημένες με τεχνητή νοημοσύνη είναι τόσο ρεαλιστικές που έμπειροι ακτινολόγοι τις αναγνωρίζουν σωστά μόλις στο 75% των περιπτώσεων. Το εύρημα ανοίγει σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια των ιατρικών δεδομένων, τις ασφαλιστικές απαιτήσεις και τη δικαστική χρήση απεικονιστικών στοιχείων.
Για δεκαετίες, η ακτινογραφία ήταν ένα από τα πιο αξιόπιστα εργαλεία της ιατρικής — αντικειμενική, δύσκολη να παραποιηθεί, σχεδόν αδύνατο να πλαστογραφηθεί χωρίς να το καταλάβει κάποιος. Αυτή η βεβαιότητα αρχίζει να κλονίζεται.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στις 24 Μαρτίου στο Radiology, το επίσημο περιοδικό της Ακτινολογικής Εταιρείας της Βόρειας Αμερικής, οι ακτινογραφίες που παράγονται από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης έχουν φτάσει σε επίπεδο ρεαλισμού που παραπλανά ακόμη και εξειδικευμένους ειδικούς. Δεκαεπτά ακτινολόγοι από 12 ερευνητικά κέντρα σε έξι χώρες — ΗΠΑ, Γαλλία, Γερμανία, Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα — εξέτασαν 264 ακτινογραφίες, από τις οποίες οι μισές ήταν πραγματικές και οι υπόλοιπες συνθετικές. Ακόμη και γνωρίζοντας ότι υπήρχαν πλαστές εικόνες στο σύνολο, οι συμμετέχοντες τις εντόπισαν σωστά μόνο στο 75% των περιπτώσεων. Όταν δεν γνώριζαν τον σκοπό της μελέτης, μόλις το 41% υποψιάστηκε καν ότι κάποιες εικόνες ήταν τεχνητές.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η ακρίβεια δεν συσχετίστηκε με τα χρόνια εμπειρίας — οι επιδόσεις κυμάνθηκαν από 58% έως 92% ανεξάρτητα από το αν ο γιατρός είχε μηδέν ή σαράντα χρόνια στο πεδίο. Καλύτερα αποτελέσματα εμφάνισαν οι ακτινολόγοι που ειδικεύονται στο μυοσκελετικό σύστημα. Παράλληλα, τέσσερα από τα πιο γνωστά πολυτροπικά γλωσσικά μοντέλα, συμπεριλαμβανομένων των GPT-4o και Gemini 2.5 Pro, δοκιμάστηκαν στο ίδιο έργο και σημείωσαν ποσοστά ακρίβειας μεταξύ 57% και 85% — δηλαδή όχι πολύ καλύτερα από τους ανθρώπους.
Ο επικεφαλής συγγραφέας Mickael Tordjman, ακτινολόγος στην Ιατρική Σχολή Icahn του Mount Sinai στη Νέα Υόρκη, περιέγραψε με σαφήνεια τους κινδύνους: ένα πλαστό κάταγμα που δεν ξεχωρίζει από αληθινό θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε δόλιες ασφαλιστικές αγωγές ή σε νομικές διαδικασίες. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το σενάριο όπου κακόβουλοι παράγοντες εισάγουν συνθετικές εικόνες σε νοσοκομειακά δίκτυα για να χειραγωγήσουν διαγνώσεις — μια μορφή κυβερνοεπίθεσης που στοχεύει απευθείας στην κλινική πράξη.
Η ειδικός ακεραιότητας εικόνων Elisabeth Bik, μιλώντας στο Nature, χαρακτήρισε τα αποτελέσματα «ταυτόχρονα ανησυχητικά και όχι ιδιαίτερα εκπληκτικά», επισημαίνοντας ότι η απειλή εκτείνεται σε πολλαπλά επίπεδα: από την ακεραιότητα της επιστημονικής έρευνας μέχρι τις κλινικές ροές εργασίας και τα νομικά πλαίσια. Ο Tordjman πρόσθεσε ότι οι συνθετικές εικόνες συχνά προδίδονται από μια υπερβολική τελειότητα — υπερβολικά λεία οστά, αφύσικα ίσιες σπονδυλικές στήλες, ομοιόμορφα μοτίβα αιμοφόρων αγγείων που δεν υπάρχουν στην πραγματική ανατομία.
Ως αντίμετρα, οι ερευνητές προτείνουν την ενσωμάτωση αόρατων ψηφιακών υδατογραφημάτων και κρυπτογραφικών υπογραφών κατά τη στιγμή της λήψης, ώστε κάθε εικόνα να φέρει ένα αναλλοίωτο ίχνος προέλευσης. Το επόμενο βήμα, όμως, είναι ήδη ορατό στον ορίζοντα: η παραγωγή συνθετικών τρισδιάστατων απεικονίσεων, όπως αξονικές και μαγνητικές τομογραφίες, που θα θέσουν ακόμη μεγαλύτερες προκλήσεις. Αυτό που βλέπουμε σήμερα, όπως παραδέχεται ο ίδιος ο Tordjman, είναι πιθανώς μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
