3I/ATLAS μπορεί να περιέχει υλικό 10 δισεκατομμυρίων ετών

Ο διαστρικός κομήτης 3I/ATLAS μπορεί να περιέχει υλικό που σχηματίστηκε πριν από περισσότερα από 10 δισεκατομμύρια χρόνια, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Astronomy.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής επιστήμονες του τμήματος Solar System Exploration της NASA, ανέλυσαν τη χημική σύσταση της ατμόσφαιρας του κομήτη χρησιμοποιώντας τις υπέρυθρες δυνατότητες του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb. Οι παρατηρήσεις έγιναν στα τέλη Δεκεμβρίου 2025, όταν ο 3I/ATLAS βρισκόταν περίπου 2,5 φορές πιο μακριά από τον Ήλιο από ό,τι η Γη και κινούνταν μέσα στη ζώνη των αστεροειδών, ανάμεσα στον Άρη και τον Δία.

Σε αυτή την απόσταση, η ατμόσφαιρα του κομήτη, η κόμη, διογκώνεται καθώς η ηλιακή ακτινοβολία εξαχνώνει τα πτητικά παγωμένα υλικά του. Η ομάδα εστίασε στην αναλογία δευτερίου προς υδρογόνο, ένα στοιχείο που αποκαλύπτει πόσο δευτέριο, μια βαρύτερη μορφή υδρογόνου, περιέχεται σε σχέση με το κανονικό υδρογόνο.

Στην περίπτωση του 3I/ATLAS, οι επιστήμονες εξέτασαν αυτή την αναλογία στο μεθάνιο, για να διαπιστώσουν πόσο «βαρύ» μεθάνιο είχε διατηρηθεί από τότε που σχηματίστηκαν οι παγωμένοι κόκκοι σκόνης του. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο κομήτης έχει πολύ περισσότερο από οποιοδήποτε σώμα στο Ηλιακό Σύστημα και 13 φορές περισσότερο από τον κομήτη 67P/Churyumov-Gerasimenko, το μόνο άλλο τοπικό σώμα με «ασφαλή» ένδειξη, η οποία είχε απαιτήσει επιτόπιες μετρήσεις από το σκάφος Rosetta.

«Η αυξημένη αναλογία D/H στο μεθάνιο του 3I/ATLAS είναι συμβατή με την υπόθεση ότι οι πάγοι του σχηματίστηκαν σε ψυχρό, χαμηλής μεταλλικότητας διαστρικό ή πρωτοαστρικό περιβάλλον, υπό υψηλό ρυθμό ακτινοβόλησης από κοσμικές ακτίνες», αναφέρουν οι ερευνητές.

Μία πιθανή προέλευση είναι μέσα στον δίσκο σκόνης και αερίου που σχηματίζει πλανήτες γύρω από ένα πολύ νεαρό ή υπό σχηματισμό αστέρι. Τέτοια περιβάλλοντα είναι δύσκολο να μελετηθούν, επειδή είναι πυκνά και αδιαφανή, κρύβοντας τις χημικές διεργασίες που εξελίσσονται στο εσωτερικό τους. Γι’ αυτό οι ερευνητές στηρίζονται συχνά σε αστροχημικά μοντέλα.

Ο 3I/ATLAS θεωρείται πολύτιμος γιατί αποτελεί ένα «παρθένο» δείγμα που εκτινάχθηκε από τα κρυμμένα βάθη ενός αρχαίου κοσμικού «φυτωρίου» και έφτασε μέχρι εμάς, πιθανότατα από ένα από τα αρχαιότερα άστρα του Γαλαξία. Η μελέτη των μοριακών εκπομπών του έδωσε στους αστρονόμους τη δυνατότητα να εξετάσουν κρίσιμα ερωτήματα για την προέλευσή του.

Οι ισοτοπικές αναλογίες του υποδεικνύουν ότι μπορεί να έχει εκτεθεί σε μεγάλη ακτινοβολία και ίσως να γεννήθηκε σε ένα προαστρικό πυρήνα, μια πυκνή περιοχή υπέρψυχρου αερίου όπου βρίσκονται τα πρώτα στάδια σχηματισμού άστρων. Σε θερμοκρασίες περίπου -263 βαθμών Κελσίου, τα αέρια παγώνουν πάνω στους κόκκους σκόνης, ευνοώντας το δευτέριο και διαμορφώνοντας χαρακτηριστικές αναλογίες D/H σε μόρια όπως το μεθάνιο.

Επιπλέον, η χαμηλή περιεκτικότητα σε άνθρακα-13 δείχνει, σύμφωνα με τη μελέτη, την πολύ μεγάλη ηλικία του, καθώς προέρχεται από ένα αρχέγονο Σύμπαν που δεν είχε ακόμη εμπλουτιστεί από διαδοχικές γενιές άστρων και τα βαρύτερα στοιχεία που απελευθέρωσαν στο Διάστημα με τις εκρήξεις υπερκαινοφανών.

Συνολικά, η έρευνα αναδεικνύει το τεράστιο εύρος των κοσμικών χρονολογιών. Ο κομήτης αυτός θα μπορούσε να ταξιδεύει για 7 δισεκατομμύρια χρόνια πριν ακόμη υπάρξει το Ηλιακό μας Σύστημα. Ίσως να σχηματίστηκε πριν ακόμη δημιουργηθούν πολλά από τα άτομα που συνθέτουν τον Ήλιο και τους πλανήτες μας, σε άστρα μεγάλης μάζας που έζησαν και πέθαναν, αφήνοντας τα κατάλοιπά τους για να εμπλουτίσουν το περιβάλλον από το οποίο προέκυψε η δική μας ύπαρξη.

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο Nature Astronomy.

Πηγή: sciencealert.com.