Από το DeLorean του Doc Brown μέχρι τη TARDIS του Doctor Who και ένα hot tub που κάνει ό,τι θέλει, η επιστημονική φαντασία έχει εφεύρει δεκάδες τρόπους για να σπάσει το φράγμα του χρόνου. Μερικοί βασίζονται σε πραγματική φυσική, άλλοι σε καθαρή φαντασία — και μερικοί απλώς δεν έχουν καμία εξήγηση.
Η χρονοταξιδιωτική μηχανή είναι ίσως το πιο αγαπημένο gadget της επιστημονικής φαντασίας. Και δεν είναι τυχαίο: η ιδέα του χρόνου ως τέταρτη διάσταση που μπορεί κανείς να διασχίσει προς τα εμπρός ή προς τα πίσω αγγίζει κάτι βαθιά ανθρώπινο. Η καλή είδηση είναι ότι η φυσική δεν απαγορεύει ρητά το χρονοταξίδι — οι εξισώσεις του Αϊνστάιν αφήνουν ανοιχτές κάποιες πόρτες, μέσω σκουληκότρυπων και καμπύλου χωροχρόνου. Η κακή είδηση είναι ότι κανείς δεν ξέρει πώς να το κάνει στην πράξη.
Οι σεναριογράφοι, ευτυχώς, δεν έχουν αυτό το πρόβλημα.
Το πιο εμβληματικό χρονοταξιδιωτικό όχημα παραμένει το DeLorean του Doc Brown στο «Back to the Future». Ο Flux Capacitor — ένα γυάλινο κουτάκι που «κάνει δυνατό το χρονοταξίδι» — χρειάζεται 1,21 gigawatt ενέργειας και ταχύτητα 88 μιλίων την ώρα για να λειτουργήσει. Απλό, κομψό, εντελώς αυθαίρετο. Στον αντίποδα βρίσκεται η TARDIS του Doctor Who, ένα διαστημόπλοιο-χρονομηχανή που χωράει σύμπαν στο εσωτερικό του και μπορεί να πάει οπουδήποτε και οποτεδήποτε στην ιστορία — αρκεί το κύκλωμα χαμαιλέοντα να μην έχει κολλήσει στη μορφή τηλεφωνικού θαλάμου.
Η επιστημονική φαντασία έχει επίσης εξερευνήσει πιο «σκληρές» προσεγγίσεις. Στο «Interstellar», η βαρυτική διαστολή του χρόνου γύρω από μια μαύρη τρύπα δεν είναι φαντασία — είναι πραγματική φυσική. Ο ήρωας επιστρέφει από μια αποστολή μερικών ωρών για να ανακαλύψει ότι στη Γη έχουν περάσει δεκαετίες. Στο «Tenet» του Νόλαν, η αντιστροφή της εντροπίας επιτρέπει στους χαρακτήρες να βιώνουν τον χρόνο αντίστροφα — μια ιδέα που βασίζεται στον δεύτερο νόμο της θερμοδυναμικής, έστω και χαλαρά.
Άλλες προσεγγίσεις είναι πιο… δημιουργικές. Στο «Terminator», μια μηχανή μετατόπισης χρόνου στέλνει ρομπότ-δολοφόνους στο παρελθόν — αλλά μόνο αν είναι καλυμμένα με ζωντανό ιστό, οπότε φτάνουν πάντα γυμνά. Στο «Avengers: Endgame», οι ήρωες χρησιμοποιούν την Κβαντική Σφαίρα και ένα GPS χωροχρόνου που σχεδίασε ο Tony Stark για να ανακτήσουν τα Infinity Stones. Στο «Looper», το χρονοταξίδι είναι παράνομο και ελεγχόμενο από το οργανωμένο έγκλημα — χρησιμοποιείται αποκλειστικά για να εξαφανίζουν πτώματα στο παρελθόν. Και στο «Quantum Leap», ο επιστήμονας Sam Beckett «πηδά» τυχαία σε διαφορετικές εποχές της ζωής του, παγιδευμένος σε άλλα σώματα, υποχρεωμένος να διορθώνει λάθη της ιστορίας για να προχωρήσει.
Υπάρχουν και οι πιο απλές λύσεις: πέτρινοι κύκλοι με μαγικές ιδιότητες στο «Outlander», μεταλλακτικές δυνάμεις στο «X-Men: Days of Future Past», χρονικοί βρόχοι που δεν εξηγούνται ποτέ πλήρως στο «Groundhog Day». Και φυσικά, η πιο τολμηρή πρόταση όλων: το hot tub του «Hot Tub Time Machine» του 2010, μια ταινία που αποδεικνύει ότι η επιστημονική φαντασία μπορεί να είναι και αυτοσαρκαστική.
Αυτό που κάνει τις χρονοταξιδιωτικές ιστορίες ανθεκτικές στον χρόνο — ειρωνεία — δεν είναι η επιστημονική τους ακρίβεια, αλλά τα ηθικά και φιλοσοφικά ερωτήματα που θέτουν: Τι θα άλλαζες αν μπορούσες; Και αν άλλαζες κάτι, θα ήσουν ακόμα εσύ;
