Οι ΗΠΑ έχουν θέσει επίσημο στόχο την ανέγερση μόνιμης βάσης στη Σελήνη έως το 2030, με το Κογκρέσο και τον Λευκό Οίκο να πιέζουν για γρήγορη υλοποίηση. Πίσω από την ανακοίνωση κρύβεται ένας ανοιχτός ανταγωνισμός με Κίνα και Ρωσία για τον έλεγχο του σεληνιακού νότιου πόλου. Η τεχνολογία υπάρχει — το ερώτημα είναι αν υπάρχουν και τα χρήματα, η πολιτική βούληση και το νομικό πλαίσιο.
Για πρώτη φορά από την εποχή του Apollo, η ανθρωπότητα μιλά σοβαρά για μόνιμη παρουσία στη Σελήνη — όχι απλώς επισκέψεις, αλλά βάση. Εκτελεστικό διάταγμα του Λευκού Οίκου ζητά από τη NASA να έχει εγκαταστήσει τα πρώτα στοιχεία μιας τέτοιας βάσης έως το 2030, ενώ η Γερουσία προχωρά σε νομοθεσία που κατοχυρώνει τη χρηματοδότηση και τους στόχους του προγράμματος. Το κίνητρο δεν είναι μόνο επιστημονικό: μια σύνοψη που συνοδεύει το νομοσχέδιο αναφέρει ρητά ότι στόχος είναι να φτάσουν οι ΗΠΑ «πριν από τους Κινέζους» και να «κυριαρχήσουν στη Σελήνη».
Ο νότιος πόλος της Σελήνης είναι το επίκεντρο αυτής της γεωπολιτικής σκακιέρας. Εκεί βρίσκονται μόνιμα σκιασμένες κρατήρες που δεν έχουν δει ηλιακό φως για δισεκατομμύρια χρόνια — και πιθανώς περιέχουν τεράστιες ποσότητες παγωμένου νερού. Το νερό αυτό μπορεί να υποστηρίξει ανθρώπινη διαβίωση, αλλά και να μετατραπεί σε καύσιμο για πυραύλους που θα συνεχίσουν προς τον Άρη. Ανάμεσα στις επικρατέστερες τοποθεσίες για τη βάση είναι το χείλος του κρατήρα Shackleton, διαμέτρου 21 χιλιομέτρων, και ένα επίπεδο βουνό που ονομάζεται Mons Mouton — θέσεις που συνδυάζουν σχεδόν συνεχή ηλιακή ακτινοβολία με εγγύτητα στις παγωμένες δεξαμενές.
Το ενεργειακό πρόβλημα είναι από τα πιο δύσκολα που πρέπει να λυθούν. Η σεληνιακή νύχτα διαρκεί 14 γήινες μέρες, κάτι που κάνει την ηλιακή ενέργεια ανεπαρκή για μόνιμη παρουσία. Η NASA και το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ αναπτύσσουν πυρηνικούς αντιδραστήρες σχάσης ισχύος 40 kilowatt, σχεδιασμένους να εκτοξευτούν ανενεργοί και να ενεργοποιηθούν μόλις φτάσουν στη Σελήνη. Για να προστατευτεί το πλήρωμα από την ακτινοβολία, οι αντιδραστήρες θα τοποθετηθούν σε απόσταση ή θα θαφτούν στο σεληνιακό έδαφος. Η ανάπτυξη πυρηνικής υποδομής στη Σελήνη εγείρει ωστόσο νομικά ερωτήματα: η Συνθήκη του Εξωτερικού Διαστήματος του 1967 εγγυάται ελεύθερη πρόσβαση όλων των εθνών σε κάθε σημείο ουράνιων σωμάτων, κάτι που μπορεί να συγκρούεται με τις «ζώνες ασφαλείας» γύρω από πυρηνικές εγκαταστάσεις που προβλέπουν οι Artemis Accords.
Εναλλακτικά, περιοχές κοντά στον ισημερινό — όπως το Marius Hills και η Mare Tranquillitatis — προσφέρουν κάτι εντελώς διαφορετικό: τεράστιες υπόγειες λαβίδες λάβας από αρχαία ηφαιστειακή δραστηριότητα. Οι σήραγγες αυτές λειτουργούν ως φυσικές ασπίδες απέναντι στην ακτινοβολία και τους μικρομετεωρίτες, διατηρώντας σταθερή θερμοκρασία περίπου 17 βαθμών Κελσίου καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου — σε αντίθεση με την επιφάνεια, όπου οι θερμοκρασίες κυμαίνονται από 127 έως -173 βαθμούς. Το μειονέκτημα: το νερό εκεί είναι δεσμευμένο μέσα σε ορυκτά και γυαλί ηφαιστειακής προέλευσης, και η εξαγωγή του απαιτεί εντατική θέρμανση και τεχνολογία που δεν υπάρχει ακόμα σε λειτουργική μορφή.
Η βάση δεν θα χτιστεί μονομιάς. Το πιο πιθανό σενάριο είναι σταδιακή ανάπτυξη: πρώτα δορυφόροι και rovers χαρτογραφούν το έδαφος, μετά ρομποτικές αποστολές προετοιμάζουν τις πλατφόρμες προσγείωσης και τελικά φτάνουν τα κατοικήσιμα modules — πιθανώς φουσκωτές κατασκευές που αναπτύσσονται μετά την προσγείωση. Αργότερα, μικροκύματα ή laser θα μπορούσαν να «ψήσουν» το σεληνιακό χώμα σε στερεές δομές που θα περιβάλλουν τα modules ως προστατευτικό κέλυφος. Αν όλα αυτά ακούγονται σαν επιστημονική φαντασία, αξίζει να θυμηθούμε ότι το ίδιο έλεγαν για τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό πριν από τριάντα χρόνια.
Η επόμενη δεκαετία θα δείξει αν η ανθρωπότητα μπορεί να χτίσει όχι μόνο μια
