Κάθε μέρα το σώμα μας αντικαθιστά κύτταρα και μαζί γεννά τρισεκατομμύρια νέες μεταλλάξεις. Στο Beyond Inheritance, η Roxanne Khamsi δείχνει πώς αυτή η αδιάκοπη γενετική κίνηση διαμορφώνει την υγεία, τις ασθένειες και τη γήρανση.
Το ανθρώπινο σώμα διαθέτει περίπου 30 τρισεκατομμύρια κύτταρα και γύρω στο 1% τους ανανεώνεται κάθε μέρα. Η διαδικασία όμως απέχει πολύ από το να είναι τέλεια: στο νέο DNA που μπαίνει σε αυτά τα κύτταρα εμφανίζονται λάθη, δηλαδή μεταλλάξεις, σε τέτοιον αριθμό ώστε να προκύπτουν τρισεκατομμύρια κάθε ημέρα. Στο Beyond Inheritance, η Roxanne Khamsi περιγράφει έναν οργανισμό που δεν μένει ποτέ ίδιος, αλλά αλλάζει διαρκώς σε γενετικό επίπεδο.
Οι μεταλλάξεις αυτές δεν περιορίζονται σε μια απλή αλλαγή σε ένα γράμμα του DNA. Μπορεί να φτάσουν μέχρι την απώλεια ολόκληρου χρωμοσώματος, όπως το Χ ή το Υ. Πολλές χάνονται όταν τα κύτταρα πεθαίνουν, όμως αρκετές περνούν στους απογόνους τους και συσσωρεύονται με τον χρόνο. Ως το τέλος της ζωής, κάθε κύτταρο μπορεί να έχει μαζέψει χιλιάδες μεταλλάξεις. Κάποιες γίνονται ορατές, όπως τα μωβ «σημάδια γέννησης» που συνδέονται με πρώιμες μεταλλάξεις στα αγγεία ή οι χρωματικές διαφορές στο δέρμα που ακολουθούν τις γραμμές του Blaschko.
Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται σε όλο το σώμα. Οι ιστοί μας είναι ένα μωσαϊκό από κύτταρα που δεν είναι γενετικά ταυτόσημα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα μεταλλαγμένα κύτταρα αποκτούν πλεονέκτημα και αρχίζουν να υπερισχύουν. Στο αίμα αυτό φαίνεται καθαρά: όταν τα βλαστοκύτταρα του αίματος διαιρούνται, όσα αποκτούν μεγαλύτερο ρυθμό ανάπτυξης αφήνουν περισσότερους απογόνους και σταδιακά μπορούν να κυριαρχήσουν. Αυτό συμβαίνει σε τουλάχιστον έναν στους δέκα ανθρώπους έως τα 70, και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για εμφράγματα και εγκεφαλικά. Η Khamsi βάζει έτσι στο κέντρο μια εσωτερική εξελικτική σύγκρουση, όπου τα κύτταρα ανταγωνίζονται μεταξύ τους για επικράτηση.
Η εικόνα δεν σταματά εκεί. Η συγγραφέας συνδέει τέτοιες κλωνικές διαταραχές με παθήσεις όπως η ενδομητρίωση, ενώ υπενθυμίζει ότι βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή, αφού πολλές μεταλλάξεις δύσκολα εντοπίζονται και όργανα όπως η καρδιά και ο εγκέφαλος δεν μελετώνται εύκολα με δειγματοληψία. Υπάρχουν και σπάνιες περιπτώσεις όπου νέες μεταλλάξεις διορθώνουν κληρονομικές βλάβες, ή όπου τα ηπατικά κύτταρα φαίνεται να προσαρμόζονται σε καταστάσεις όπως η λιπώδης νόσος του ήπατος. Η πιο βαριά συνέπεια όμως αφορά τη γήρανση: όσο οι μεταλλάξεις συσσωρεύονται, τόσο περισσότερο φθείρεται η πολυκυτταρική ισορροπία. Η Khamsi αφήνει ανοιχτό και ένα πιο ριζικό ενδεχόμενο, ότι η πραγματική επιμήκυνση της ζωής ίσως περάσει κάποτε από έναν βαθύ επανασχεδιασμό του ανθρώπινου γονιδιώματος, ώστε ο ρυθμός των μεταλλάξεων να πέσει δραστικά.
