Στα έξι χιλιόμετρα δυτικά της πόλης της Κέρκυρας, το μοναδικό μουσείο αφιερωμένο στον πρώτο κυβερνήτη της Ελλάδας αντιμετωπίζει σοβαρό κίνδυνο αναστολής λειτουργίας λόγω έλλειψης σταθερής χρηματοδότησης. Η επέτειος των 250 χρόνων από τη γέννηση του Ιωάννη Καποδίστρια βρίσκει το ίδρυμα να παλεύει για επιβίωση, εξαρτώμενο αποκλειστικά από τρεις τοπικές πολιτιστικές ενώσεις και σποραδικές χορηγίες.
Στην περιοχή Κουκουρίτσα, που στα κερκυραϊκά σημαίνει «κορυφή του λόφου», ένας παλιός δρόμος οδηγεί σε ένα κτίριο που λίγοι εκτός Κέρκυρας γνωρίζουν. Το Μουσείο Καποδίστρια, το μοναδικό στην Ελλάδα αφιερωμένο αποκλειστικά στη ζωή και το έργο του πρώτου κυβερνήτη της χώρας, στεγάζεται στην ιστορική κατοικία της οικογένειας Καποδίστρια και αφηγείται μια ιστορία που ξεκινά από την παιδική ηλικία του Κόμη στο νησί και φτάνει ως τη δολοφονία του στο Ναύπλιο το 1831. Οικογενειακά κειμήλια, πίνακες ζωγραφικής, έπιπλα και έγγραφα από την κυβερνητική περίοδο 1828-1831 συνθέτουν μια έκθεση που άνοιξε τις πόρτες της το 1981, χάρη στη δωρεά της Μαρίας Καποδίστρια-Δεσύλλα, απογόνου του κυβερνήτη και πρώτης γυναίκας δημάρχου Κέρκυρας τη δεκαετία του 1950.
Σήμερα, ενώ η συζήτηση για τον Καποδίστρια έχει αναζωπυρωθεί με αφορμή την ομώνυμη ταινία του Γιάννη Σμαραγδή, το μουσείο κινδυνεύει να αναστείλει τη λειτουργία του. «Τα διαθέσιμα κεφάλαια δεν επαρκούν για να καλύψουν βασικές λειτουργικές ανάγκες και τα ετήσια έξοδα ξεπερνούν συστηματικά τα έσοδα», εξηγεί η ιστορικός και διευθύντρια του μουσείου Μάγια Χαραλαμποπούλου. Το αποτέλεσμα είναι απτό: αναστολή λειτουργίας τους χειμερινούς μήνες, απουσία μόνιμου προσωπικού, περιορισμοί στη συντήρηση. Ένα μικρό δίκτυο εθελοντών κρατά ζωντανό το ίδρυμα, αλλά αυτό δεν μπορεί να είναι μόνιμη λύση.
Η ιστορία του μουσείου ξεκινά το 1979, όταν η Καποδίστρια-Δεσύλλα δώρισε το κτήμα στις τρεις πολιτιστικές ενώσεις της Κέρκυρας — την Αναγνωστική Εταιρεία, τη Φιλαρμονική Εταιρεία και την Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών. Η δωρεά, όμως, δεν συνοδεύτηκε από κεφάλαιο που να εξασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του. «Οι ενώσεις αντιμετωπίζουν τα συνηθισμένα οικονομικά προβλήματα. Δεν έχουν χρήματα να διαθέσουν στο μουσείο. Είναι απλό και αυτονόητο», λέει ο δικηγόρος Μάριος Δονάτος Παϊπέτης, που υπέγραψε το αρχικό συμβόλαιο δωρεάς. Το 2012 το μουσείο έκλεισε προσωρινά για ανακαίνιση και επαναλειτούργησε το 2017, αφού ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και η συνδρομή εθελοντών έδωσαν νέα πνοή στο κτίριο. Εκείνη η επιτυχία, όμως, δεν εξασφάλισε τη μελλοντική του πορεία.
Τόσο ο Παϊπέτης όσο και η ιστορικός Ελένη Σταμπόγλη, πρόεδρος του συλλόγου «Φίλοι του Μουσείου Καποδίστρια», καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: το Ελληνικό Κοινοβούλιο πρέπει να αναλάβει τη μόνιμη χρηματοδότηση και λειτουργία του μουσείου. «Ο Καποδίστριας συνδέεται με τις διαδικασίες μετάβασης από τον προεπαναστατικό κόσμο στη διαμόρφωση του εθνικού κράτους. Επομένως, το Κοινοβούλιο οφείλει να διασφαλίσει την ομαλή λειτουργία και ανάπτυξή του», υποστηρίζει η Σταμπόγλη. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για τοπικό ζήτημα — πρόκειται για εθνική ευθύνη.
Το μουσείο σχεδιάζει εκδηλώσεις για τα 250 χρόνια από τη γέννηση του Καποδίστρια, με ορίζοντα που φτάνει ως το 2031, επέτειο διακοσίων χρόνων από τη δολοφονία του. Αν όμως δεν εξασφαλιστεί σταθερή χρηματοδότηση, αυτά τα σχέδια παραμένουν στον αέρα. «Τι λέει αυτό για τη σχέση μας με το πρόσφατο παρελθόν μας;» αναρωτιέται η Σταμπόγλη. Η ερώτηση δεν είναι ρητορική.
