Εκατομμύρια θραύσματα τροχιάς κινούνται γύρω από τη Γη με ταχύτητες που ξεπερνούν τα 27.000 χιλιόμετρα την ώρα. Ο ISS έχει αμυντικά συστήματα, αλλά υπάρχει ένα κενό στην προστασία του που κανείς δεν μπορεί να καλύψει πλήρως. Το χειρότερο σενάριο δεν είναι αδύνατο — και η NASA το έχει ήδη σχεδιάσει.
Στο κενό του διαστήματος, εκατομμύρια θραύσματα — από σπασμένους δορυφόρους μέχρι εξαντλημένα τμήματα πυραύλων — κινούνται σε τροχιά με ταχύτητες που φτάνουν τα 27.000 χιλιόμετρα την ώρα. Τα περισσότερα είναι μικροσκοπικά. Αλλά ακόμα και ένα κομμάτι μεγέθους μπιζελιού μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ζημιά σε ένα διαστημόπλοιο που κινείται με αντίστοιχη ταχύτητα. Ο ISS δέχεται συνεχώς μικρές πρόσκρουσεις — οι εξωτερικές επιφάνειές του είναι γεμάτες εγκοπές και ρωγμές. Μέχρι τώρα, τίποτα δεν έχει διαπεράσει το κέλυφος. Αλλά τι γίνεται αν συμβεί;
Η NASA έχει υπολογίσει τα χρονικά περιθώρια με ψυχρή ακρίβεια: μια οπή 0,6 εκατοστών αφήνει στο πλήρωμα 14 ώρες για να αντιδράσει. Μια οπή 20 εκατοστών αφήνει λιγότερο από ένα λεπτό. Σε αυτή την περίπτωση, οι αστροναύτες θα πρέπει να αποφασίσουν γρήγορα: να σφραγίσουν τη διαρροή, να κλείσουν τη στεγανή πόρτα του τμήματος που έχει πληγεί, ή να εγκαταλείψουν τον σταθμό. Αν η πίεση πέσει κάτω από ένα κρίσιμο όριο, τα συστήματα αρχίζουν να καταρρέουν και το πλήρωμα κινδυνεύει από υποξία — έλλειψη οξυγόνου που μπορεί να προκαλέσει παραλήρημα και απώλεια συνείδησης.
Υπάρχει βέβαια ένα σύστημα παρακολούθησης: το Space Surveillance Network του αμερικανικού στρατού παρακολουθεί περίπου 45.000 μεγαλύτερα αντικείμενα σε τροχιά, και η NASA διατηρεί μια άτυπη «απαγορευμένη ζώνη» γύρω από τον ISS. Όταν κάποιο θραύσμα απειλεί να εισέλθει σε αυτή, ο σταθμός εκτελεί ελιγμό αποφυγής. Αυτό έχει γίνει δεκάδες φορές από το 1998. Το πρόβλημα είναι ότι τα συστήματα δεν μπορούν να εντοπίσουν αντικείμενα κάτω από ένα συγκεκριμένο μέγεθος — και ακριβώς εκεί βρίσκεται το κενό: τα αμυντικά στρώματα του σταθμού, όπως η ασπίδα Whipple, σχεδιάστηκαν για θραύσματα έως περίπου ένα κυβικό εκατοστό, ενώ τα ραντάρ εντοπίζουν αντικείμενα από τα 10 κυβικά εκατοστά και πάνω. Ό,τι βρίσκεται ανάμεσα σε αυτά τα δύο μεγέθη είναι αόρατο και αδύνατο να αποκρουστεί.
Αν ο ISS εγκαταλειφθεί, το επόμενο ζήτημα είναι η ελεγχόμενη επανείσοδος στην ατμόσφαιρα. Η NASA σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει ένα ειδικό όχημα αποτροχίωσης — ένα τροποποιημένο Dragon της SpaceX — για να οδηγήσει τον σταθμό σε ελεγχόμενη πτώση πάνω από μια απομακρυσμένη περιοχή του Ειρηνικού Ωκεανού. Αλλά αν αυτό το όχημα δεν είναι έτοιμο, υπάρχει ένα εναλλακτικό πρωτόκολλο που βασίζεται σε ρωσικά διαστημόπλοια Progress — μια λύση που αφήνει λιγότερο έλεγχο στο πού θα πέσουν τα συντρίμμια.
Το πιο ανησυχητικό σενάριο, αυτό που η NASA αποκαλεί «ανεξέλεγκτη επανείσοδο», περιλαμβάνει μια αλυσίδα αστοχιών: η αποσυμπίεση βλάπτει τα ηλεκτρονικά, τα συστήματα ισχύος και ελέγχου τροχιάς αποτυγχάνουν, και ο σταθμός αρχίζει να κατεβαίνει αργά προς τη Γη χωρίς κανείς να μπορεί να τον κατευθύνει. Σε αυτή την περίπτωση, θραύσματα μεγέθους αυτοκινήτου ή και τρένου θα μπορούσαν να πέσουν σε απρόβλεπτες τοποθεσίες. Η ατμόσφαιρα θα αποτεφρώσει το μεγαλύτερο μέρος του σταθμού, αλλά όχι όλο.
Η ιστορία έχει ήδη ένα προηγούμενο: το 1979, ο Skylab, ο πρώτος αμερικανικός διαστημικός σταθμός, έπεσε ανεξέλεγκτα και σκόρπισε συντρίμμια πάνω από τη Δυτική Αυστραλία. Κανείς δεν τραυματίστηκε, αλλά ο τότε πρόεδρος Κάρτερ αναγκάστηκε να απολογηθεί επίσημα. Ο ISS είναι πολλές φορές μεγαλύτερος από τον Skylab. Η πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο παραμένει χαμηλή — αλλά όχι μηδενική. Και αυτό, από μόνο του, αρκεί για να κρατά τους μηχανικούς της NASA ξύπνιους τη νύχτα
