Ένας σπασμένος δοκιμαστικός σωλήνας είναι μια ανησυχητική εικόνα: σπασμένο γυαλί, χυμένο υγρό, ένα επικίνδυνο βακτήριο ξαφνικά έξω από το δοχείο του.
Όμως, σε ένα εργαστήριο σχεδιασμένο να χειρίζεται μολυσματικούς οργανισμούς, εκεί δεν θα έπρεπε να σταματά η προστασία.
Ο θάνατος μιας εργαζόμενης στο Irkutsk Anti-Plague Research Institute της Ρωσίας προκάλεσε εικασίες για εργαστηριακό ατύχημα με το βακτήριο που προκαλεί πανώλη. Ορισμένες αναφορές κάνουν λόγο για σπασμένο δοκιμαστικό σωλήνα.
Οι ρωσικές αρχές χαρακτήρισαν την ασθένειά της πνευμονία αγνώστου αιτίας και αρνήθηκαν ότι συνδέεται με παθογόνα που χειριζόταν στην εργασία της. Στις 6 Οκτωβρίου ανακοίνωσαν ότι δεν είχαν εντοπιστεί κρούσματα πανώλης μεταξύ των επαφών της, όπως μετέδωσε το Reuters.
Ούτε η πανώλη ως αιτία θανάτου ούτε το υποτιθέμενο εργαστηριακό ατύχημα έχουν αποδειχθεί ανεξάρτητα με βάση τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία.
Η ανησυχία αντανακλά το πόσο γρήγορα η πνευμονική πανώλη μπορεί να γίνει απειλητική για τη ζωή αν δεν αντιμετωπιστεί.
«Πρόκειται για μια τόσο ταχεία και θανατηφόρα λοίμωξη που μπορεί να σκοτώσει μέσα σε 24 ώρες», λέει στο ScienceAlert ο Brendan Wren, καθηγητής στη London School of Hygiene & Tropical Medicine.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι τα αντιβιοτικά σε πρώιμο στάδιο μπορεί να είναι αποτελεσματικά. Ο Wren επισημαίνει ότι η θεραπεία μπορεί να έρθει πολύ αργά, αφού η λοίμωξη έχει εγκατασταθεί. Αυτό περιγράφει τη δυνητική σοβαρότητα της νόσου και όχι επιβεβαιωμένη διάγνωση στη συγκεκριμένη εργαζόμενη.
Για τους ερευνητές, μια αναφερόμενη θραύση είναι μόνο η αρχή της διερεύνησης.
«Σε ένα εργαστήριο υψηλής συγκράτησης, το σπάσιμο ενός σωλήνα είναι περιστατικό, όχι απαραίτητα έκθεση», λέει στο ScienceAlert η Zania Stamataki, αναπληρώτρια καθηγήτρια ιολογικής ανοσολογίας και ακαδημαϊκή υπεύθυνη για εργαστήρια Επιπέδου Συγκράτησης 3 στο University of Birmingham στη Βρετανία.
Η εργασία με ζωντανούς παθογόνους οργανισμούς γίνεται μέσα σε βιολογικό θάλαμο ασφαλείας. Ο αέρας απομακρύνεται από τον χειριστή και φιλτράρεται. Αν ένας σωλήνας σπάσει μέσα σε έναν θάλαμο που λειτουργεί σωστά, αυτό το φράγμα θα πρέπει να εμποδίσει τα μολυσματικά αερολύματα να φτάσουν στον εργαζόμενο.
Τα δείγματα που μετακινούνται σε άλλον εξοπλισμό μεταφέρονται μέσα σε σφραγισμένα δευτερεύοντα δοχεία. Ένας σπασμένος σωλήνας, επομένως, θα έπρεπε να αφήσει το περιεχόμενό του μέσα σε άλλη προστατευτική θήκη.
Ο θάλαμος βρίσκεται σε σφραγισμένο δωμάτιο που διατηρείται σε αρνητική πίεση. Η εκπαίδευση, οι γραπτές διαδικασίες και ο προστατευτικός εξοπλισμός προσθέτουν επιπλέον επίπεδα ασφάλειας.
«Σκεφτείτε το σαν ένθετα κουτιά, όχι σαν ένα μόνο φράγμα», εξηγεί η Stamataki.
«Οι εργαστηριακές λοιμώξεις είναι σπάνιες, γιατί πρέπει να αποτύχουν μαζί πολλά από αυτά τα επίπεδα».
Αυτές οι δικλείδες ασφαλείας περιγράφουν γενικά την εργασία υψηλής συγκράτησης και δεν αφορούν ειδικά τις συνθήκες στο ρωσικό ινστιτούτο.
Οι ερευνητές θα πρέπει να διαπιστώσουν πού συνέβη το περιστατικό, τι περιείχε το δοχείο, αν το υλικό ήταν μολυσματικό και αν το συμβάν θα μπορούσε να έχει δημιουργήσει σωματίδια ικανά να εισπνευστούν.
Σημασία θα έχουν επίσης τα αρχεία του θαλάμου και του εξαερισμού, οι έλεγχοι συντήρησης και η τήρηση των γραπτών διαδικασιών.
Ωστόσο, το πιο σημαντικό στοιχείο θα προέλθει από την ίδια την ασθενή.
Η Stamataki λέει ότι ο οργανισμός που απομονώθηκε από την εργαζόμενη θα μπορούσε να αλληλουχηθεί και να συγκριθεί με συγκεκριμένα στελέχη που βρίσκονται στο εργαστήριο.
«Χωρίς αυτή τη γονιδιωματική σύνδεση, έχετε μια χρονική σύμπτωση και όχι μια αποδεδειγμένη αιτιώδη αλυσίδα», σημειώνει.
Μια τέτοια ταύτιση θα έπρεπε να αξιολογηθεί μαζί με τις συνθήκες πιθανής έκθεσης. Το ινστιτούτο χειρίζεται επίσης μολυσματικούς παράγοντες πέρα από την πανώλη.
Υπάρχει ιστορικός λόγος που οι αστοχίες στον εξαερισμό εργαστηρίων τραβούν την προσοχή.
Το 1979, ξέσπασε επιδημία άνθρακα στο Sverdlovsk, σήμερα Yekaterinburg, στη Σοβιετική Ένωση. Έρευνα που δημοσιεύθηκε το 1994 στο Science κατέληξε ότι τα θύματα ήταν συγκεντρωμένα κατά μήκος μιας στενής ζώνης προς την κατεύθυνση του ανέμου από στρατιωτική μικροβιολογική εγκατάσταση, κάτι που ενίσχυσε το σενάριο αερομεταφερόμενης διασποράς σπορίων άνθρακα.
Άρθρο του 2016 στο mBio περιγράφει παραβιασμένα φίλτρα ασφαλείας αέρα κατά τη διάρκεια συντήρησης, επικαλούμενο τοπικές πηγές. Το ScienceAlert είχε καλύψει νωρίτερα τη γενετική διερεύνηση εκείνης της επιδημίας.
Εκεί επρόκειτο για διαφορετικό παθογόνο, διαφορετική εγκατάσταση και διαφορετικό ιστορικό πλαίσιο. Δείχνει τις συνέπειες της αποτυχίας της συγκράτησης, αλλά δεν προσφέρει κανένα στοιχείο για το Irkutsk.
Η παρακολούθηση περίπου 200 επαφών είναι ένα ακόμη στοιχείο που μπορεί εύκολα να παρερμηνευτεί.
Ο αριθμός αυτός αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται προληπτικά ένα πρωτόκολλο.
«Ενεργοποιείται από την υποψία και την προσοχή και δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως εκτίμηση για το πόσοι άνθρωποι έχουν μολυνθεί», λέει η Stamataki.
Τα αρνητικά τεστ των επαφών δεν μπορούν να αποδείξουν τη διάγνωση της αρχικής ασθενούς. Η απουσία δευτερογενών κρουσμάτων θα μπορούσε να ταιριάζει με πνευμονική πανώλη που εντοπίστηκε έγκαιρα και αντιμετωπίστηκε αποτελεσματικά, εξηγεί. Θα μπορούσε επίσης να ταιριάζει με μια ασθένεια που δεν ήταν ποτέ πανώλη.
Η πανώλη προκαλείται από το Yersinia pestis, ένα βακτήριο που παραμένει ζήτημα δημόσιας υγείας παρά τη μακρά εξελικτική του ιστορία. Η πνευμονική μορφή της προσβάλλει τους πνεύμονες και μπορεί να μεταδοθεί μέσω αναπνευστικών σωματιδίων.
«Η πνευμονική πανώλη μεταδίδεται με αναπνευστικό τρόπο, αλλά δεν είναι ιδιαίτερα μεταδοτική και σίγουρα όχι τόσο μεταδοτική όσο ο αναπνευστικός ιός SARS», λέει ο Wren.
Τα εργαστήρια μελετούν την πανώλη για να κατανοήσουν τη νόσο και να αναπτύξουν διαγνωστικές μεθόδους, θεραπείες και εμβόλια. Ο σκοπός τους δεν αποδεικνύει την πηγή μιας ανεξήγητης ασθένειας.
Για το Irkutsk, η έρευνα πρέπει να επιστρέψει στην ασθενή, στα εργαστηριακά αρχεία και στα στοιχεία που τα συνδέουν.
Το άρθρο ελέγχθηκε από τη Fiona MacDonald και επιμελήθηκε από τη Fiona MacDonald. Παρότι στηριζόμαστε στη διαδικασία μας, παραμένουμε άνθρωποι. Αν εντοπίσετε κάποιο λάθος, ενημερώστε μας.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
