Η ώρα του πρωινού συνδέεται με τη μακροβιότητα, δείχνει μελέτη

Η ώρα που τρώει κανείς το πρωινό του φαίνεται να συνδέεται με το πόσο θα ζήσει, σύμφωνα με μεγάλη μελέτη σε ενήλικες στις ΗΠΑ. Η ανάλυση δείχνει ότι δεν έχει σημασία μόνο τι βάζουμε στο πιάτο, αλλά και πότε καταναλώνουμε τις πρώτες και τις τελευταίες θερμίδες της ημέρας.
Τα ευρήματα δείχνουν συσχέτιση και όχι απόδειξη ότι μια αλλαγή στο ωράριο φαγητού αλλάζει την εξέλιξη της υγείας. Ωστόσο, ενισχύουν τα στοιχεία ότι η υγεία μπορεί να εξαρτάται όχι μόνο από το τι τρώμε, αλλά και από το πότε.
Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει την παράλειψη του πρωινού και το βραδινό φαγητό με χειρότερη υγεία, όμως οι κίνδυνοι για συγκεκριμένες ώρες παρέμεναν ασαφείς.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 31.044 ενήλικες, 40 ετών και άνω, από το US National Health and Nutrition Examination Survey την περίοδο 1999-2018. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν ό,τι έφαγαν ή ήπιαν τις προηγούμενες 24 ώρες, μαζί με την ώρα κάθε κατανάλωσης.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο European Journal of Clinical Nutrition, όρισε ως «πρώτο γεύμα» οποιοδήποτε φαγητό ή ρόφημα με θερμίδες μετά τις 4 π.μ., χωρίς να σημαίνει απαραίτητα το παραδοσιακό πρωινό. Η τελευταία θερμιδική πρόσληψη θεωρήθηκε «τελευταίο γεύμα» και το διάστημα ανάμεσά τους ως «παράθυρο φαγητού».
Τα στοιχεία αυτά συνδέθηκαν με τους θανάτους που καταγράφηκαν έως το τέλος του 2019. Κατά τη διάμεση παρακολούθηση των 8,6 ετών, πέθαναν 7.129 συμμετέχοντες, εκ των οποίων 2.259 από καρδιαγγειακά αίτια.
Η ανάλυση έλαβε υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το κάπνισμα, η σωματική δραστηριότητα, η ποιότητα της διατροφής, ο δείκτης μάζας σώματος, η ενεργειακή πρόσληψη, το εισόδημα και προϋπάρχουσες ασθένειες.
Όσο αργούσε το πρώτο γεύμα, τόσο πιο αρνητική γινόταν η εικόνα. Σε σύγκριση με φαγητό μεταξύ 7 και 8 π.μ., πρώτο γεύμα μεταξύ 8 και 10 π.μ. συνδέθηκε με 10% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία. Η διαφορά ανέβηκε στο 19% μεταξύ 10 π.μ. και μεσημεριού και στο 29% μετά το μεσημέρι.
Αντίστοιχη ήταν και η τάση για την καρδιαγγειακή θνησιμότητα. Η κατανάλωση του πρώτου γεύματος μετά το μεσημέρι συνδέθηκε με 46% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια σε σύγκριση με το φαγητό μεταξύ 7 και 8 π.μ. Στην ηλικία των 50 ετών, η ομάδα με τα πιο αργά πρώτα γεύματα είχε εκτιμώμενο προσδόκιμο ζωής 2,46 χρόνια μικρότερο κατά μέσο όρο.
Πιο απρόσμενο ήταν το αποτέλεσμα για το τελευταίο γεύμα της ημέρας. Η σχέση δεν αυξανόταν απλώς όσο αργότερα έτρωγε κανείς, αλλά είχε σχήμα U. Σε σύγκριση με την ολοκλήρωση του φαγητού μεταξύ 7 και 8 μ.μ., το φαγητό πριν από τις 7 μ.μ. συνδέθηκε με 13% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία.
Αντίθετα, το φαγητό μετά τα μεσάνυχτα συνδέθηκε με 27% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία και με εκτιμώμενο προσδόκιμο ζωής 2,35 χρόνια μικρότερο στην ηλικία των 50 ετών. Ο χαμηλότερος εκτιμώμενος κίνδυνος καταγράφηκε γύρω στις 8 μ.μ.
«Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι οι 7-8 μ.μ. είναι μια παγκοσμίως βέλτιστη ώρα για δείπνο για όλους», ανέφερε ο ανώτερος συγγραφέας Ζιλέι Σαν, επιστήμονας διατροφής από το Huazhong University of Science and Technology, στο ScienceAlert.
Η ολοκλήρωση του φαγητού μεταξύ 8 μ.μ. και μεσάνυχτα δεν συνδέθηκε με σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο θανάτου σε σχέση με το φαγητό μεταξύ 7 και 8 μ.μ.
Ο Σαν εξήγησε ότι το πολύ αργό φαγητό μπορεί να διαταράσσει τους κιρκαδικούς ρυθμούς και τον μεταβολισμό. Ένα πολύ νωρίς τελευταίο γεύμα, όμως, μπορεί να αντανακλά ωράρια, ασθένεια ή χαμηλότερη ενεργειακή πρόσληψη.
Όσοι έτρωγαν νωρίτερα ήταν συνήθως μεγαλύτεροι σε ηλικία, έτρωγαν λιγότερο συχνά και είχαν περισσότερες υπάρχουσες ασθένειες, γεγονός που σημαίνει ότι η ώρα του φαγητού ίσως αποτυπώνει την κατάσταση της υγείας τους και όχι να την προκαλεί.
Το παράθυρο φαγητού πρόσθεσε ακόμη μία δυσκολία. Όταν λήφθηκε υπόψη η ώρα του πρώτου γεύματος, η διάρκεια του παραθύρου δεν εμφάνισε σταθερή σχέση με τη θνησιμότητα σε ολόκληρο το δείγμα. Αντίθετα, η συσχέτισή του άλλαζε ανάλογα με το πότε ξεκινούσε το φαγητό.
Αυτό δίνει πιο σύνθετη εικόνα στις ανησυχίες για πολύ σύντομα παράθυρα φαγητού, αφού η καταγραφή μόνο των ωρών νηστείας ίσως δεν αποτυπώνει όλη την εικόνα.
«Η ώρα των γευμάτων είναι σημαντικό σήμα για τους περιφερικούς κιρκαδικούς ρυθμούς», είπε ο Σαν. «Ένα πιο αργό πρώτο γεύμα ή το νυχτερινό φαγητό μπορεί να συμβάλει σε απορρύθμιση των κιρκαδικών ρυθμών και σε μεταβολικές διαταραχές, όπως η μειωμένη μεταβολισμός των λιπιδίων και της γλυκόζης».
Μελέτες σε ζώα δείχνουν πιθανούς μηχανισμούς που σχετίζονται με αύξηση βάρους, συσσώρευση λίπους στο ήπαρ, διαταραχή των εσωτερικών ρολογιών σε όργανα έξω από τον εγκέφαλο και αλλαγές στην απορρόφηση του λίπους.
Το αν αυτοί οι μηχανισμοί εξηγούν τα μοτίβα θνησιμότητας στους ανθρώπους παραμένει άγνωστο.
Ανάλυση του 2026 για τυχαιοποιημένες δοκιμές έδειξε ότι τα παράθυρα φαγητού που τελειώνουν νωρίτερα μέσα στην ημέρα βελτίωσαν περισσότερο μεταβολικούς δείκτες από τα πιο αργά, αν και οι δοκιμές αυτές μέτρησαν αποτελέσματα όπως το σάκχαρο και το βάρος, όχι την επιβίωση.
Πιθανό είναι και το αντίστροφο: το αργό φαγητό μπορεί να είναι συνέπεια ή ένδειξη κακής υγείας, κακού ύπνου, νυχτερινής εργασίας ή κοινωνικοοικονομικών συνθηκών. Προηγούμενη μελέτη σε ηλικιωμένους έδειξε επίσης ότι το πρωινό μετατοπίζεται αργότερα όσο συσσωρεύονται προβλήματα υγείας.
«Επομένως, το αργότερο φαγητό πρέπει να ερμηνεύεται ως πιθανός δείκτης κινδύνου και ίσως ως τροποποιήσιμη συμπεριφορά, όχι ως οριστική απόδειξη άμεσης αιτιώδους επίδρασης», ανέφερε ο Σαν.
Τα μεγαλύτερα όρια της μελέτης συνδέονται με τον παρατηρητικό της χαρακτήρα. Η ώρα των γευμάτων καταγράφηκε κυρίως με μία μόνο ανάκληση 24 ωρών στην αρχή, που μπορεί να μην αντικατοπτρίζει τα χρόνια συνήθειας στη διατροφή.
Η χρονοτύπια, οι λεπτομερείς συνήθειες ύπνου, η χρονική τοποθέτηση της δραστηριότητας και άλλοι αμετρήτοι παράγοντες μπορεί επίσης να επηρέασαν τα αποτελέσματα, παρά τις εκτεταμένες προσαρμογές και τις αναλύσεις ευαισθησίας.
«Με βάση μόνο αυτά τα ευρήματα, οι άνθρωποι δεν πρέπει να κάνουν ακραίες αλλαγές στο πρόγραμμα διατροφής τους», είπε ο Σαν. «Μια πρακτική ερμηνεία είναι να διατηρούνται σταθερές διατροφικές και βραδινές συνήθειες, να αποφεύγεται συστηματικά η πολύ μεγάλη καθυστέρηση του πρώτου γεύματος και να αποφεύγεται το συχνό νυχτερινό φαγητό, δίνοντας ταυτόχρονα προτεραιότητα στη συνολική ποιότητα της διατροφής και του τρόπου ζωής».
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο European Journal of Clinical Nutrition.
Πηγή: sciencealert.com.
Το κείμενο δημιουργήθηκε από GPT 5.0. Δείτε τα AI Editorial Guidelines.





