Ερευνητές του Πανεπιστημίου Columbia ανέπτυξαν μια νέα γενιά κυττάρων ανοσοθεραπείας, τα λεγόμενα HIT cells, που μπορούν να εντοπίσουν και να καταστρέψουν καρκινικά κύτταρα με εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα ενός συγκεκριμένου πρωτεϊνικού δείκτη. Σε πειράματα με καρκίνο νεφρού, ωοθηκών και παγκρέατος, τα HIT cells εξάλειψαν πλήρως τους όγκους — κάτι που η συμβατική θεραπεία CAR T δεν κατάφερνε.
Η ανοσοθεραπεία CAR T είναι ήδη μια από τις πιο ισχυρές όπλα κατά του καρκίνου. Παίρνεις T κύτταρα από τον ασθενή, τα τροποποιείς γενετικά ώστε να αναγνωρίζουν και να καταστρέφουν καρκινικά κύτταρα, και τα επιστρέφεις στο σώμα. Για ορισμένες μορφές αιματολογικού καρκίνου, τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Το πρόβλημα είναι ότι πάνω από το 85% των καρκίνων δεν είναι αιματολογικοί — είναι συμπαγείς όγκοι, και εκεί η CAR T θεραπεία δυσκολεύεται σοβαρά.
Οι συμπαγείς όγκοι έχουν αναπτύξει εξελιγμένους τρόπους να αποφεύγουν την ανοσολογική επίθεση. Ένα από τα κύρια προβλήματα είναι ότι τα καρκινικά κύτταρα μέσα στον ίδιο όγκο δεν είναι ομοιόμορφα: άλλα εκφράζουν υψηλά επίπεδα του πρωτεϊνικού δείκτη-στόχου, άλλα πολύ χαμηλά. Τα κύτταρα με χαμηλά επίπεδα ξεφεύγουν από τα CAR T κύτταρα και επιβιώνουν, δημιουργώντας ένα απόθεμα από το οποίο ο όγκος μπορεί να ξαναμεγαλώσει. Όπως το έθεσε ο επικεφαλής ερευνητής Michel Sadelain: «Δεν μπορείς να θεραπεύσεις κάποιον αν εξαλείψεις μόνο ένα μικρό κλάσμα ή ακόμα και το 90% του όγκου του».
Η ομάδα της Columbia έστρεψε την προσοχή της στο CD70, μια πρωτεΐνη που εμφανίζεται σε πολλούς τύπους συμπαγών καρκίνων αλλά απουσιάζει από τα περισσότερα υγιή κύτταρα. Προηγούμενες προσπάθειες να στοχευτεί το CD70 με CAR T δεν είχαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα, εν μέρει γιατί πολλά καρκινικά κύτταρα εμφάνιζαν τόσο χαμηλά επίπεδα της πρωτεΐνης που θεωρούνταν αρνητικά. Η νέα έρευνα έδειξε ότι αυτά τα κύτταρα δεν είναι πραγματικά αρνητικά — απλώς εκφράζουν CD70 σε επίπεδα τόσο χαμηλά που οι συμβατικές μέθοδοι ανίχνευσης δεν τα βλέπουν.
Εκεί μπαίνουν τα HIT cells. Τα νέα αυτά κύτταρα φέρουν έναν ανασχεδιασμένο πρωτεϊνικό «γάντζο» εμπνευσμένο από φυσικά T κύτταρα υψηλής ευαισθησίας που υπάρχουν στο ανθρώπινο σώμα. Αυτός ο γάντζος μπορεί να εντοπίσει το CD70 ακόμα και όταν η ποσότητά του είναι ελάχιστη — κάτω από το όριο ανίχνευσης των παραδοσιακών μεθόδων. Σε πειράματα με καρκινικά κύτταρα νεφρού, ωοθηκών και παγκρέατος — τόσο σε καλλιέργειες όσο και σε μοντέλα ποντικών — τα HIT cells εξάλειψαν πλήρως τους όγκους, ενώ η συμβατική CAR T θεραπεία κατάφερε να εξαλείψει μόνο ένα μέρος τους.
Η τεχνολογία είναι σχεδιασμένη να είναι προσαρμόσιμη: ο πρωτεϊνικός γάντζος μπορεί να επαναπρογραμματιστεί ώστε να στοχεύει άλλους αδύναμους δείκτες σε διαφορετικούς τύπους καρκίνου. Αν η θεραπεία αποδειχθεί ασφαλής και αποτελεσματική στους ανθρώπους, θα μπορούσε δυνητικά να ωφελήσει περίπου 20 τύπους συμπαγών καρκίνων που εκφράζουν CD70, συμπεριλαμβανομένου του γλοιοβλαστώματος, ενός από τους πιο θανατηφόρους καρκίνους του εγκεφάλου. Η ομάδα σχεδιάζει κλινική δοκιμή σε ασθενείς με καρκίνο ωοθηκών στο Columbia University Irving Medical Center. Το επόμενο βήμα — και το πιο κρίσιμο — είναι να δούμε αν αυτή η ακρίβεια μεταφράζεται και στον ανθρώπινο οργανισμό.
