Πώς βλέπουν τα περιστέρια στην πτήση: τι δείχνουν οι μελέτες
Τα περιστέρια ελέγχουν ενεργά τη θέση των ματιών τους όταν πετούν. Η μελέτη του Ivo Ros και των συνεργατών του, που παρουσιάστηκε τον Ιούνιο 2026, κατέγραψε σχεδόν σταθερή θέση των ματιών ως προς το κεφάλι. Μια δεύτερη μελέτη ανέδειξε αργές κινήσεις στην πτήση και διαφορετική συμπεριφορά στην προσγείωση.
Τι κατέγραψε η αρχική μελέτη
Στην αρχική μελέτη, κάμερες προσαρμοσμένες στα πουλιά επέτρεψαν στους ερευνητές να συγκρίνουν τις κινήσεις των ματιών με εκείνες του κεφαλιού. Τα περιστέρια διατηρούσαν τα μάτια τους σε σχεδόν σταθερή θέση ως προς το κεφάλι κατά τις πτήσεις που παρακολουθήθηκαν. Το εύρημα αφορά τις συγκεκριμένες παρατηρήσεις και δεν σημαίνει ότι τα μάτια δεν κινούνται ποτέ.
Όταν τα ζώα στο έδαφος θέλουν να δουν κάτι, κινούν το κεφάλι ή τα μάτια τους για να εστιάσουν πάνω του και στη συνέχεια χρησιμοποιούν γρήγορες, συχνά εκτεταμένες κινήσεις της κόρης, γνωστές ως σακκαδικές κινήσεις, ώστε να έχουν μια σταθερή εικόνα του αντικειμένου σε σχέση με το περιβάλλον του. Όμως κανείς δεν ήξερε πραγματικά τι συμβαίνει όταν τα πουλιά πετούν.
Για να το διαπιστώσουν, ο Ivo Ros από το California Institute of Technology και οι συνεργάτες του σχεδίασαν έναν ελαφρύ μηχανισμό με καθρέφτες και κάμερες που μπορεί να προσαρμοστεί στο κεφάλι ενός κοινού περιστεριού (Columba livia) την ώρα που πετά, καθώς και ένα μικρό σακίδιο που περιέχει πλακέτα ελέγχου της κάμερας και μπαταρία.
Στη συνέχεια εκπαίδευσαν έξι περιστέρια να πετούν ανάμεσα σε δύο θέσεις προσγείωσης σε απόσταση περίπου 20 μέτρων το ένα από το άλλο σε εσωτερικό χώρο, και άλλα τρία να πετούν περίπου 25 μέτρα σε εξωτερικό χώρο για να επιστρέψουν σε περιστερώνα.
Κατά τις δοκιμαστικές πτήσεις και στα δύο περιβάλλοντα, το σύστημα παρακολούθησης των ματιών που ήταν προσαρμοσμένο στο κεφάλι έδειξε ότι, μετά την απογείωση, τα πουλιά αύξαναν το μέγεθος της κόρης τους και υιοθετούσαν μια σταθερή και συνεπή θέση των ματιών μέσα στο κεφάλι τους, πρακτικά «κλειδώνοντας» τα μάτια τους στη θέση τους.
«Κάθε φορά που αρχίζουν να πετούν, τα μάτια στρέφονται προς τα εμπρός κατά μέσο όρο», λέει ο Ros.
Όταν κινούνταν το κεφάλι τους, τα μάτια κινούνταν συγχρόνως μαζί του. Η σταθερή θέση των ματιών ευθυγραμμίζεται με τον βασικό οριζόντιο άξονα της όρασης των πουλιών και με το αιθουσαίο τους σύστημα, το αισθητηριακό δίκτυο που ελέγχει την ισορροπία και τον χωρικό προσανατολισμό.
«Έχει αποδειχθεί ότι τα περιστέρια μπορούν να κινούν τα μάτια τους ανεξάρτητα και ότι αυτά μπορούν να μετακινηθούν με μέγιστο εύρος περίπου 15 μοιρών», λέει ο Graham Martin από το Πανεπιστήμιο του Birmingham, στο Ηνωμένο Βασίλειο. «Επομένως, το να δείχνει κανείς ότι κατά την πτήση οι κινήσεις των ματιών είναι μικρότερες από 1 μοίρα, υποδηλώνει ότι τα πουλιά σταθεροποιούν ενεργά τη θέση των ματιών τους όταν πετούν».
Ο λόγος για τον οποίο «κλειδώνουν» τα μάτια τους δεν είναι βέβαιος, λέει ο Ros. Θεωρεί ότι η ευθυγράμμιση με το αιθουσαίο σύστημα δείχνει πως αυτή η συμπεριφορά ίσως βοηθά τα περιστέρια να ξεχωρίζουν τη δική τους κίνηση από την εξωτερική κίνηση, όπως την κίνηση των κλαδιών ενός δέντρου ή ενός αυτοκινήτου ή ενός αρπακτικού, ώστε να διατηρούν την ισορροπία τους και να προσανατολίζονται.
Είναι επίσης πιθανό ότι η μείωση των κινήσεων των ματιών περιορίζει το γνωστικό φορτίο στον εγκέφαλο. «Ο κόσμος κατά την πτήση κινείται πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι όταν δεν πετούν», λέει.
Οι κινήσεις των ματιών δίνουν στα περιστέρια οριζόντιο οπτικό πεδίο περίπου 340 μοιρών, όμως ο Ros λέει ότι το «κλείδωμα» των ματιών σε θέση προς τα εμπρός πιθανότατα το μειώνει, αφήνοντας ένα μεγαλύτερο τυφλό σημείο πίσω τους, όπου δεν θα μπορούσαν να δουν αρπακτικά.
Ο ίδιος θέλει να δει τι θα κάνουν τα μάτια των περιστεριών σε άλλες συνθήκες, καθώς όλα τα τεστ έγιναν όταν τα πουλιά πετούσαν χαμηλά κοντά στο έδαφος. «Μπορεί να είναι διαφορετικό αν τα περιστέρια πετούσαν πιο ψηλά, όπου δεν υπάρχουν τόσα πολλά αντικείμενα που περνούν γρήγορα δίπλα τους», λέει ο Ros. Αναρωτιέται επίσης τι θα συνέβαινε όταν τα περιστέρια πετούν σε σμήνη. «Θα κοιτούσαν άλλα περιστέρια; Αρπακτικά; Ή κάτι στον ορίζοντα;»
Ο Martin θεωρεί ότι και άλλα πουλιά μπορεί να σταθεροποιούν τη θέση των ματιών τους κατά την πτήση, μεταξύ αυτών και τα αρπακτικά. Όταν καταδιώκουν τη λεία τους, τα γεράκια πελεγκρίνοι πετούν σε καμπύλη πορεία προς αυτήν, λέει. «Αυτό προφανώς θα απαιτούσε από το γεράκι να κρατά σταθερή τη θέση των ματιών του αντί να τα κινεί συνεχώς».
Current Biology, DOI: 10.1016/j.cub.2026.05.064
Οπτικό πεδίο και κινήσεις των ματιών δεν είναι το ίδιο
Το εργαστήριο Biewener του Harvard περιγράφει οπτικό πεδίο μεγαλύτερο από 300 μοίρες στα περιστέρια. Αυτό αφορά το εύρος του χώρου που μπορούν να βλέπουν, όχι το πόσες μοίρες κινούν τα μάτια τους σε μια πτήση. Ένα ευρύ οπτικό πεδίο μπορεί να συνυπάρχει με σταθεροποίηση του βλέμματος.
Τι προσθέτει η δεύτερη μελέτη
Σε δεύτερη εργασία, που δημοσιεύθηκε ηλεκτρονικά τον Ιούλιο 2026, η ομάδα των Anthony Lapsansky, Douglas Wylie και Douglas Altshuler κατέγραψε αργές, αποκλίνουσες κινήσεις των ματιών κατά την πτήση και μεγαλύτερες συγκλίνουσες κινήσεις στην προσγείωση. Οι παρατηρήσεις συνδέθηκαν με την οπτική ροή και τη στερεοσκοπική όραση. Το συμπέρασμα είναι πιο σύνθετο από το «κοιτάζουν πάντα μπροστά»: η θέση των ματιών ελέγχεται ενεργά και συνδέεται με τις απαιτήσεις της κίνησης.
Πηγές και τεκμηρίωση
Δείτε τα AI Editorial Guidelines.
Σχετικά άρθρα
Η πρώτη θεραπεία CRISPR μέσα στο σώμα πλησιάζει την έγκριση: τι κρίνεται με το lonvo-z
Το mRNA που ξυπνά τα κύτταρα της καρδιάς: Τι πέτυχε η ομάδα του Κέιμπριτζ σε ποντίκια
