Η χρήση παπουτσιών συνδέεται με μικρές δομικές αλλαγές στο σπογγώδες οστό του αστραγάλου. Η διαπίστωση αυτή επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε την εξέλιξη του ανθρώπινου βαδίσματος, καθώς τα απολιθώματα έχουν συχνά συγκριθεί με τα οστά του αστραγάλου σύγχρονων ανθρώπων που φορούν παπούτσια.
Ωστόσο, η μελέτη σύγχρονων ανθρώπων που δεν φορούν συστηματικά παπούτσια προσφέρει ένα «παράθυρο στο παρελθόν», για το πώς κινούνταν οι εξαφανισμένοι ανθρώπινοι συγγενείς μας, λέει η Zewdi Tsegai από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο.
Οι πρόγονοί μας περπατούσαν στα δύο πόδια σε μόνιμη βάση περίπου πριν από 4,2 εκατομμύρια χρόνια, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι περπατούσαν όπως εμείς σήμερα. Απολιθωμένα οστά και αποτυπώματα δείχνουν ότι διαφορετικοί ανθρωπίνοι χρησιμοποιούσαν διαφορετικούς τρόπους βάδισης, στάσεις του ποδιού και επίπεδα αναρρίχησης, λέει η Hannah Farrell από το UNT Health Fort Worth στο Τέξας.
Το δοκιδωτό οστό, δηλαδή το σπογγώδες πλέγμα από μικρά στηρίγματα και πλάκες μέσα στα οστά, είναι ιδιαίτερα χρήσιμο στη μελέτη, επειδή αναδιαμορφώνεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής ενός ανθρώπου ανάλογα με τις δυνάμεις που ασκούνται πάνω του, λέει. Έτσι αφήνει ενδείξεις για το πώς χρησιμοποιούσαν τα πόδια και τα πόδια τους οι αρχαίοι άνθρωποι.
Ωστόσο, οι σύγχρονοι πληθυσμοί που χρησιμοποιούνται σε τέτοιες συγκρίσεις είναι συνήθως άνθρωποι που ζουν σήμερα σε βιομηχανικές κοινωνίες και φορούν παπούτσια σε όλη τους τη ζωή. Η Farrell και η Tsegai αναρωτήθηκαν πώς η χρήση παπουτσιών μπορεί να αλλοιώνει αυτά τα συγκριτικά αποτελέσματα.
Για να το διαπιστώσουν, οι δύο ερευνήτριες και οι συνεργάτες τους χρησιμοποίησαν αξονικές τομογραφίες υψηλής ανάλυσης για να δημιουργήσουν τρισδιάστατους χάρτες του δοκιδωτού οστού στον αστράγαλο talus, ένα οστό που συνδέει το κάτω πόδι με το πέλμα, σε 56 σύγχρονους ανθρώπους.
Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν άνθρωποι που φορούσαν παπούτσια, ενήλικες στις ΗΠΑ που πέθαναν μετά το 2000. Υπήρχε επίσης μια ομάδα ανθρώπων που περπατούσαν ξυπόλητοι, αποτελούμενη από 13 κατοίκους των Νήσων Ανταμάν, δύο Khoisan από τη νότια Αφρική και έναν κυνηγό-τροφοσυλλέκτη Aka από την Κεντρική Αφρική. Όλοι τους έζησαν στα μέσα του 19ου αιώνα και οι σκελετοί τους φυλάσσονται στο Natural History Museum του Λονδίνου.
Η ανάλυση της ομάδας έδειξε ότι οι ξυπόλητοι είχαν σχετικά πυκνό δοκιδωτό οστό προς το μπροστινό μέρος του αστραγάλου. Αυτό έχει λογική για μια θέση του αστραγάλου που συνδέεται με λυγισμένο πόδι, όπως στο κάθισμα ή στην αναρρίχηση, λέει η Farrell. Τα δοκίδιά τους είχαν επίσης κατεύθυνση σε μεγαλύτερο εύρος, κάτι που δείχνει ότι οι αστράγαλοί τους δέχονταν δυνάμεις από περισσότερες γωνίες.
Αντίθετα, όσοι φορούσαν παπούτσια είχαν συνολικά μεγαλύτερο όγκο δοκιδωτού οστού, με σχετικά μεγαλύτερη συγκέντρωση στην εσωτερική και πίσω πλευρά. Οι ερευνητές λένε ότι αυτό μπορεί να αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο τα παπούτσια μετατοπίζουν το φορτίο προς την εσωτερική πλευρά του αστραγάλου και κρατούν το πόδι σε πιο εκτεταμένη θέση, ιδιαίτερα όταν έχουν τακούνι.
Τα δοκίδια και οι πλάκες των ανθρώπων που φορούσαν παπούτσια είχαν επίσης την τάση να ακολουθούν πιο σταθερά συγκεκριμένες κατευθύνσεις, κάτι που δείχνει ότι τα υποδήματα περιορίζουν την κίνηση του αστραγάλου και διοχετεύουν τις δυνάμεις μέσα από πιο στενό φάσμα διαδρομών.
Ένα μοναδικό μηριαίο οστό που βρέθηκε στη Βουλγαρία φαίνεται να ανήκει σε έναν πίθηκο ή σε έναν πρώιμο ανθρωπίνο που περπατούσε στα δύο πόδια πριν από οποιονδήποτε γνωστό αφρικανικό ανθρωπίνο, αλλά τα στοιχεία δεν είναι καθόλου οριστικά.
«Αυτή είναι μια κρίσιμη βασική πληροφορία για μελέτες που αφορούν την εξέλιξη του ποδιού», λέει η Malorie Albee από το Northern Michigan University.
«Η μελέτη δείχνει ότι κάτι τόσο σημαντικό από πολιτισμική και συμπεριφορική άποψη όσο η συστηματική χρήση υποδημάτων μπορεί να συνδέεται με μετρήσιμες διαφορές στην εσωτερική αρχιτεκτονική των οστών», λέει ο Thomas Püschel από το University of Oxford. «Αυτό μας κάνει να σκεφτούμε προσεκτικά τι αντιπροσωπεύουν πραγματικά τα συγκριτικά μας δείγματα».
Όπως και οι συγγραφείς της μελέτης, ο Püschel υπογραμμίζει επίσης τη σημασία να απομονωθούν σε μελλοντικές έρευνες οι πιθανές επιδράσεις του σωματικού μεγέθους, της δραστηριότητας, του εδάφους και άλλων διαφορών στον τρόπο ζωής. «Στην πραγματικότητα, προσπαθούμε απλώς να κάνουμε τη δουλειά των ποδιών, για να το πούμε έτσι, ώστε να ενημερώσουμε καλύτερα περισσότερες μελέτες στο μέλλον», λέει η Farrell.
Journal of Anatomy DOI: 10.1111/joa.70236
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
