Πριν από περίπου 100 εκατομμύρια χρόνια, το τελευταίο γεύμα ενός ιχθυόσαυρου που ζούσε στη θάλασσα φαίνεται πως ήταν ένα απρόσμενο πλάσμα: ένας πτερόσαυρος, το ιπτάμενο ερπετό που κυριαρχούσε στους ουρανούς. Λίγο αργότερα, ο ιχθυόσαυρος βρήκε και ο ίδιος τον θάνατο, καθώς διαμελίστηκε από έναν τεράστιο πλιόσαυρο.
Αυτή είναι η ιστορία που αποκαλύπτει ένα σπάνιο απολίθωμα από την ενδοχώρα της Αυστραλίας, σύμφωνα με παλαιοντολόγους. Πρόκειται, μάλιστα, για την πρώτη ένδειξη ότι οι ιχθυόσαυροι, μεγάλα θαλάσσια ερπετά, έτρωγαν πτερόσαυρους, τα πρώτα γνωστά σπονδυλωτά που ανέπτυξαν ενεργή πτήση.
Τα σοκαριστικά απολιθώματα που δείχνουν ότι ο T. rex δεν ήταν ο βασιλιάς των δεινοσαύρων
Ερασιτέχνες κυνηγοί απολιθωμάτων εντόπισαν κάποια από τα απολιθωμένα οστά του ιχθυόσαυρου σε ειδικά διαμορφωμένο δημόσιο χώρο κοντά στην πόλη Richmond, σε ημίξηρη περιοχή της ενδοχώρας της Queensland, το 2019.
Στην περιοχή έχουν βρεθεί χιλιάδες απολιθώματα, ανάμεσά τους ίχνη από αρχαία γιγάντια θαλάσσια και ιπτάμενα ερπετά, καρχαρίες και χελώνες. Κατά την Πρώιμη Κρητιδική Περίοδο, πριν από 120 έως 95 εκατομμύρια χρόνια, η περιοχή αποτελούσε μέρος της Eromanga Sea, μιας ρηχής εσωτερικής θάλασσας που κάλυπτε πάνω από το ένα τρίτο της αυστραλιανής ηπείρου.
Όταν οι παλαιοντολόγοι επέστρεψαν στο σημείο τρία χρόνια αργότερα για ανασκαφή, έφεραν στο φως έναν μεγάλο, μερικώς αρθρωμένο ιχθυόσαυρο. Το είδος αναγνωρίστηκε ως Platypterygius australis και είχε μήκος σχεδόν 7 μέτρα, περίπου όσο ένας ενήλικος όρκα.
«Αυτό που με ξάφνιασε δεν ήταν μόνο το μέγεθος του ζώου, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο είχε υποστεί ζημιές ο σκελετός του», λέει ο Matt White από το University of New England στην Αυστραλία, που ηγήθηκε της έρευνας. Όπως εξηγεί, οι σπόνδυλοι ήταν σπασμένοι, έλειπαν πλευρά και πολλά οστά έφεραν μεγάλα σημάδια από ισχυρό δάγκωμα, που θυμίζουν τον τρόπο με τον οποίο τρέφονται οι σημερινοί κροκόδειλοι.
Η ομάδα κατέληξε ότι η μόνη εξήγηση ήταν πως ένας ισχυρός και θανατηφόρος θηρευτής είχε μασήσει και διαμελίσει τον ιχθυόσαυρο, πριν το κουφάρι του καταλήξει στον βυθό και διατηρηθεί τελικά μέσα στην πέτρα.
«Ο μόνος γνωστός θηρευτής από την Eromanga Sea που μπορούσε να προκαλέσει τραύματα τέτοιας έκτασης είναι ο γιγάντιος πλιόσαυρος Kronosaurus queenslandicus», λέει ο White.
Η ομάδα βρήκε επίσης παράξενες σφαιρικές μάζες κοντά στο κρανίο του ιχθυόσαυρου. Με προσεκτική μηχανική αφαίρεση του βράχου γύρω από το απολίθωμα και τρισδιάστατη απεικόνιση, διαπιστώθηκε ότι μία από αυτές τις μάζες περιείχε θραύσματα ψαριών, κεφαλόποδων που έμοιαζαν με καλαμάρια και, εντυπωσιακά, δύο οστά πτερόσαυρου, ανάμεσά τους και ένα τμήμα γνάθου. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτά ήταν τα περιεχόμενα του στομάχου του ιχθυόσαυρου, που πιθανότατα απολιθώθηκαν κοντά στο κρανίο επειδή το πεπτικό του σύστημα χύθηκε έξω.
«Πρόκειται σχεδόν σίγουρα για περίπτωση θήρευσης ή σαρωτικής κατανάλωσης και για το πρώτο γνωστό παράδειγμα πτερόσαυρου που καταναλώθηκε από ιχθυόσαυρο», λέει ο David Unwin από το University of Leicester στο Ηνωμένο Βασίλειο. Όπως σημειώνει, το τμήμα της γνάθου του αφήνει «ελάχιστες αμφιβολίες» ότι ανήκε σε πτερόσαυρο.
Γιατί οι δεινόσαυροι ζούσαν πολύ πιο σύνθετες ζωές από ό,τι νομίζαμε
Με βάση το μέγεθος του θραύσματος της γνάθου του πτερόσαυρου, ο Unwin εκτιμά ότι το ζώο είχε περίπου το μέγεθος των μεγαλύτερων σημερινών αλμπατρόσων, που έχουν άνοιγμα φτερών έως 4 μέτρα. Θεωρεί ότι είναι πιθανό ο πτερόσαυρος να πλησίασε την επιφάνεια του νερού για να πιάσει ψάρια και να τον άρπαξε ο ιχθυόσαυρος. Ωστόσο, θεωρεί πιο πιθανό ο ιχθυόσαυρος να τον βρήκε νεκρό και να τον έφαγε καθώς επέπλεε στο νερό.
«Το εντυπωσιακά ποικίλο περιεχόμενο του στομάχου του ιχθυόσαυρου δείχνει ότι ήταν ένας υπερ-σαρωτής των θαλασσών, χωρίς ιδιαιτερότητες στο τι έτρωγε και με προθυμία να καταβροχθίζει ό,τι ήταν νεκρό, ετοιμοθάνατο ή σε αποσύνθεση, συμπεριλαμβανομένων πτερόσαυρων», λέει ο Unwin.
«Αυτό το εξαιρετικά σπάνιο απολίθωμα παρέχει άμεση απόδειξη συμπεριφοράς και αλληλεπιδράσεων θηρευτή-θηράματος από την αρχαία Eromanga Sea», λέει ο Dean Lomax από το University of Manchester στο Ηνωμένο Βασίλειο. «Η συμπεριφορική αλληλεπίδραση που παρατηρείται σε αυτό το δείγμα είναι μοναδική και προσφέρει ένα παράθυρο σε αρχαία τροφικά πλέγματα — μια τριεπίπεδη απολιθωμένη τροφική αλυσίδα — τα οποία σπάνια διατηρούνται».
Gondwana Research DOI: 10.1016/j.gr.2026.05.014
