Ένας πόλεμος δεν χρειάζεται πια πυραύλους ή στρατεύματα για να αρχίσει. Μπορεί να ξεκινήσει βαθιά κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, με πλήγματα σε υποδομές που δεν βλέπουμε αλλά χρησιμοποιούμε καθημερινά.
Αποκλειστικό ρεπορτάζ του Reuters αποκαλύπτει μυστική επιχείρηση που εκτυλίχθηκε την άνοιξη στην Αρκτική, ενισχύοντας τις ανησυχίες δυτικών υπηρεσιών ασφαλείας για την ευπάθεια των υποθαλάσσιων υποδομών της Ευρώπης.
Σύμφωνα με δύο δυτικούς αξιωματούχους που μίλησαν ανωνύμως στο πρακτορείο, ρωσικά βαθυσκάφη εντοπίστηκαν κοντά στο απομακρυσμένο αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ να πραγματοποιούν άσκηση με προσομοίωση ανάπτυξης νέας τεχνολογίας. Η τεχνολογία αυτή, όπως περιγράφεται, είχε σχεδιαστεί για την εξουδετέρωση κρίσιμων υποθαλάσσιων καλωδίων με τρόπο που θα δυσκόλευε την απόδοση ευθύνης.
Πίσω από την επιχείρηση βρισκόταν, κατά τις ίδιες πηγές, η GUGI, η μυστική ρωσική διεύθυνση ειδικών επιχειρήσεων μεγάλου βάθους, που εδώ και χρόνια παρακολουθείται στενά από τις δυτικές υπηρεσίες.
Βρετανία, Νορβηγία και Ηνωμένες Πολιτείες παρακολούθησαν τα ρωσικά σκάφη και τελικά τα αντιμετώπισαν στη θάλασσα. Σύμφωνα με το Reuters, η άσκηση δεν ολοκληρώθηκε και τα ρωσικά σκάφη αποχώρησαν, χωρίς να αγγίξουν τα καλώδια-στόχους. Η Βρετανία και η Νορβηγία είχαν ήδη αναφέρει από τον Απρίλιο ασυνήθιστη ρωσική δραστηριότητα στον Βόρειο Ατλαντικό. Αυτό που δεν ήταν γνωστό μέχρι τώρα ήταν η ακριβής περιοχή, η συμμετοχή των ΗΠΑ και, κυρίως, η ύπαρξη της τεχνολογίας που, σύμφωνα με τις πηγές του Reuters, δοκιμαζόταν.
Στην περιοχή βρίσκονται δύο υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών, μήκους περίπου 1.400 χιλιομέτρων, που συνδέουν το Σβάλμπαρντ με την ηπειρωτική Νορβηγία και σε σημεία φτάνουν σε βάθος έως 2.700 μέτρων.
Η σημασία τους ξεπερνά κατά πολύ μια απλή πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Μέσω αυτών μεταφέρονται μεγάλοι όγκοι δορυφορικών δεδομένων από τον σταθμό SvalSat στο Σβάλμπαρντ, τον μεγαλύτερο εμπορικό επίγειο σταθμό δορυφόρων παγκοσμίως, ο οποίος αποτελεί μέρος του Near Space Network της NASA.
Παρότι τα καλώδια έχουν πάχος που το Reuters παρομοιάζει με εκείνο ενός λάστιχου κήπου, από μέσα τους διέρχονται διεθνείς επικοινωνίες και χρηματοπιστωτικές συναλλαγές. Καθώς οι ανάγκες για δεδομένα αυξάνονται — και λόγω της ταχύτατης ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης — μεγαλώνει αντίστοιχα και η στρατηγική σημασία του βυθού.
Ένα περιστατικό σε μεγάλο βάθος, μακριά από ακτές και χωρίς εμφανή ίχνη επίθεσης, δημιουργεί «γκρίζα ζώνη»: μπορεί να έχει σοβαρές οικονομικές ή στρατηγικές συνέπειες χωρίς να αποδίδεται εύκολα σε κρατική ενέργεια.
Αμερικανοί αξιωματούχοι που επικαλείται το Reuters αναφέρουν αυξανόμενη ανησυχία μεταξύ ορισμένων αναλυτών των υπηρεσιών πληροφοριών ότι η Μόσχα θα μπορούσε να επιχειρήσει να δοκιμάσει τα όρια της συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ. Σε ένα τέτοιο σενάριο, σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους, οι υποθαλάσσιες υποδομές θα μπορούσαν να παίξουν κρίσιμο ρόλο.
Η Ρωσία αρνείται συστηματικά ότι πραγματοποιεί επιχειρήσεις σαμποτάζ σε χώρες του ΝΑΤΟ ή ότι επιδιώκει αντιπαράθεση με τη Συμμαχία. Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας αρνήθηκε να σχολιάσει στο Reuters το συγκεκριμένο περιστατικό.
Τα στοιχεία που παραθέτει το Reuters δείχνουν έντονη αύξηση ύποπτων κινήσεων τον τελευταίο χρόνο. Σύμφωνα με τη Windward, εταιρεία ανάλυσης ναυτιλιακού κινδύνου, το 2025 καταγράφηκαν 13.079 περιπτώσεις πλοίων που κινούνταν αργά πάνω ή κοντά σε ευαίσθητες υποθαλάσσιες υποδομές στη Βόρεια Θάλασσα — αύξηση 52% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Η πρακτική αυτή, γνωστή ως «drifting», δεν είναι παράνομη όταν γίνεται σε διεθνή ύδατα. Ωστόσο, ειδικοί ασφαλείας προειδοποιούν ότι η συστηματική χαρτογράφηση καλωδίων, αγωγών και άλλων εγκαταστάσεων μπορεί να λειτουργήσει ως προετοιμασία για μελλοντικές επιχειρήσεις.
Από τον Οκτώβριο του 2023 έως το τέλος του 2025, τουλάχιστον 11 υποθαλάσσια καλώδια στη Βαλτική υπέστησαν ζημιές ή κόπηκαν, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία.
Το ΝΑΤΟ έχει ήδη ενισχύσει την επιτήρηση κρίσιμων υποδομών, μεταξύ άλλων μέσω της επιχείρησης Baltic Sentry, ενώ η Βρετανία έχει προωθήσει το Nordic Warden για την παρακολούθηση ύποπτης ναυτικής δραστηριότητας.
Το περιστατικό του Σβάλμπαρντ δεν προκάλεσε διακοπές επικοινωνιών ούτε καταστροφή υποδομών. Αποτελεί, όμως, προειδοποίηση για το πώς μπορεί να εξελιχθεί μια μελλοντική κρίση: όχι με στρατεύματα και βομβαρδισμούς, αλλά με βαθυσκάφη, καλώδια στον πυθμένα και επιχειρήσεις που σχεδιάζονται έτσι ώστε να μην μπορεί εύκολα να αποδειχθεί ποιος τις πραγματοποίησε.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
