Μελέτη εδαφών γύρω από την Αρκτική και τα βορινά δάση δείχνει ότι ορισμένες πυρκαγιές απελευθερώνουν άνθρακα που είχε αποθηκευτεί για χιλιετίες, με αποτέλεσμα οι εκπομπές CO2 να είναι υψηλότερες από ό,τι θεωρούνταν μέχρι σήμερα.
Οι πυρκαγιές που μαίνονται τα τελευταία χρόνια σε πολλές περιοχές γύρω από την Αρκτική ενδέχεται να συμβάλλουν πολύ περισσότερο στην υπερθέρμανση του πλανήτη από ό,τι πιστευόταν μέχρι τώρα. Μέχρι σήμερα, θεωρούνταν ότι αυτό που καίγεται είναι κυρίως πρόσφατη φυτική βλάστηση. Όμως, μελέτη δειγμάτων εδάφους από περιοχές της Αρκτικής και των γύρω βορινών δασών έδειξε ότι αυτές οι πυρκαγιές αναφλέγουν αποθηκευμένο άνθρακα ηλικίας έως και 5.000 ετών.
«Η καύση του εδάφους μπορεί να απελευθερώσει άνθρακα που είχε παραμείνει αποθηκευμένος για πολύ μεγάλο διάστημα σε εδάφη που μέχρι τώρα θεωρούνταν δεξαμενές άνθρακα», λέει η Meri Ruppel από το Φινλανδικό Μετεωρολογικό Ινστιτούτο στο Ελσίνκι. Σήμερα, τα κλιματικά μοντέλα δεν λαμβάνουν υπόψη την απελευθέρωση αυτού του αρχαίου άνθρακα.
Ένας από τους σημαντικότερους «απορροφητήρες» άνθρακα του πλανήτη παρουσιάζει αδυναμίες. Μπορούμε να τον σώσουμε;
Τα φυτά αναπτύσσονται αργά στις ψυχρές συνθήκες της Αρκτικής, όμως τα υπολείμματά τους μπορούν να συσσωρεύονται στο έδαφος με τη μορφή, για παράδειγμα, τύρφης, επί αιώνες και χιλιετίες. Αυτό σημαίνει ότι τα εδάφη στην Αρκτική και στα κοντινά βορινά δάση λειτουργούσαν ως αποθήκες άνθρακα, συμβάλλοντας δηλαδή στην απομάκρυνση διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα.
Όμως, καθώς οι πυρκαγιές γίνονται μεγαλύτερες και συχνότερες στην περιοχή της Αρκτικής, αυτό φαίνεται να αλλάζει. Για να το διερευνήσει, η ομάδα της Ruppel συνέλεξε δείγματα εδάφους από αρκετές περιοχές όπου είχαν σημειωθεί πρόσφατες πυρκαγιές.
Τα δείγματα δείχνουν ότι, σε πολλές περιπτώσεις, η ταχεία καύση της επιφανειακής βλάστησης προκαλεί μια πολύ πιο αργή, υπογείως σιγόκαιουσα καύση παλιών οργανικών υλικών στο έδαφος, απελευθερώνοντας μεγάλες ποσότητες αιθάλης, ή μαύρου άνθρακα, καθώς και CO2.
Νέα για τον πλανήτη μας, απευθείας στο inbox σας κάθε μήνα.
Ο μαύρος άνθρακας απορροφά τη θερμότητα του ήλιου, με αποτέλεσμα να θερμαίνει άμεσα την ατμόσφαιρα. Επιπλέον, σε ψυχρές περιοχές μπορεί να καταλήξει σε πάγο ή χιόνι, σκουραίνοντας την επιφάνεια και προκαλώντας τήξη που αλλιώς δεν θα συνέβαινε.
«Όπως ήταν αναμενόμενο, διαπιστώσαμε ότι η ηλικία του άνθρακα που καίγεται διαφέρει ανάλογα με το περιβάλλον, καθώς μεταβάλλεται το βάθος του οργανικού εδάφους και το βάθος της καύσης», είπε η Ruppel σε συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Γεωεπιστημών στη Βιέννη την περασμένη εβδομάδα.
Ο κίνδυνος απελευθέρωσης αρχαίου άνθρακα τείνει να αυξάνεται όσο πλησιάζουμε προς την Αρκτική, πρόσθεσε, καθώς τα αρκτικά εδάφη είναι πιο ρηχά και η οργανική ύλη συσσωρεύεται πιο κοντά στην επιφάνεια. Για παράδειγμα, στα Northwest Territories του Καναδά, οι πυρκαγιές καίνε αρκετά εκατοστά μέσα στο έδαφος και απελευθερώνουν άνθρακα που είχε αποθηκευτεί έως και 400 χρόνια πριν.
Πώς η πυρκαγιά σε ένα εκατομμύριο στρέμματα στην Καλιφόρνια θα μπορούσε να μειώσει τον καπνό στο μισό
Στη Γροιλανδία, οι πυρκαγιές καίνε κατά μέσο όρο 10 εκατοστά μέσα στο έδαφος και απελευθερώνουν άνθρακα ηλικίας έως και 560 ετών. Σε ορισμένα σημεία, οι φωτιές έφτασαν τα 15 εκατοστά βάθος, απελευθερώνοντας άνθρακα που χρονολογείται πριν από 1.000 χρόνια.
Στο βορινό δάσος του Κεμπέκ, στον Καναδά, η ομάδα εντόπισε περιοχές όπου οι πυρκαγιές απελευθέρωσαν άνθρακα ηλικίας 5.000 ετών. «Αλλά αυτό δεν ήταν καθόλου εκτεταμένο», είπε η Ruppel στη συνάντηση.
Το μεγάλο ερώτημα είναι πόσος αρχαίος άνθρακας απελευθερώνεται πλέον από τις πυρκαγιές. Η Ruppel είπε ότι αυτή η εργασία είναι μόνο η αρχή και ότι χρειάζεται πολύ περισσότερη έρευνα για να εκτιμηθούν οι ποσότητες που εμπλέκονται.
«Νομίζω ότι η δουλειά της αναδεικνύει ένα σημαντικό ζήτημα που πρέπει να γνωρίζει ο κόσμος», λέει η Sandy Harrison από το Πανεπιστήμιο του Reading στη Βρετανία, που παρακολούθησε την ομιλία της Ruppel. «Είναι σαφές ότι υπάρχει πολύ παλιός άνθρακας στα εδάφη και τις τύρφες των υψηλών γεωγραφικών πλατών. Καθώς περνάμε σε νέα καθεστώτα πυρκαγιών που καταστρέφουν τα επιφανειακά στρώματα του εδάφους και καίνε επίσης σε τυρφώνες, θα υπάρξει απελευθέρωση παλιού άνθρακα.»
