Ο Έλον Μασκ μιλά για «αυτοαναπτυσσόμενη πόλη» στη Σελήνη ως το 2030. Το εμπόδιο δεν είναι η εκτόξευση — είναι το κόστος μεταφοράς υλικών από τη Γη. Η λύση βρίσκεται στο ίδιο το σεληνιακό έδαφος.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Έλον Μασκ ανακοινώνει κάτι που ακούγεται σαν επιστημονική φαντασία. Αυτή τη φορά μιλά για μια «αυτοαναπτυσσόμενη πόλη» στη Σελήνη ως το 2030. Μπορεί να μην το πετύχει ο ίδιος, και μπορεί να μην το πετύχει μέχρι το 2030 — αλλά το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα χτιστεί ποτέ μια μόνιμη ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη. Είναι πότε και πώς.
Το πρόβλημα δεν είναι τεχνολογικό με την έννοια που φαντάζεται κανείς. Ξέρουμε πώς να φτάσουμε στη Σελήνη — το έχουμε κάνει. Το πρόβλημα είναι πιο καθημερινό και πιο σκληρό: κόστος. Μια πόλη χρειάζεται κτίρια, δρόμους, υποδομές. Χρειάζεται υλικά. Και αν αυτά τα υλικά πρέπει να ταξιδέψουν από τη Γη, τότε κάθε κιλό κοστίζει μια περιουσία. Δεν υπάρχει οικονομικό μοντέλο που να κάνει βιώσιμη μια αποικία αν χρειάζεται να στέλνεις τσιμέντο με πύραυλο.
Η απάντηση βρίσκεται στο ίδιο το σεληνιακό έδαφος. Το λεγόμενο regolith — η λεπτή σκόνη που καλύπτει την επιφάνεια της Σελήνης — είναι στην ακατέργαστη μορφή του αδύναμο και άχρηστο για κατασκευές. Αλλά επεξεργασμένο, αλλάζει χαρακτήρα εντελώς. Αν μετατραπεί σε ίνα, γίνεται πάνω από 20 φορές πιο ανθεκτικό από οποιοδήποτε άλλο προϊόν που παράγεται από τήξη ή συμπίεση του ίδιου υλικού. Συνδυάζει αντοχή σε εφελκυσμό, ευελιξία και μεγάλη επιφάνεια — ιδανικό για να ενισχύσει δομές προσγείωσης, δρόμους και καταφύγια, αλλά και για μόνωση, φιλτράρισμα ή ακόμα και ως υπόστρωμα για παραγωγή τροφής. Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι το ίδιο υλικό μπορεί να εκτυπωθεί σε τρισδιάστατα τούβλα τύπου LEGO που συνδέονται μεταξύ τους — μια αρθρωτή λογική κατασκευής που επιτρέπει ευελιξία και τροποποιήσεις σε ένα περιβάλλον όπου τίποτα δεν είναι δεδομένο.
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος έχει ήδη ξεκινήσει πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη τεχνολογιών in-situ resource utilisation — δηλαδή χρήση των πόρων που υπάρχουν ήδη στη Σελήνη αντί να μεταφέρεται τα πάντα από τη Γη. Είναι μια λογική που αλλάζει τελείως τη φύση του εγχειρήματος: από αποστολή εφοδιασμού σε αυτάρκη αποικία.
Αυτό που συχνά χάνεται στη συζήτηση είναι ότι δεν πρόκειται μόνο για διαστημική ιστορία. Είναι βιομηχανική ιστορία. Εταιρείες εξόρυξης, παραγωγοί τσιμέντου, βιομηχανίες ινών, εταιρείες επεξεργασίας υλικών — όλοι αυτοί έχουν ήδη τη γνώση και την υποδομή που χρειάζεται η Σελήνη. Δεν χρειάζεται να επινοηθεί τίποτα από το μηδέν, αλλά να προσαρμοστεί σε ακραίες συνθήκες: ακτινοβολία, θερμοκρασιακές διακυμάνσεις εκατοντάδων βαθμών, κενό. Νέα επιχειρηματικά μοντέλα θα αναδυθούν γύρω από μικρο-εργοστάσια εκτός Γης, αυτόνομα συστήματα εξόρυξης και αρθρωτές κατασκευαστικές μονάδες.
Είτε η πόλη στη Σελήνη χτιστεί το 2030 είτε το 2045, είτε την υλοποιήσουν οι Αμερικανοί είτε οι Κινέζοι, ένα πράγμα είναι σαφές: αν τα υλικά αντιμετωπιστούν ως δευτερεύον ζήτημα, η σεληνιακή πόλη θα παραμείνει σλόγκαν. Αν αντιμετωπιστούν ως θεμέλιο, τότε έχουμε σχέδιο. Και ίσως αυτό — όχι η εκτόξευση, όχι η προσσελήνωση — να είναι το πιο σημαντικό βήμα που πρέπει να γίνει τώρα.
