Πιθανός πλανήτης-νάνος πέρα από τον Ποσειδώνα εντοπίστηκε από το Παρατηρητήριο Vera Rubin

Ένα νέο αντικείμενο που μοιάζει με πλανήτη-νάνο πέρα από τον Ποσειδώνα εντόπισε το Παρατηρητήριο Vera Rubin, με την αρχική ανάλυση να το καταγράφει ως 2026 ED138, σύμφωνα με τον ερευνητή Μάθιου Χόλμαν του Κέντρου Αστροφυσικής Χάρβαρντ – Σμιθσόνιαν (CfA).

Το παγωμένο σώμα εκτιμάται ότι έχει διάμετρο 600 έως 1.500 χιλιομέτρων, μέγεθος που πιθανότατα το έχει σμιλεύσει σε σφαίρα από τη βαρύτητά του — βασικό κριτήριο για την κατηγοριοποίηση πλανήτη-νάνου.

Αν επιβεβαιωθεί, θα προστεθεί σε μια μικρή ομάδα επιβεβαιωμένων πλανητών-νάνων στο ηλιακό σύστημα: Πλούτωνας, Δήμητρα, Έρις, Χαουμέια και Μακεμάκε.

Το αντικείμενο εντόπισε ο Χόλμαν στις 13 Οκτωβρίου, «τρέχοντας» παλαιότερα δεδομένα του Rubin με εξειδικευμένο κώδικα που ανέπτυξε μαζί με τον Κέβιν Νέιπιερ. Το σώμα φάνηκε πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα και, παρά την τεράστια απόστασή του από τον Ήλιο, εμφανίστηκε σχετικά φωτεινό, κάτι που υποδηλώνει ασυνήθιστο μέγεθος για μεταποσειδώνιο αντικείμενο.

«Η πρώτη μου αντίδραση ήταν έκπληξη και δυσπιστία», είπε ο Χόλμαν. «Τέτοια αντικείμενα είναι πολύ σπάνια, οπότε άρχισα αμέσως να ελέγχω μήπως εγώ ή ο κώδικας είχαμε κάνει κάποιο λάθος». Οι έλεγχοι στον κατάλογο του Rubin επιβεβαίωσαν το εύρημα.

Το Παρατηρητήριο Vera Rubin, στην κορυφή του Cerro Pachón στη βόρεια Χιλή, διαθέτει πρωτεύον κάτοπτρο 8,4 μέτρων. Είδε «πρώτο φως» τον Απρίλιο του 2025 και ξεκίνησε το δεκαετές κύριο έργο του τον περασμένο Ιούνιο.

Με κάμερα 3,2 gigapixel που φωτογραφίζει κάθε λίγες μέρες όλο τον νότιο ουρανό, το Rubin είχε καταγράψει το 2026 ED138 σε 30 λήψεις μέσα σε 20 νύχτες, από τον Μάρτιο έως τον Ιούλιο φέτος, όπως διαπίστωσαν ο Χόλμαν και ο συνεργάτης του, Μάριο Γιούριτς. Επιπλέον, βρέθηκε εμφάνιση του αντικειμένου ήδη από το 2016 σε δεδομένα άλλου χιλιανού παρατηρητηρίου.

Η τροχιά του 2026 ED138 φαίνεται να έχει κλίση περίπου 25 μοιρών σε σχέση με το επίπεδο του ηλιακού συστήματος, κάτι που οι επιστήμονες αποδίδουν σε παλαιότερη βαρυτική αλληλεπίδραση με τον Ποσειδώνα. Αυτή τη στιγμή βρίσκεται περίπου στις 46 αστρονομικές μονάδες (AU) από τον Ήλιο, πέρα από τη μέση απόσταση του Πλούτωνα, περίπου 40 AU.

Για την επιβεβαίωση της ιδιότητάς του ως πλανήτη-νάνου απαιτείται ακριβής προσδιορισμός του μεγέθους του με υπέρυθρες παρατηρήσεις, στις οποίες εξειδικεύεται το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb της NASA.

«Αν επιβεβαιωθεί ως πλανήτης-νάνος, το ED138 θα ενταχθεί σε μια πολύ μικρή οικογένεια κόσμων», σημείωσε ο Χόλμαν. Με το Rubin να σαρώνει τον ουρανό για τα επόμενα δέκα χρόνια, αναμένονται περισσότερες τέτοιες ανακαλύψεις.