Ένα παιχνίδι γνωστικής «εκπαίδευσης ταχύτητας» που μειώνει τον κίνδυνο άνοιας κατά 25% φαίνεται να αλλάζει τα επίπεδα της βήτα-αμυλοειδούς, μιας πρωτεΐνης που συσσωρεύεται στον εγκέφαλο στη νόσο Αλτσχάιμερ, στους άνδρες αλλά όχι στις γυναίκες.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που η εγκεφαλική εκπαίδευση δείχνει να επηρεάζει τα επίπεδα ενός δείκτη νευροεκφυλισμού, ενισχύοντας τα στοιχεία ότι οι νοητικές ασκήσεις μπορούν να βελτιώσουν την υγεία του εγκεφάλου.
«Ένας από τους βασικούς δείκτες που συνδέονται με τον μελλοντικό κίνδυνο άνοιας βελτιώθηκε στους άνδρες που ολοκλήρωσαν την εκπαίδευση γνωστικής ταχύτητας», λέει η Hye Won Chai από το Clemson University στη Νότια Καρολίνα, η οποία παρουσίασε την έρευνα στο Alzheimer’s Association International Conference στο Λονδίνο στις 12 Ιουλίου.
Το παιχνίδι ταχύτητας που βασίζεται σε υπολογιστή περιλαμβάνει την ανάκληση της θέσης αντικειμένων που εμφανίζονται στιγμιαία, με τη δυσκολία να αυξάνεται όσο βελτιώνεται η επίδοση. Προηγούμενη 20ετής μελέτη ορισμένων συνεργατών της Chai έδειξε ότι άτομα 65 ετών και άνω που έκαναν την εκπαίδευση είχαν 25% μικρότερη πιθανότητα να διαγνωστούν με νόσο Αλτσχάιμερ ή άλλη σχετική μορφή άνοιας, σε σύγκριση με ομάδα ελέγχου.
Στη νέα μελέτη, η Chai και η ομάδα της στρατολόγησαν μια ξεχωριστή ομάδα 53 ατόμων από τις ΗΠΑ ηλικίας 65 ετών και άνω, εκ των οποίων οι 13 ήταν άνδρες. Περίπου το ένα τρίτο των συμμετεχόντων κλήθηκε να κάνει από 2 έως 4 ώρες εκπαίδευσης ταχύτητας την εβδομάδα για 4,5 μήνες.
Οι υπόλοιποι συμμετέχοντες είτε κλήθηκαν να αφιερώσουν τον ίδιο χρόνο σε παιχνίδια όπως Solitaire, word search και ένα παιχνίδι παρόμοιο με το Connect 4, είτε να ολοκληρώσουν έναν άλλο τύπο εγκεφαλικής εκπαίδευσης, στον οποίο έπρεπε να παρακολουθούν στρατηγικά αντικείμενα και να εναλλάσσονται ανάμεσα σε διαφορετικές εργασίες.
Για να διερευνήσει με ποιον τρόπο η εκπαίδευση ταχύτητας μπορεί να μειώνει τον κίνδυνο άνοιας, η ομάδα συνέλεξε δείγματα αίματος από όλους τους συμμετέχοντες στην αρχή και στο τέλος της περιόδου εκπαίδευσης.
Αυτό έδειξε ότι, στους άνδρες, η εκπαίδευση ταχύτητας αύξησε την αναλογία δύο μορφών βήτα-αμυλοειδούς που εντοπίζονται στο αίμα, κάτι που υποδηλώνει ότι ενίσχυσε την ικανότητα του εγκεφάλου να απομακρύνει τη βήτα-αμυλοειδή 42. Αυτή η πρωτεΐνη σχηματίζει συσσωρεύσεις που ονομάζονται πλάκες στον εγκέφαλο στη νόσο Αλτσχάιμερ, διαταράσσοντας τη λειτουργία του εγκεφάλου. Οι άλλοι δύο τύποι εκπαίδευσης δεν είχαν καμία επίδραση.
«Είναι ένα πραγματικά εντυπωσιακό εύρημα», λέει η Sasha Novozhilova από το McGill University στο Μόντρεαλ. «Σίγουρα ενισχύει όσα είχαν δείξει προηγουμένως για τη μείωση της άνοιας».
Ορισμένες θεραπείες για τη νόσο Αλτσχάιμερ, όπως το lecanemab, έχουν σχεδιαστεί για να βοηθούν στην απομάκρυνση της αμυλοειδούς από τον εγκέφαλο, αλλά επιβραδύνουν μόνο οριακά τη γνωστική έκπτωση στη νόσο Αλτσχάιμερ. Το περιορισμένο όφελος που καταγράφηκε στις δοκιμές πιθανότατα οφείλεται στο ότι αυτές οι θεραπείες χορηγούνται σε σχετικά προχωρημένο στάδιο της πάθησης, όταν έχει ήδη προκληθεί σημαντική βλάβη στον εγκέφαλο, λέει η Andrea Castegnaro από το University College London.
Η ενασχόληση με γνωστική εκπαίδευση για τη μείωση της συσσώρευσης βήτα-αμυλοειδούς πριν εκδηλωθεί η άνοια μπορεί να έχει μεγαλύτερη επίδραση, επειδή θα γίνεται πριν προκληθεί μεγάλη εγκεφαλική βλάβη, λέει η Castegnaro.
Ωστόσο, η γνωστική εκπαίδευση δεν είχε καμία επίδραση στα επίπεδα αμυλοειδούς στις γυναίκες που συμμετείχαν στη μελέτη. Αυτό δείχνει ότι η εκπαίδευση ταχύτητας μειώνει τον κίνδυνο άνοιας με διαφορετικούς τρόπους σε γυναίκες και άνδρες, λέει η Chai.
Η ομάδα ελπίζει να διερευνήσει σε μελλοντικές μελέτες πώς η εκπαίδευση ταχύτητας μπορεί να ωφελήσει τις γυναίκες, λέει η Chai. Ωστόσο, πρώτα τα ευρήματα πρέπει να επιβεβαιωθούν σε γεωγραφικά και εθνοτικά πιο ποικιλόμορφες ομάδες, λέει η Novozhilova.
