Ένα πολύπλοκο οικοσύστημα με μάλλινα μαμούθ, βίσονες, άλογα και μεγάλα αιλουροειδή αποκαλύφθηκε μέσα από τη μελέτη των περιττωμάτων μικρών τρωκτικών, που πιθανότατα έτρωγαν και τα μεγαλύτερα ζώα.
Οι αρκτικοί επίγειοι σκίουροι συγκεντρώνουν τροφή από πολλές διαφορετικές πηγές και τη φυλάσσουν σε λαγούμια.
Ένα πλούσιο και σύνθετο οικοσύστημα που εκτείνεται πίσω για 700.000 χρόνια, και περιλάμβανε μάλλινα μαμούθ, βίσονες, άλογα και μεγάλα αιλουροειδή, αποκαλύφθηκε χάρη σε DNA που διατηρήθηκε σε παγωμένα περιττώματα.
Οι αρκτικοί επίγειοι σκίουροι (Urocitellus parryii) είναι τρωκτικά μήκους περίπου 40 εκατοστών, που ζουν σε ψυχρές περιοχές της Βόρειας Αμερικής και της Σιβηρίας. Στο παρελθόν οι περιοχές αυτές συνδέονταν με μια χερσαία γέφυρα, με ολόκληρη την περιοχή να είναι γνωστή ως Βερίγγεια.
«Η αλήθεια για την απο-extinction: είναι καν εφικτή και γιατί να το κάνουμε;»
«Οι σκίουροι χειμεριάζουν για περίπου οκτώ μήνες τον χρόνο και στους τέσσερις μήνες που είναι ξύπνιοι, πρέπει πραγματικά να βγουν εκεί έξω, να φάνε και να φέρουν πίσω στο λαγούμι τους όσο το δυνατόν περισσότερους πόρους», λέει ο Tyler Murchie από το Hakai Institute στο Campbell River του Καναδά.
Αυτό σημαίνει ότι τα λαγούμια τους συχνά περιέχουν άφθονους σβώλους περιττωμάτων και αποθέματα τροφής, κάτι που κάνει τα ζώα να μοιάζουν με «φυσικούς αρχειονόμους», λέει ο Murchie. Για να δει τι μπορεί να βρίσκεται σε αυτό το αρχείο, εκείνος και οι συνεργάτες του εξέτασαν διατηρημένα περιττώματα —γνωστά ως κοπρόλιθους— από 13 λαγούμια αρκτικών επίγειων σκίουρων στο κεντρικό Γιούκον του Καναδά, τα οποία είχαν παγώσει μέσα στον μόνιμο πάγο.
Τα λαγούμια χρονολογούνταν από περίπου 30.000 έως 700.000 χρόνια πριν. Από τα περιττώματα, που το καθένα έχει μήκος περίπου 1 έως 2 εκατοστά, η ομάδα εξήγαγε DNA που ανήκε σε ένα ευρύ φάσμα οργανισμών.
Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται μικρόβια, περισσότερες από 200 διαφορετικές ομάδες φυτών και ζώα όπως έντομα, άλλα τρωκτικά, μάλλινα μαμούθ, άλογα, γκρίζοι λύκοι, βίσονες των στεπών και ένα μεγάλο αιλουροειδές που ήταν είτε αμερικανικός τσιτάχ είτε κούγκαρ. «Είναι όλο το καστ των οργανισμών που ζούσαν στο οικοσύστημα της παγετωνικής Βερίγγειας», λέει ο Murchie.
Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι οι επίγειοι σκίουροι τρέφονται κυρίως με ξηρούς καρπούς και σπόρους, αλλά αυτό δεν ισχύει, λέει. «Στην πραγματικότητα είναι αρκετά παμφάγοι, σχεδόν σαν μικρές αρκούδες. Υπάρχουν αναφορές για επίγειους σκίουρους που τρώνε κουφάρια άλκης και λύγκα, οπότε το γεγονός ότι βρίσκουμε όλα αυτά τα μεγάλα ζώα στους κοπρόλιθούς τους δεν είναι στην πραγματικότητα τόσο παράξενο».
Ο Murchie και οι συνεργάτες του μπόρεσαν να χρησιμοποιήσουν το DNA που εντόπισαν για να ανασυνθέσουν μιτοχονδριακά γονιδιώματα πολλών ζώων από διαφορετικές χρονικές περιόδους. Σε αυτά περιλαμβάνονταν 12 επίγειοι σκίουροι —μία από τις γενεαλογίες των οποίων χρονολογείται πριν από 700.000 χρόνια—, τρία άλογα, δύο βίσονες και ένας λαγός. Βρήκαν επίσης αρκετό DNA για να συνθέσουν έξι γονιδιώματα μάλλινων μαμούθ, αλλά οι λεπτομέρειες για αυτά θα δημοσιευτούν ξεχωριστά.
«Πρόκειται για εξαιρετικά καλά διατηρημένα δείγματα που αναδεικνύουν πραγματικά την οικολογική ποικιλότητα του Γιούκον μέσα στον χρόνο», λέει η Kelsey Witt από το Clemson University στη Νότια Καρολίνα.
Όπως λέει, είναι δύσκολο να ξέρει κανείς αν το DNA ενός είδους υπάρχει σε έναν κοπρόλιθο επειδή το έφαγε ο επίγειος σκίουρος ή επειδή υπήρχε στο περιβάλλον και διείσδυσε μέσα του. Παρ’ όλα αυτά, σημειώνει ότι είναι εφικτό οι τρωκτικοί να κατανάλωσαν κρέας μαμούθ, δεδομένης της μεγάλης ποσότητας DNA που βρέθηκε στα δείγματα και του ότι οι επίγειοι σκίουροι είναι συχνά πτωματοφάγοι.
Nature Communications DOI: 10.1038/s41467-026-72977-6
Λάβετε μια εβδομαδιαία δόση ανακαλύψεων στο inbox σας. Θα σας κρατάμε επίσης ενήμερους για εκδηλώσεις και ειδικές προσφορές του New Scientist.
