Συχνά μπορούμε να καταλάβουμε περισσότερα για το μέλλον κοιτάζοντας στο παρελθόν. Στην περίπτωση μιας νέας μελέτης που δημοσιεύτηκε στο Paleoceanography and Paleoclimatology, αυτό σημαίνει σχεδόν 240.000 χρόνια πίσω στην ιστορία της Great Salt Lake στη Γιούτα.
Σε ορισμένες περιοχές, η λίμνη είναι έως και 10 φορές πιο αλμυρή από το θαλασσινό νερό και έχει χαρακτηριστεί ως η «Νεκρά Θάλασσα» της Αμερικής. Είναι η μεγαλύτερη αλμυρή λίμνη στο δυτικό ημισφαίριο.
Σήμερα καλύπτει μια έκταση περίπου 4.144 τετραγωνικών χιλιομέτρων, όμως η νέα μελέτη δείχνει ότι στο παρελθόν ήταν πολύ μεγαλύτερη και πολύ λιγότερο αλμυρή.
Ερευνητές από τις ΗΠΑ ανέλυσαν έναν πυρήνα ιζημάτων μήκους 120 μέτρων που λήφθηκε από τον πυθμένα της λίμνης και χρονολόγησαν τα στρώματά του με βάση τη ραδιενεργό διάσπαση των ορυκτών που περιείχε.
Μέτρησαν επίσης μικροσκοπικά χημικά ίχνη που άφησαν μικροοργανισμοί, ώστε να εκτιμήσουν την αλατότητα. Καθώς αλλάζει η συγκέντρωση αλατιού στο νερό, αλλάζουν και η αφθονία και το είδος των οργανισμών που ζουν σε αυτό.
Εντοπίστηκαν δύο περίοδοι κατά τις οποίες το νερό ήταν πολύ πιο γλυκό, σε συμφωνία με εποχές όπου η λίμνη κάλυπτε πολύ μεγαλύτερη περιοχή. Προηγούμενες έρευνες έχουν ταυτίσει αυτά τα μεγαλύτερα υδάτινα σώματα με τη Lake Bonneville, από περίπου 30.000 έως 16.000 χρόνια πριν, και τη Little Valley, από περίπου 140.000 έως 135.000 χρόνια πριν.
Οι ερευνητές λένε ότι η διαφορά στο μέγεθος, καθώς η λίμνη φούσκωνε και συρρικνωνόταν, μοιάζει με τη διαφορά ανάμεσα σε μια λακκούβα και μια μικρή λίμνη.
«Αν το προβάλατε αυτό στο μέγεθος της σημερινής Great Salt Lake, πιθανότατα έτσι θα έμοιαζε», λέει η επιστήμονας της Γης Rachel So από το University of Southern California (USC).
«Στο μεγαλύτερο μέρος των τελευταίων 240.000 ετών, η λίμνη έμεινε περίπου στο ίδιο μέγεθος, αλλά σε δύο ξεχωριστές περιόδους μεγάλωσε προσωρινά 10 φορές περισσότερο».
Επίπεδες, βαθμιδωτές προεξοχές χαραγμένες στα βουνά γύρω από τη Great Salt Lake δείχνουν πού βρίσκονταν παλαιότερα η Lake Bonneville και η Little Valley και υποδηλώνουν ότι και οι δύο είχαν βάθος περίπου 300 μέτρων.
Η νέα μελέτη προσθέτει και ένα αντίστοιχο μέτρο αλατότητας. Σύμφωνα με τα ιζήματα, η παλαιότερη Little Valley φαίνεται πως παρέμεινε κάπως υφάλμυρη, ενώ η Lake Bonneville ήταν πραγματική λίμνη γλυκού νερού.
Οι ερευνητές στέκονται επίσης στον ρυθμό με τον οποίο η αλατότητα αυξήθηκε ξανά καθώς η λίμνη συρρικνωνόταν. Μιλάμε ακόμη για χιλιάδες χρόνια, όμως σε γεωλογικούς όρους η αλλαγή ήταν απότομη.
«Το γεγονός ότι ο πυρήνας καλύπτει δυόμισι παγετώδεις κύκλους μάς επιτρέπει να δούμε δύο μεταβάσεις από γλυκό σε αλμυρό νερό», λέει η επιστήμονας της Γης Sarah Feakins από το USC.
«Μας επιτρέπει να συγκρίνουμε τις δύο περιόδους γλυκού νερού ως προς τη διάρκειά τους και το πόσο γλυκές ήταν, ώστε να δούμε πόσο εύθραυστες και πρόσκαιρες είναι αυτές οι στιγμές».
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η επιπλέον εισροή νερού από ποτάμια μπορεί να εξηγήσει γιατί η Lake Bonneville κράτησε περισσότερο και παρέμεινε πιο γλυκιά από τη Little Valley.
Κάνουν επίσης παραλληλισμούς ανάμεσα στις συνθήκες θέρμανσης που συρρίκνωσαν αυτές τις λίμνες στο τέλος διαφορετικών εποχών των παγετώνων και στην κλιματική αλλαγή που βιώνουμε σήμερα.
«Σήμερα θερμαίνουμε το κλίμα με πρωτοφανή ρυθμό», λέει η Feakins. «Αυτή η θέρμανση κάνει την ατμόσφαιρα πιο διψασμένη, αυξάνοντας τον ρυθμό της εξάτμισης από τα εδάφη και τις λίμνες σε όλη την περιοχή».
Ιστορικά αρχεία λιμνών σε Νεβάδα, Καλιφόρνια και Αριζόνα ακολουθούν παρόμοιο μοτίβο από υγρές σε ξηρές συνθήκες, κάτι που δείχνει ότι οι αλλαγές της εποχής επηρέαζαν μια ευρύτερη περιοχή και επιβεβαιώνουν ακόμη περισσότερο τα ευρήματα για τη Great Salt Lake.
Το νερό απομακρύνεται από αυτή τη μεγάλη λίμνη κυρίως μέσω της εξάτμισης, κάτι που την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη στις μεταβολές της θερμοκρασίας και των βροχοπτώσεων. Παράλληλα, τα τελευταία 240.000 χρόνια έχει υπάρξει μια ακόμη σημαντική μεταβολή που πρέπει να ληφθεί υπόψη: οι πιέσεις που ασκεί ο άνθρωπος στον πλανήτη.
«Οι άνθρωποι δεν πρέπει να χρησιμοποιούν ως δικαιολογία ότι “η κλιματική αλλαγή συνέβαινε φυσικά και στο παρελθόν, άρα η λίμνη συρρικνώθηκε” για να παρουσιάζουν τη σημερινή συρρίκνωση των λιμνών ως κάτι φυσιολογικό ή φυσικό», λέει η So.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Paleoceanography and Paleoclimatology.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
