Εντυπωσιακά υποβρύχια βίντεο κατέγραψαν όρκες να διαλύουν sunfish με χτύπημα υψηλής ταχύτητας. Η συμπεριφορά αυτή ίσως βοηθά τα νεαρά ζώα να τραφούν, σπάζοντας το θήραμα σε πολλά μικρά κομμάτια, όμως φαίνεται επίσης ότι οι όρκες μπορεί να το απολαμβάνουν σαν παιχνίδι.
«Είναι μια τακτική κυνηγιού, αλλά μέσα σε αυτή υπάρχει και παιχνίδι», λέει ο Erick Higuera, ανεξάρτητος θαλάσσιος βιολόγος στο Μεξικό. «Υπάρχει αδρεναλίνη, υψηλής έντασης, και πολλές άλλες ορμόνες που κυκλοφορούν στο σώμα τους, άρα φυσικά πρέπει να υπάρχει κάποιο είδος ενθουσιασμού».
Τα τελευταία χρόνια οι όρκες άρχισαν ξανά να φορούν «σαλμονένια καπέλα» – και σύντομα ίσως μάθουμε γιατί
Τα sharp-tail sunfish (Masturus lanceolatus) συγκαταλέγονται στα μεγαλύτερα οστεώδη ψάρια, με βάρος που φτάνει έως και τα 2000 κιλά. Ο Higuera είχε ήδη δει ομάδες όρκων (Orcinus orca) να επιτίθενται σε sunfish στον Κόλπο της Καλιφόρνια, να ξεριζώνουν κομμάτια από τη σάρκα τους και να τα πετούν η μία στην άλλη με παιχνιδιάρικη διάθεση. Τα τελευταία χρόνια είχε μάλιστα παρατηρήσει να τα χτυπούν κατά μέτωπο ή να τα συνθλίβουν στο πλευρό μιας άλλης όρκας.
Τον Ιούλιο του 2024, η συνάδελφός του Katy Ayres, από την αμερικανική μη κερδοσκοπική οργάνωση Beneath the Waves, κατέγραψε με την GoPro της μια εκρηκτική σκηνή ενώ βούταγε στον Κόλπο της Καλιφόρνια. Μια ενήλικη θηλυκή όρκα κρατούσε ένα νεκρό sunfish, ενώ ένα ενήλικο αρσενικό κολυμπούσε ανάποδα προς το μέρος του με πλήρη ταχύτητα. Το θηλυκό άφησε το ψάρι την τελευταία στιγμή και το αρσενικό το χτύπησε με τόση δύναμη, ώστε διαλύθηκε σε πλήθος μικρών θραυσμάτων.
Έναν χρόνο αργότερα, ο τουρίστας Hector Franz κατέγραψε μια παρόμοια υποβρύχια σκηνή στον ίδιο κόλπο. Αυτή τη φορά, μια ενήλικη θηλυκή όρκα χτύπησε κανονικά ένα sharp-tail sunfish που το κρατούσε σταθερά μια άλλη ενήλικη θηλυκή, διαλύοντάς το σε κομμάτια. Μαζί, τα δύο περιστατικά είναι η πρώτη φορά που επιστήμονες βλέπουν τέτοια συμπεριφορά από όρκες, λένε οι Higuera, Ayres και οι συνεργάτες τους.
Τα sunfish έχουν ένα «εξαιρετικά πυκνό, ελαστικό, κολλαγονώδες» εξωτερικό στρώμα που είναι πιο δύσκολο να διατρηθεί, άρα το να τα σπάνε σε κομμάτια μπορεί να είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για να τραφούν, λέει ο Higuera.
«Η εκρηκτική κατακερμάτιση φάνηκε να αφορά κυρίως την άκαμπτη ζελατινώδη κάψα που αποτελεί μεγάλο ποσοστό — πάνω από 80 τοις εκατό στα μεγάλα ψάρια — της μάζας του σώματος του sunfish», λέει ο John Davenport από το University College Cork στην Ιρλανδία. «Υποψιάζομαι ότι τα μικρά δεν μπορούν να ασκήσουν αρκετή δύναμη για να το κάνουν αυτό, γιατί η μάζα τους είναι πολύ χαμηλή. Αλλά μπορούν να εκμεταλλευτούν ένα σύννεφο αντικειμένων που περιέχουν νόστιμες μπουκιές».
Παλαιότερες παρατηρήσεις χωρίς πλήρες υλικό έδειχναν ότι ολόκληρη η αγέλη συμμετείχε σε μια στρατηγική διαδικασία επίθεσης πριν από τα χτυπήματα, λέει ο Higuera. Τα ευρήματα δείχνουν ανεπτυγμένες ικανότητες συνεργατικού κυνηγιού και ακόμη και σχεδιασμού, ειδικά ως προς την προσαρμογή των τεχνικών τους σε διαφορετικά είδη θηράματος, λέει.
Η αποκάλυψη για το γιατί ο ανθρώπινος πολιτισμός δεν είναι τόσο ξεχωριστός όσο νομίζαμε
Ο Higuera εκτιμά ότι το σπάσιμο του sunfish λειτούργησε ως εμπειρία μάθησης για τα μικρά, προσφέροντάς τους παράλληλα μικρές μπουκιές. Ταυτόχρονα, αυτά τα περιστατικά μπορεί επίσης να ενισχύουν τους κοινωνικούς δεσμούς μέσα από το «παιχνίδι» και την κοινωνική μάθηση σε αυτό το ιδιαίτερα έξυπνο είδος, προσθέτει.
Ο Gordon Burghardt από το University of Tennessee στο Knoxville λέει ότι είναι πιθανό οι όρκες να διασκέδαζαν καταστρέφοντας τα ψάρια, όμως το παιχνίδι δεν θα ήταν ο μοναδικός στόχος, καθώς υπάρχει ξεκάθαρα και συνεργατική αναζήτηση τροφής.
«Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του παιχνιδιού είναι ότι μπορεί να αποτελέσει μοχλό συμπεριφορικής καινοτομίας», λέει η Martina Francesconi από το University of Pisa στην Ιταλία. «Είναι πιθανό μια τέτοια συμπεριφορά να ξεκίνησε σε ένα πλαίσιο παιχνιδιού και στη συνέχεια να απέκτησε λειτουργία σίτισης, ή το αντίστροφο. Σε αυτό το στάδιο, απλώς δεν ξέρουμε».
Frontiers in Ethology DOI: 10.3389/fetho.2026.1835536
