Οι ενήλικες συχνά θεωρείται ότι είναι λιγότερο δημιουργικοί από τα παιδιά, καθώς αφήνουν τη ζωγραφική για τις παρουσιάσεις και τα κουτιά με άμμο για τα υπολογιστικά φύλλα. Όμως, σε νέα μελέτη, τα παιδιά τα πήγαν χειρότερα στα τεστ δημιουργικότητας από τους ενήλικες, αλλά το αντιστάθμισαν με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.
«Διαπιστώσαμε ότι οι ενήλικες είναι στην πραγματικότητα πιο δημιουργικοί στοχαστές», λέει ο Mathias Benedek από το Πανεπιστήμιο του Γκρατς στην Αυστρία. «Όμως τα παιδιά απολαμβάνουν περισσότερο τη δημιουργικότητα και ανησυχούν πολύ λιγότερο για το τι σκέφτονται οι άλλοι για τις ιδέες τους».
Υπάρχει η διαδεδομένη πεποίθηση ότι τα παιδιά είναι πιο δημιουργικά από τους ενήλικες, λέει ο ίδιος, κάτι που μπορεί να προέρχεται από το γεγονός ότι έχουν περισσότερο χρόνο και περισσότερες ευκαιρίες να ασχοληθούν με δημιουργικές δραστηριότητες. Ωστόσο, προηγούμενες έρευνες δείχνουν ότι η δημιουργικότητα αυξάνεται στην πραγματικότητα με την ηλικία.
Αυτές οι μελέτες βασίζονταν συχνά σε μία μόνο δοκιμασία, όπως η αναζήτηση εναλλακτικών χρήσεων για καθημερινά αντικείμενα, λέει ο Benedek. Με πιο ευρεία προσέγγιση, ο ίδιος και οι συνεργάτες του συγκέντρωσαν 92 παιδιά, ηλικίας 4 έως 7 ετών, και 70 ενήλικες, με μέση ηλικία τα 25 χρόνια, για να ολοκληρώσουν τρεις δημιουργικές δοκιμασίες.
Πρώτα, έπρεπε να βρουν όσες περισσότερες εναλλακτικές χρήσεις μπορούσαν για ένα μεταλλικό κουτί μέσα σε 3 λεπτά. Στη συνέχεια ζωγράφισαν ελεύθερα για 8 λεπτά και, στην τελευταία δοκιμασία, είχαν 8 λεπτά για να ζωγραφίσουν ένα ζώο που δεν υπάρχει.
Πέντε άτομα που δεν συμμετείχαν στην έρευνα εκπαιδεύτηκαν ώστε να αξιολογούν αντικειμενικά τη δημιουργικότητα, με βάση την πρωτοτυπία και το κατά πόσο το τελικό αποτέλεσμα ανταποκρινόταν στην εκφώνηση της δοκιμασίας.
Στην πρώτη δοκιμασία, οι ενήλικες συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο 3,9 βαθμούς στα 5, ενώ τα παιδιά 2,9. Ένας από τους ενήλικες σκέφτηκε ότι το μεταλλικό κουτί θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως «κουτί για γλυκά του Halloween όταν κάνεις δίαιτα», ενώ κάποια παιδιά το φαντάστηκαν ως κουδουνίστρα.
Στη δεύτερη και την τρίτη δοκιμασία, οι ενήλικες σημείωσαν αντίστοιχα 0,6 και 1,9 βαθμούς παραπάνω από τα παιδιά.
Τα ευρήματα δείχνουν πόσο η δημιουργικότητα βασίζεται στον συνδυασμό ιδεών από προηγούμενες εμπειρίες, λέει η Wendy Ross από το King’s College London. Για παράδειγμα, οι ενήλικες πιθανότατα γνωρίζουν περισσότερα ζώα από τα παιδιά, άρα έχουν μεγαλύτερη ποικιλία από πλάσματα για να αντλήσουν όταν δημιουργούν ένα φανταστικό ζώο.
Αφού ολοκλήρωσαν τις δοκιμασίες, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις όπως: «Πόσο καλά πιστεύετε ότι τα πήγατε στην άσκηση;», «Πόσο ανησυχήσατε/αγχωθήκατε μήπως δεν αποδώσετε καλά;» και «Πόσο διασκεδαστική ήταν η άσκηση;».
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα παιδιά είχαν πολύ μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για όσα παρήγαγαν, βαθμολογώντας τις επιδόσεις τους με 4,8 και 4,6 στα τεστ της ελεύθερης ζωγραφικής και του ζώου, αντίστοιχα, έναντι 2,8 και 3,3 των ενηλίκων.
Τα παιδιά ανέφεραν επίσης χαμηλότερο άγχος σε σύγκριση με τους ενήλικες. «Αν ο σκοπός της δημιουργικότητας είναι να την απολαμβάνεις, να παίζεις και να είσαι απελευθερωμένος ως άνθρωπος, τότε τα παιδιά τα καταφέρνουν καλύτερα σε αυτό», λέει η Ross.
Ωστόσο, οι δύο ομάδες δήλωσαν παρόμοιο επίπεδο ευχαρίστησης από τη δοκιμασία του ζωγραφίσματος του ζώου. Οι ενήλικες μπορεί να εκτίμησαν τη συγκεκριμένη οδηγία της άσκησης, κάτι που ενδέχεται να σήμαινε ότι ανησυχούσαν λιγότερο για το αν θα κριθεί η ιδέα τους, λέει ο Benedek.
Ανεξάρτητα από την ποιότητα του τελικού αποτελέσματος, οι άνθρωποι θα πρέπει να προσπαθούν να είναι πιο δημιουργικοί για το καλό της ευεξίας τους, λέει η Ross. Η ενασχόληση με τις τέχνες έχει συνδεθεί με λιγότερα προβλήματα ψυχικής υγείας και καλύτερες κοινωνικές δεξιότητες. «Η δημιουργικότητα, ειδικά όταν γίνεται μαζί με άλλους ανθρώπους, είναι πραγματικά ευεργετική για την ψυχική σου ευεξία – και δεν χρειάζεται να πάρεις 5 στα 5 σε μια κλίμακα αξιολόγησης», λέει.
PLOS One DOI: 10.1371/journal.pone.0346553
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
