Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας στον ανατολικό Ειρηνικό, εξαιτίας του ισχυρού Ελ Νίνιο, αναμένεται να προκαλέσει τους επόμενους μήνες πλημμύρες και διάβρωση των ακτών σε επίπεδα ρεκόρ. Στην απέναντι πλευρά του Ειρηνικού, όμως, η πτώση της στάθμης γύρω από την Αυστραλία και το Κοράλλινο Τρίγωνο —την περιοχή βόρεια της ηπείρου— δημιουργεί μια άλλη απειλή, που μόλις τώρα αρχίζει να αναγνωρίζεται: μαζική καταστροφή δασών μαγκρόβιων, με επιπτώσεις και στα κοράλλια και στα λιβάδια θαλάσσιας χλόης.
Στα υπερ-Ελ Νίνιο του 1982/83 και του 2015/16 σημειώθηκαν μαζικές απώλειες μαγκρόβιων στη βόρεια Αυστραλία, λέει ο Norman Duke από το James Cook University στην Αυστραλία. Στο φαινόμενο του 2015, περίπου 76 τετραγωνικά χιλιόμετρα μαγκρόβιων σε μια ακτογραμμή 2.000 χιλιομέτρων στον Κόλπο της Καρπεντάριας ξεράθηκαν.
Αυτό οφειλόταν σε παρατεταμένη πτώση της στάθμης της θάλασσας κατά 40 έως 50 εκατοστά για τουλάχιστον έξι μήνες. Αν κατά τη διάρκεια αυτού του Ελ Νίνιο υπάρξει παρόμοιο ή και χειρότερο φαινόμενο, θα εξαρτηθεί εν μέρει από το πόση βροχή θα πέσει.
Το Ελ Νίνιο έχει σκοτώσει εκατοντάδες παιδιά στο Σουδάν
«Και τα δύο [προηγούμενα] φαινόμενα συνέπεσαν με περιόδους χαμηλών ή μηδενικών βροχοπτώσεων», λέει ο Duke. «Τα μαγκρόβια, χωρίς πλημμύρες ή άλλες πηγές υγρασίας, πέθαναν από τη δίψα».
Σε ουδέτερες χρονιές και σε χρονιές La Niña, οι αληγείς άνεμοι που πνέουν δυτικά πάνω από τον ισημερινό Ειρηνικό συσσωρεύουν ζεστό νερό γύρω από τη βορειοανατολική ακτή της Αυστραλίας. Όταν αυτοί οι άνεμοι εξασθενούν ή αντιστρέφονται κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο, τα νερά αυτά απλώνονται στον Ειρηνικό. Το αποτέλεσμα είναι ένα είδος φαινομένου «τραμπάλας», με τη στάθμη της θάλασσας να πέφτει στα δυτικά και να ανεβαίνει στα ανατολικά.
Επειδή το τρέχον Ελ Νίνιο είναι πολύ ισχυρό, προκαλεί μεγαλύτερη μεταβολή στη στάθμη της θάλασσας από το συνηθισμένο. Ήδη, η στάθμη είναι έως και 40 εκατοστά υψηλότερη από το φυσιολογικό σε τμήματα του ανατολικού Ειρηνικού κοντά στον ισημερινό, ενώ είναι χαμηλότερη σε μεγάλο μέρος του δυτικού Ειρηνικού, ανάμεσα στα οποία και περιοχές γύρω από τη βόρεια Αυστραλία και το Κοράλλινο Τρίγωνο.
Οι μακροπρόθεσμοι παλιρροϊκοί κύκλοι μπορούν να ενισχύσουν ή να μετριάσουν τις επιπτώσεις της πτώσης της στάθμης της θάλασσας, λέει ο Neil Saintilan από το Macquarie University στην Αυστραλία. Τα μαγκρόβια αναπτύσσονται στο ανώτερο μέρος του παλιρροϊκού εύρους, οπότε αν το παλιρροϊκό εύρος μειωθεί την ίδια στιγμή που πέφτει η στάθμη της θάλασσας, μένουν εκτεθειμένα και ξεραίνονται, εξηγεί. «Αυτό συνέβη στον Κόλπο της Καρπεντάριας το 2015/16».
Κατά τη διάρκεια του τρέχοντος Ελ Νίνιο, το παλιρροϊκό εύρος στον Κόλπο της Καρπεντάριας αναμένεται να είναι υψηλότερο από το κανονικό, μειώνοντας τον κίνδυνο καταστροφής — αν και η στάθμη της θάλασσας μπορεί να πέσει περισσότερο απ’ ό,τι το 2015.
Ωστόσο, κατά μήκος της ακτογραμμής δυτικά του κόλπου, το παλιρροϊκό εύρος θα είναι μικρότερο από το συνηθισμένο, λέει ο Saintilan. «Περιμένουμε εκτεταμένη καταστροφή μαγκρόβιων εκεί».
Η πλήρης έκταση αυτών των επιπτώσεων της στάθμης της θάλασσας στα παλιρροϊκά οικοσυστήματα γύρω από τον Ειρηνικό μόλις τώρα γίνεται ορατή. Μια δορυφορική μελέτη του 2025 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το 2015/16, το 34% των ανωμαλιών στον δείκτη φυλλικής επιφάνειας των μαγκρόβιων —ένα μέτρο της υγείας της κόμης— παγκοσμίως οφειλόταν σε μεταβολές της στάθμης της θάλασσας.
Οι μεταβολές στη στάθμη της θάλασσας επηρεάζουν επίσης τα κοράλλια και τη θαλάσσια χλόη, εκτιμά ο Duke. Οι ρηχοί ύφαλοι και τα λιβάδια θαλάσσιας χλόης εκτίθενται στη διάρκεια της άμπωτης και μπορεί να ξεραθούν αν η πτώση της στάθμης της θάλασσας τα αφήσει εκτεθειμένα για πολλή ώρα. Ακόμη κι αν παραμείνουν κάτω από το νερό, η θερμοκρασία θα είναι υψηλότερη — όχι μόνο επειδή το νερό θα είναι πιο ρηχό, αλλά και επειδή η υπερθέρμανση του πλανήτη και το φαινόμενο Ελ Νίνιο την έχουν ανεβάσει.
Αν και το Ελ Νίνιο απέχει ακόμη μήνες από την κορύφωσή του, ήδη σπάει πολλά ρεκόρ. Δύο βασικοί παράγοντες εξηγούν γιατί εξελίχθηκε τόσο ισχυρό
«Οι συνάδελφοι στη Σαμόα αποκαλούν τα φαινόμενα Ελ Νίνιο “Taimasa” — περιόδους που χαρακτηρίζονται από τη μυρωδιά νεκρών ψαριών και κοραλλιών, καθώς πεθαίνουν σε εκτεθειμένους κοραλλιογενείς υφάλους», λέει ο Duke.
«Είναι πολύ πιθανό η πτώση της στάθμης της θάλασσας να συμβάλλει στο βάθος της καταστροφής των υφάλων, αν και αυτό θα επισκιάζεται από τα ίδια τα θαλάσσια κύματα καύσωνα», λέει ο Saintilan.
Ωστόσο, δεν φαίνεται να έχουν γίνει μελέτες που να ποσοτικοποιούν τη σχετική συμβολή της πτώσης της στάθμης της θάλασσας και των θαλάσσιων κυμάτων καύσωνα στα φαινόμενα λεύκανσης και στις απώλειες κοραλλιών στον δυτικό Ειρηνικό κατά τα πρόσφατα Ελ Νίνιο. «Παρά τις αρκετές προσπάθειες, δεν έχω καταφέρει να πείσω συναδέλφους που ασχολούνται με τα κοράλλια και τα θαλάσσια λιβάδια ότι αυτά τα φαινόμενα συμβάλλουν επίσης και σε αυτά τα ενδιαιτήματα», λέει ο Duke.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
