Νέα έρευνα με προσομοιώσεις της ανατομίας του Australopithecus δείχνει ότι ο τοκετός ασκούσε τεράστιες δυνάμεις στο πυελικό έδαφος των προγόνων μας, παρόμοιες με αυτές που βιώνουν οι σύγχρονες γυναίκες. Το εύρημα υποδηλώνει ότι οι δυσκολίες της γέννας δεν είναι αποκλειστικά ανθρώπινο πρόβλημα, αλλά κληρονομιά εκατομμυρίων χρόνων εξέλιξης.
Ο τοκετός είναι από τις πιο επικίνδυνες στιγμές στη ζωή ενός θηλαστικού — και για τον άνθρωπο, αυτός ο κίνδυνος έχει βαθιές εξελικτικές ρίζες. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο The Anatomical Record εξετάζει τα απολιθωμένα πυέλα τριών ειδών Australopithecus και καταλήγει σε ένα εντυπωσιακό συμπέρασμα: οι πρόγονοί μας που έζησαν πριν από δύο έως τέσσερα εκατομμύρια χρόνια αντιμετώπιζαν κατά τη γέννα πιέσεις στο πυελικό τους έδαφος σχεδόν ταυτόσημες με αυτές που μετράμε σήμερα σε ανθρώπινους τοκετούς.
Ο Pierre Frémondière, μαιευτήρας στο Πανεπιστήμιο Aix-Marseille, και η ομάδα του δημιούργησαν ψηφιακές προσομοιώσεις βασισμένες στα πυέλα τριών ειδών: Australopithecus afarensis, Australopithecus africanus και Australopithecus sediba. Για να μοντελοποιήσουν τους μύες του πυελικού εδάφους — τους οποίους δεν αφήνουν απολιθώματα — χρησιμοποίησαν MRI εγκύου γυναίκας, εξήγαγαν τρισδιάστατη απεικόνιση και την προσάρμοσαν στην ανατομία του Australopithecus. Στη συνέχεια προσομοίωσαν τη διέλευση ενός νεογνού μέσα από το κανάλι γέννας και μέτρησαν τις δυνάμεις που ασκούνταν.
Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά. Το πυελικό έδαφος του Australopithecus δεχόταν πιέσεις από 4,9 έως 10,7 megapascal — εύρος σχεδόν πανομοιότυπο με τα 5,3 έως 10,5 MPa που καταγράφονται σε σύγχρονους ανθρώπινους τοκετούς. Αυτό σημαίνει ότι οι μητέρες Australopithecus κινδύνευαν με ρήξεις του πυελικού εδάφους, ακριβώς όπως συμβαίνει σήμερα — μια κατάσταση που επηρεάζει περίπου μία στις τέσσερις γυναίκες και μπορεί να οδηγήσει σε ακράτεια ή πρόπτωση οργάνων.
Το εύρημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν σκεφτεί κανείς τη διαφορά στη μορφή του καναλιού γέννας. Στους χιμπατζήδες και άλλους μη ανθρώπινους πρωτεύοντες, το κανάλι είναι φαρδύ από μπρος προς τα πίσω. Στον σύγχρονο άνθρωπο είναι πιο κυκλικό. Ο Australopithecus είχε ωοειδές κανάλι — φαρδύ από αριστερά προς τα δεξιά, στενό από μπρος προς τα πίσω — μια ενδιάμεση μορφή που αντικατοπτρίζει την εξελικτική μετάβαση από τη ζωή στα δέντρα στη δίποδη βάδιση. Παρά αυτή τη διαφορά, οι μηχανικές καταπονήσεις κατά τον τοκετό παρέμεναν εξαιρετικά υψηλές.
Η έρευνα δεν είναι αναμφισβήτητη. Η Lia Betti του University College London επισημαίνει ότι δεν γνωρίζουμε αν οι μύες του πυελικού εδάφους του Australopithecus ήταν πιο ανθεκτικοί από τους δικούς μας, κάτι που θα άλλαζε σημαντικά τα συμπεράσματα. Επίσης, σε μία από τις δοκιμαστικές προσομοιώσεις με σύγχρονο ανθρώπινο τοκετό, το νεογνό δεν περιστράφηκε στο κανάλι γέννας όπως συμβαίνει στην πραγματικότητα — ένδειξη ότι τα μοντέλα δεν αποτυπώνουν ακόμη πλήρως την πολυπλοκότητα της διαδικασίας. Τρία πυέλα από τρία διαφορετικά είδη αποτελούν επίσης μικρό δείγμα για ασφαλή γενίκευση.
Ωστόσο, η μελέτη ανοίγει έναν νέο δρόμο στην παλαιοανθρωπολογία. Αν οι δυσκολίες του τοκετού εμφανίστηκαν τόσο νωρίς στην εξελικτική μας ιστορία, τότε η επιλογή για μαιευτική υποστήριξη — η βοήθεια δηλαδή κατά τη γέννα — μπορεί να είναι πολύ παλαιότερη από ό,τι πιστεύαμε. Ίσως η κοινωνικότητα και η αλληλοβοήθεια να μην είναι απλώς χαρακτηριστικά του Homo sapiens, αλλά ανάγκη που γεννήθηκε μαζί με τα πρώτα βήματα της ανθρώπινης εξέλιξης.
