Επιστήμονες μέτρησαν για πρώτη φορά άμεσα τα αέρια της ατμόσφαιρας από την εποχή του Πλειόκαινου, πριν από 3 εκατομμύρια χρόνια, μέσα από φυσαλίδες σε παγόκορο της Ανταρκτικής. Τα επίπεδα CO₂ και μεθανίου που βρήκαν είναι πολύ χαμηλότερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις — και αυτό μπορεί να σημαίνει ότι το κλίμα της Γης είναι πολύ πιο ευαίσθητο στις αλλαγές από ό,τι πιστεύαμε.
Πριν από τρία εκατομμύρια χρόνια, η Γη ήταν περίπου έναν βαθμό Κελσίου πιο ζεστή από σήμερα και η στάθμη της θάλασσας έφτανε ως και 25 μέτρα ψηλότερα. Η εποχή αυτή, γνωστή ως ύστερο Πλειόκαινο, χρησιμοποιείται συχνά ως προειδοποιητικό παράδειγμα για το τι μπορεί να μας περιμένει αν συνεχίσουμε να θερμαίνουμε τον πλανήτη. Τώρα, για πρώτη φορά, επιστήμονες κατάφεραν να μετρήσουν άμεσα τα αέρια που υπήρχαν τότε στην ατμόσφαιρα — και αυτό που βρήκαν τους άφησε έκπληκτους.
Η Julia Marks-Peterson του Πανεπιστημίου του Όρεγκον και η ομάδα της ανέλυσαν παγόκορο από την περιοχή Allan Hills της Ανταρκτικής, όπου ο παλαιότερος πάγος βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια λόγω διάβρωσης από τον άνεμο. Μέσα στις φυσαλίδες αέρα που είναι παγιδευμένες στον πάγο, βρήκαν επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στα 250 μέρη ανά εκατομμύριο και μεθανίου στα 507 μέρη ανά δισεκατομμύριο. Τα νούμερα αυτά είναι εντυπωσιακά χαμηλότερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις που βασίζονταν σε έμμεσες μεθόδους — εκτιμήσεις που έδειχναν CO₂ γύρω στα 400 μέρη ανά εκατομμύριο, κοντά στα σημερινά επίπεδα.
Αν τα νέα δεδομένα είναι σωστά, η συνέπεια είναι ανησυχητική: η Γη μπορεί να αντιδρά πολύ πιο έντονα σε μικρές μεταβολές των αερίων του θερμοκηπίου από ό,τι υποθέταμε. «Ίσως το σύστημα της Γης να είναι ακόμα πιο ευαίσθητο στις αλλαγές του CO₂ από ό,τι έχουμε καταλάβει», λέει η Marks-Peterson. «Αυτό είναι λίγο τρομακτικό». Ο Cristian Proistosescu του Πανεπιστημίου του Ιλινόις το θέτει ακόμα πιο ξεκάθαρα: αν τα επίπεδα CO₂ στο Πλειόκαινο ήταν χαμηλότερα από ό,τι νομίζαμε, τότε η μελλοντική κλιματική αλλαγή μπορεί να είναι χειρότερη από ό,τι προβλέπουμε.
Η έρευνα έχει και τους επικριτές της. Ο Thomas Chalk του Ευρωπαϊκού Κέντρου Έρευνας για τις Περιβαλλοντικές Γεωεπιστήμες επισημαίνει ένα βασικό πρόβλημα: η παραμόρφωση του αρχαίου πάγου κάνει αδύνατο να ξέρουμε αν τα χαμηλά επίπεδα CO₂ αντιστοιχούν σε μια ψυχρή περίοδο, μια θερμή, ή αν είναι ένας αντιπροσωπευτικός μέσος όρος. «Αντιπροσωπεύει κάτι. Πρέπει να μάθουμε τι», λέει. Ο Tim Naish από το Πανεπιστήμιο Victoria της Νέας Ζηλανδίας συμφωνεί ότι χρειάζεται περισσότερη δουλειά πριν τα δεδομένα αυτά τροφοδοτήσουν τα κλιματικά μοντέλα.
Η ομάδα σχεδιάζει να συγκρίνει τα αποτελέσματά της με τον συνεχή παγόκορο που εξήγαγε πέρυσι η ομάδα Beyond EPICA — τον παλαιότερο συνεχή παγόκορο που έχει εξαχθεί ποτέ, που φτάνει πίσω πάνω από ένα εκατομμύριο χρόνια. Η σύγκριση αυτή θα βοηθήσει να επαληθευτεί το νέο αρχείο και να καταλάβουμε καλύτερα τι ακριβώς καταγράφει. Μέχρι τότε, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: αν ο πλανήτης ήταν τόσο ζεστός με τόσο λίγο CO₂, τι σημαίνει αυτό για έναν κόσμο που σήμερα έχει πολύ περισσότερο;
