Ο εγκέφαλος εναλλάσσει συνειδητή και ασυνείδητη εικόνα έως 15 φορές το δευτερόλεπτο

Ο εγκέφαλος ίσως εναλλάσσεται έως και 15 φορές το δευτερόλεπτο ανάμεσα σε ό,τι βλέπουμε συνειδητά και σε εικόνες που δεν φτάνουν ποτέ στη συνείδηση, δείχνει νέα έρευνα, όπως μεταφέρει το Dnews.

Την ομάδα υπογράφουν οι νευροεπιστήμονες Janis Hesse και Doris Tsao από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ. Στόχος τους ήταν να φωτίσουν πώς ο εγκέφαλος αποφασίζει ποιες πληροφορίες γίνονται συνειδητά αντιληπτές και ποιες παραμένουν στο περιθώριο.

Καθημερινά δεχόμαστε αμέτρητα ερεθίσματα, αλλά μόνο λίγα κερδίζουν την προσοχή μας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα: η μύτη βρίσκεται διαρκώς στο οπτικό μας πεδίο, όμως ο εγκέφαλος μαθαίνει να την αγνοεί.

Για να εξετάσουν τον μηχανισμό, οι ερευνητές μελέτησαν δύο μακάκους με την τεχνική της καταστολής διόφθαλμης λάμψης (binocular flash suppression). Οι πίθηκοι φορούσαν γυαλιά με κόκκινο και κυανό φακό, ώστε κάθε μάτι να βλέπει διαφορετική εικόνα. Αρχικά προβαλλόταν ένα πρόσωπο στο ένα μάτι και στη συνέχεια, απότομα, ένα δεύτερο στο άλλο, ενώ η πρώτη εικόνα συνέχιζε να τρεμοπαίζει.

Σε αυτές τις συνθήκες, η νέα εικόνα κυριαρχεί συνήθως στη συνείδηση, ενώ η πρώτη καταστέλλεται, παρότι συνεχίζει να φτάνει στον αμφιβληστροειδή. Παράλληλα πειράματα σε ανθρώπους επιβεβαίωσαν ότι η δεύτερη εικόνα υπερισχύει στην αντίληψη.

Οι επιστήμονες κατέγραψαν την ηλεκτρική δραστηριότητα εκατοντάδων νευρώνων σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την οπτική επεξεργασία και την αναγνώριση προσώπων. Εντόπισαν δύο διακριτά μοτίβα, το καθένα συνδεδεμένο με ένα από τα δύο πρόσωπα.

Το πιο εντυπωσιακό εύρημα ήταν ότι η νευρωνική δραστηριότητα δεν «κλείδωνε» αποκλειστικά στη δεύτερη, κυρίαρχη εικόνα. Εναλλασσόταν ταχύτατα ανάμεσα στα δύο πρόσωπα, με ρυθμό περίπου 15 φορές το δευτερόλεπτο. Όταν το δίκτυο συνδεόταν με τη συνειδητή αντίληψη ενός προσώπου, οι νευρώνες ανταποκρίνονταν εντονότερα στα χαρακτηριστικά του σε σχέση με το πρόσωπο που είχε κατασταλεί, δείχνοντας ότι ο εγκέφαλος διακρίνει τις δύο κατηγορίες πληροφοριών ακόμη και μέσα στην εναλλαγή.

Η μελέτη δεν λύνει το αίνιγμα της συνείδησης. Υποδεικνύει, όμως, ότι πέρα από το «πού» ενεργοποιείται ο εγκέφαλος, καθοριστικό μπορεί να είναι το «πότε»—η χρονική οργάνωση της δραστηριότητας. Κατά τους ερευνητές, αυτό ίσως επιτρέπει την παράλληλη επεξεργασία εναλλακτικών οπτικών πληροφοριών χωρίς να διαταράσσεται η συμπεριφορά μας, προσφέροντας μια διαφορετική οπτική για το πώς προκύπτει η αίσθηση μιας σταθερής πραγματικότητας.

Υπάρχουν, ωστόσο, σημαντικοί περιορισμοί: το πείραμα σε ζώα έγινε σε μόλις δύο μακάκους και δεν ήταν δυνατή η άμεση επιβεβαίωση της συνειδητής εμπειρίας τους, ενώ οι καταγραφές περιορίστηκαν σε συγκεκριμένες οπτικές περιοχές. Επομένως, τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι η ανθρώπινη συνείδηση «μοιράζεται» κυριολεκτικά ανάμεσα σε δύο πραγματικότητες 15 φορές το δευτερόλεπτο, αλλά ότι η νευρωνική δραστηριότητα που σχετίζεται με συνειδητές και μη συνειδητές εικόνες μπορεί να μεταβάλλεται εξαιρετικά γρήγορα.

Η εργασία έχει αναρτηθεί στο bioRxiv και δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί από ομοτίμους.