Ο Demis Hassabis, από παιδί-θαύμα στο σκάκι μέχρι Νόμπελ Χημείας και CEO της DeepMind, είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον πρόσωπο της τεχνολογικής εποχής μας. Το νέο βιβλίο του Sebastian Mallaby χαρτογραφεί την πορεία του — αλλά δεν αποφεύγει πάντα την παγίδα της τεχνο-αγιογραφίας.
Ήταν Μάρτιος του 2016 όταν ο κόσμος κράτησε την ανάσα του στο Four Seasons της Σεούλ. Ο Lee Se-dol, ο δεύτερος καλύτερος παίκτης Go στον κόσμο, αντιμετώπιζε το AlphaGo — ένα πρόγραμμα της DeepMind που δεν είχε μάθει το παιχνίδι από ανθρώπους, αλλά το είχε ανακαλύψει μόνο του. Το Go δεν είναι απλώς ένα επιτραπέζιο παιχνίδι. Είναι ένα σύστημα τόσο πολύπλοκο που οι νόμιμες θέσεις στη σκακιέρα του ξεπερνούν τα άτομα του ορατού σύμπαντος. Το σκάκι είχε πέσει στα χέρια των μηχανών το 1997. Το Go φαινόταν απόρθητο. Μέχρι που δεν ήταν. Η DeepMind κέρδισε τέσσερα παιχνίδια στα πέντε, και ο Lee Se-dol αποχώρησε με μια φράση που έμεινε: «Εγώ, ο Lee Se-dol, έχασα. Η ανθρωπότητα όχι.»
Πίσω από αυτή τη νίκη βρισκόταν ο Demis Hassabis — ένας άνθρωπος που μεγάλωσε παίζοντας σκάκι πάνω σε τηλεφωνικούς καταλόγους για να φτάνει στο τραπέζι, έγινε πρωταθλητής στα εννιά του, σπούδασε νευροεπιστήμη στο Cambridge, έφτιαξε βιντεοπαιχνίδια, και τελικά ίδρυσε μια εταιρεία που κέρδισε Νόμπελ Χημείας για την πρόβλεψη δομών πρωτεϊνών — ένα επίτευγμα που θα μπορούσε να επιταχύνει την ανακάλυψη φαρμάκων για δεκαετίες. Το βιβλίο του Sebastian Mallaby, «The Infinity Machine», προσπαθεί να αποτυπώσει αυτή την πορεία.
Και σε μεγάλο βαθμό τα καταφέρνει. Η ιστορία του Hassabis έχει πραγματικό ενδιαφέρον: γονείς από Σιγκαπούρη και Κύπρο, πατέρας που ονειρευόταν μουσική καριέρα και πουλούσε παιχνίδια από ένα παλιό Volkswagen, μητέρα που μεγάλωσε孤ρφανή στους δρόμους. Ο ίδιος ο Hassabis περιγράφει τον εαυτό του ως «πρακτικό φιλόσοφο» που δεν αρκείται στη σκέψη — κάνει και πειράματα. Η DeepMind δεν ήταν ποτέ απλώς μια startup. Ήταν, τουλάχιστον στο μυαλό των ιδρυτών της, μια προσπάθεια να κατανοηθεί η νοημοσύνη στο βαθύτερο επίπεδό της.
Το πρόβλημα του βιβλίου είναι ότι ο Mallaby δυσκολεύεται να κρατήσει κριτική απόσταση από τον κόσμο που περιγράφει. Σε αυτόν τον κόσμο, επενδυτές μιλούν για AGI — τεχνητή γενική νοημοσύνη — σαν να είναι «ο αλγόριθμος του Θεού», και ο συγγραφέας φαίνεται να συμφωνεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη αντιπροσωπεύει «τη βαθύτερη μεταμόρφωση από τότε που ο Homo sapiens απέκτησε αφηρημένη σκέψη». Μια υπερβολή που αγνοεί εντελώς τη γεωργία, τη γλώσσα, την τυπογραφία. Η Silicon Valley έχει μάθει να πουλάει το μέλλον με ακραίες υποσχέσεις — και μερικές φορές ο Mallaby αγοράζει χωρίς να ρωτήσει την τιμή.
Αυτό που σώζει το βιβλίο είναι ακριβώς η ιστορία που δεν χρειάζεται υπερβολές: η DeepMind και το AlphaFold, το σύστημα που προέβλεψε τις δομές σχεδόν κάθε γνωστής πρωτεΐνης, είναι ένα από τα πιο συγκεκριμένα και μετρήσιμα επιτεύγματα στην ιστορία της επιστήμης. Όχι υπόσχεση για το μέλλον — αποτέλεσμα στο παρόν. Ο Hassabis δεν χρειάζεται τη μυθολογία του tech-bro για να είναι ενδιαφέρουσα περίπτωση. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η εταιρεία που έχτισε θα παραμείνει πιστή σε αυτή την επιστημονική ακεραιότητα — ή αν η βαρύτητα της αγοράς και των επενδυτών θα την τραβήξει αλλού.
