Ο διοικητής της NASA Jared Isaacman ανακοίνωσε ριζικές αλλαγές στο πρόγραμμα Artemis, με στόχο την επιτάχυνση της επιστροφής στη Σελήνη. Ακυρώνεται ένα δαπανηρό τμήμα του πυραύλου SLS, ενώ ο ρυθμός εκτοξεύσεων θα αυξηθεί δραματικά. Στο βάθος, η ανησυχία ότι η Κίνα μπορεί να φτάσει στη Σελήνη πρώτη.
Η NASA βρίσκεται σε σταυροδρόμι. Το πρόγραμμα Artemis, που υποτίθεται ότι θα επέστρεφε ανθρώπους στη Σελήνη αυτή τη δεκαετία, κινείται με ρυθμό που θυμίζει περισσότερο γεωλογική εποχή παρά διαστημική αποστολή. Από την εκτόξευση του Artemis I έχουν περάσει σχεδόν τρισήμισι χρόνια. Ο νέος διοικητής Jared Isaacman αποφάσισε να σπάσει αυτό το μοτίβο.
Οι αλλαγές που ανακοινώθηκαν είναι εκτεταμένες. Κεντρικό σημείο είναι η ακύρωση του Exploration Upper Stage, ενός ακριβού τμήματος του πυραύλου SLS που ανέπτυσσε η Boeing με συμβόλαιο αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων. Στη θέση του, η NASA θα προμηθευτεί εμπορικά ένα τυποποιημένο ανώτερο στάδιο — το πιο πιθανό υποψήφιο είναι το Centaur V που ήδη πετά στους πυραύλους Vulcan. Παράλληλα, ο SLS θα σταθεροποιηθεί σε μία και μόνο διαμόρφωση, ώστε να εκτοξεύεται με μεγαλύτερη συχνότητα — στόχος είναι μία αποστολή κάθε δέκα μήνες περίπου.
Η σύγκριση με το παρελθόν είναι αποκαλυπτική. Στην εποχή του Apollo, η NASA εκτόξευε αστροναύτες κατά μέσο όρο κάθε τρεις μήνες. Σήμερα, ο ρυθμός έχει καταρρεύσει. Ένας ανώτερος αξιωματούχος της υπηρεσίας το έθεσε απλά: «Το να εκτοξεύεις τον SLS κάθε τρισήμισι χρόνια δεν είναι συνταγή επιτυχίας». Προβλήματα διαρροών υδρογόνου και ηλίου κατά τις προετοιμασίες εκτόξευσης τόσο του Artemis I όσο και του Artemis II έχουν προκαλέσει καθυστερήσεις μηνών, και η λογική «κάθε αποστολή είναι ένα έργο τέχνης με διαφορετική διαμόρφωση» έχει αποδειχθεί καταστροφική.
Η νέα φιλοσοφία θυμίζει έντονα την προσέγγιση του Apollo. Τότε, η NASA είχε πετάξει μια σειρά από προπαρασκευαστικές αποστολές πριν το ιστορικό άλμα του Apollo 11 — δοκιμές σε τροχιά γύρω από τη Γη, περιφορά γύρω από τη Σελήνη, ελιγμοί με το σεληνακάτ. Το παλιό σχέδιο Artemis είχε παραλείψει αυτά τα βήματα, πηδώντας απευθείας από μια απλή πτήση γύρω από τη Σελήνη στην πλήρη προσσελήνωση. Τώρα, η NASA επιστρέφει σε αυτή τη λογική της σταδιακής μείωσης ρίσκου: δοκιμές σε τροχιά γύρω από τη Γη, ελιγμοί σύνδεσης, αξιολόγηση στολών και επικοινωνιών, πριν κάποιος πατήσει ξανά στο σεληνιακό έδαφος.
Πίσω από όλα αυτά υπάρχει και μια γεωπολιτική διάσταση που η NASA δεν κρύβει. Η Κίνα επιταχύνει το διαστημικό της πρόγραμμα με ρυθμό που ανησυχεί την Ουάσιγκτον. «Η αξιόπιστη ανταγωνιστική πίεση από τον μεγαλύτερο γεωπολιτικό μας αντίπαλο αυξάνεται μέρα με τη μέρα», είπε ο Isaacman. «Πρέπει να κινηθούμε γρηγορότερα». Αν η NASA δεν επιταχύνει, υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να δει κινέζους αστροναύτες να περπατούν στη Σελήνη πριν επιστρέψουν οι Αμερικανοί.
Ανοιχτά παραμένουν ακόμα αρκετά ερωτήματα. Τι γίνεται με τον Lunar Gateway, τον προτεινόμενο διαστημικό σταθμό σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, στοιχεία του οποίου βρίσκονται ήδη υπό κατασκευή; Τι θα απογίνει ο νέος πύργος εκτόξευσης που κόστισε ήδη 1,8 δισεκατομμύριο δολάρια — τριπλάσιο από τον αρχικό προϋπολογισμό; Η NASA υποσχέθηκε απαντήσεις στις επόμενες εβδομάδες. Αυτό που είναι ήδη σαφές είναι ότι το πρόγραμμα Artemis μπαίνει σε μια νέα φάση — πιο ρεαλιστική, πιο επιθετική, και με πολύ λιγότερη ανοχή στις καθυστερήσεις.
