Ένας κύκλος που περνά κατά μήκος των μεσημβρινών 27° ανατολικά και 153° δυτικά χωρίζει τον πλανήτη σε δύο ημισφαίρια με ίδια ανακλαστικότητα. Η διαπίστωση αυτή ίσως έχει σημασία για σχέδια ηλιακής γεωμηχανικής.
Ο μεσημβρινός των 27° ανατολικά, που διασχίζει την Ευρώπη και την Αφρική, χωρίζει τη Γη σε δύο ημισφαίρια με ίδια ανακλαστικότητα.
Αυτό που περνά μέσα από την Αφρική, την Ευρώπη, την Αλάσκα και τους δύο πόλους χωρίζει τη Γη σε δύο μέρη που αντανακλούν την ίδια ποσότητα φωτός και αυτή η νέα συμμετρία που εντοπίστηκε ίσως παίξει κρίσιμο ρόλο στο κλίμα του πλανήτη.
Ήδη ήταν γνωστό ότι το βόρειο και το νότιο ημισφαίριο έχουν σχεδόν ίδια ανακλαστικότητα, ή αλμπέντο. Ο Jianhao Zhang από την Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ και οι συνεργάτες του εντόπισαν τώρα και μια δεύτερη γραμμή συμμετρίας, κατά μήκος των μεσημβρινών 27° ανατολικά και 153° δυτικά.
Το ένα μέρος του Ατλαντικού ψύχεται με ρεκόρ ταχύτητας και κανείς δεν ξέρει γιατί
Τα ημισφαίρια που χωρίζονται από αυτή τη γραμμή είναι σχεδόν ίδια σε τρία σημεία: στο αλμπέντο σε καθαρό ουρανό, στην ανακλαστικότητα των νεφών και στο ποσοστό που καλύπτεται από ωκεανούς χωρίς πάγο. Η συμμετρία αυτή διατηρήθηκε σε 25 χρόνια δορυφορικών παρατηρήσεων που ανέλυσαν ο Zhang και οι συνεργάτες του.
Στην αρχή, ο Zhang πίστεψε ότι επρόκειτο για σύμπτωση. «Αυτό που με έπεισε ότι η ανατολοδυτική συμμετρία δεν είναι αμελητέα είναι τρία χαρακτηριστικά: η μοναδικότητά της, η αντοχή της στον χρόνο και αυτό που αποκαλούμε χαρακτηριστικό τριπλής συμμετρίας», λέει. «Το να βρούμε έναν διαχωρισμό με ίση συνολική αντανάκλαση θα μπορούσε να είναι αναμενόμενο. Το να βρούμε όμως έναν σταθερό, μοναδικό ανατολοδυτικό διαχωρισμό που εξισορροπεί επίσης την κατανομή ξηράς-ωκεανού, την αντανάκλαση σε καθαρό ουρανό και την αντανάκλαση σε συννεφιασμένο ουρανό είναι πολύ λιγότερο τετριμμένο — ειδικά αν σκεφτεί κανείς πόσο μεταβλητά και δυναμικά είναι τα σύννεφα».
Αν και η ανατολοδυτική συμμετρία έχει κέντρο κοντά στις 27° ανατολικά, όταν υπολογιστεί με βάση τα 25 χρόνια δορυφορικών δεδομένων, σε κάθε επιμέρους έτος η ακριβής γραμμή συμμετρίας μετατοπίζεται λίγο. Η ομάδα διαπίστωσε ότι αυτές οι μικρές μετατοπίσεις από χρόνο σε χρόνο συνδέονται στενά με τη φάση του El Niño-Southern Oscillation (ENSO), ενός παγκόσμιου κλιματικού φαινομένου που σχετίζεται με διακυμάνσεις της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στον Ειρηνικό Ωκεανό.
«Με άλλα λόγια, η συμμετρία ίσως δεν είναι απλώς γεωμετρικό ατύχημα», λέει ο Zhang. «Ίσως συνδέεται με έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς κλιματικής μεταβλητότητας στη Γη. Το ENSO μπορεί να λειτουργεί ως ένας μηχανισμός μεγάλης κλίμακας που βοηθά να διατηρείται η μακροπρόθεσμη ανατολοδυτική συμμετρία κοντά στις 27° ανατολικά».
Ο Øivind Hodnebrog από το Κέντρο Διεθνούς Κλιματικής Έρευνας στο Όσλο, που δεν συμμετείχε στη μελέτη, λέει ότι στην αρχή αμφέβαλε για το εύρημα.
«Ήμουν λίγο επιφυλακτικός για μια ανατολοδυτική συμμετρία που χωρίζεται περίπου στις 27 μοίρες ανατολικά, κάτι που διαισθητικά φαίνεται πολύ λιγότερο προφανές από έναν διαχωρισμό στον Ισημερινό, και αναρωτήθηκα αν θα μπορούσε να είναι σύμπτωση».
Ωστόσο, ο Hodnebrog λέει ότι πλέον συμφωνεί πως πρόκειται πιθανότατα για «σταθερό χαρακτηριστικό και ενδεχομένως άλλη μια συναρπαστική ιδιότητα της Γης».
Η σύνδεση με το ENSO ίσως έχει επίσης σημασία, λέει ο Hodnebrog. Σε αντίθεση με τη βορειο-νότια συμμετρία, η οποία φαίνεται να εξασθενεί λόγω των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στον θαλάσσιο πάγο και στα σύννεφα, η ανατολοδυτική συμμετρία παραμένει προς το παρόν σταθερή, αν και τα μοντέλα δείχνουν ότι θα μπορούσε να εξασθενήσει στο μέλλον. «Μια πιθανή μελλοντική ασυμμετρία θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη αλλαγών στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία», λέει.
Γιατί η γεωμηχανική δεν είναι πια εντελώς ταμπού για τους επιστήμονες
Ο Martin Jucker από το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας στο Σίδνεϊ λέει ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η ανατολοδυτική συμμετρία να είναι σύμπτωση.
«Ο καιρός και το κλίμα της Γης επικοινωνούν εύκολα κατά μήκος των μεσημβρινών», λέει ο Jucker. «Αυτό οφείλεται στην περιστροφή της Γης, η οποία δημιουργεί ζώνες ανέμων ανατολικών και δυτικών διευθύνσεων σε παγκόσμια κλίμακα, ενώ και οι ατμοσφαιρικές διαταραχές τείνουν επίσης να διαδίδονται προς την ανατολοδυτική κατεύθυνση».
Αν υπάρχουν μηχανισμοί που διατηρούν την ανατολοδυτική συμμετρία, αυτό θα μπορούσε να έχει συνέπειες για σχήματα γεωμηχανικής, λέει ο Zhang. Για παράδειγμα, προσπάθειες να αυξηθεί το αλμπέντο του ενός ημισφαιρίου ίσως αντισταθμίζονταν από έναν μηχανισμό ανάδρασης σε παγκόσμια κλίμακα.
«Πριν κάνουμε βέβαιους ισχυρισμούς για τις επιπτώσεις της γεωμηχανικής, χρειαζόμαστε βαθύτερη κατανόηση για το πώς τα σύννεφα, η κυκλοφορία, οι βροχοπτώσεις και η ανακλαστικότητα του πλανήτη ανταποκρίνονται σε ολόκληρο το διασυνδεδεμένο σύστημα της Γης», λέει ο Zhang.
Nature: DOI: 10.1038/s41586-026-10624-2
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
