Ένας κρυμμένος μοριακός διακόπτης που συνδέεται με τη νόσο του ήπατος φαίνεται να είναι αναστρέψιμος, με τη βοήθεια ενός απρόσμενου και οικείου συστατικού.
Περίπου το 30% του παγκόσμιου πληθυσμού επηρεάζεται από τη μεταβολικά σχετιζόμενη νόσο λιπώδους ήπατος (MASLD), μια κατάσταση στενά συνδεδεμένη με την παχυσαρκία και τον διαβήτη τύπου 2, που μπορεί σιωπηλά να εξελιχθεί σε βλάβη του ήπατος. Παρά την αυξανόμενη διάδοσή της, οι θεραπευτικές επιλογές παραμένουν περιορισμένες. Νέα ευρήματα δείχνουν έναν απρόσμενο στόχο —και μια γνώριμη βιταμίνη— που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα.
Ομάδα με επικεφαλής τον Jang Hyun Choi στο UNIST, σε συνεργασία με τη Hwayoung Yun στο Pusan National University και τον Neung Hwa Park στο Ulsan University Hospital, ταυτοποίησε ένα μικρό μόριο RNA, το microRNA-93 (miR-93), ως κεντρικό οδηγό της νόσου. Σύμφωνα με τα ευρήματα, το μόριο λειτουργεί σαν “διακόπτης” που απορρυθμίζει τον τρόπο με τον οποίο το ήπαρ επεξεργάζεται το λίπος.
Τα microRNA είναι μικρά τμήματα RNA που ρυθμίζουν λεπτά τη γονιδιακή δραστηριότητα. Στην προκειμένη περίπτωση, το miR-93 βρέθηκε σε ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα σε ηπατικό ιστό τόσο ασθενών με MASLD όσο και ποντικών που τρέφονταν με δίαιτες πλούσιες σε λίπος και φρουκτόζη —συνδυασμός που αντικατοπτρίζει σύγχρονα διατροφικά πρότυπα. Τα αυξημένα επίπεδα miR-93 εμποδίζουν την ικανότητα του ήπατος να διασπά το λίπος, μπλοκάροντας το SIRT1, ένα γονίδιο που ρυθμίζει τη χρήση ενέργειας και τον μεταβολισμό των λιπών.
Η διαταραχή αυτή έχει ευρύ αντίκτυπο. Όταν το SIRT1 καταστέλλεται, το ήπαρ μετατοπίζεται προς την αποθήκευση λίπους αντί για την καύση του. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι το miR-93 μεταβάλλει ευρύτερα μεταβολικά μονοπάτια, μειώνοντας την οξείδωση λιπαρών οξέων και αυξάνοντας διεργασίες που συνδέονται με τη σύνθεση χοληστερόλης.
Παράλληλα, αποδυναμώνει το μονοπάτι σηματοδότησης LKB1 AMPK, ένα βασικό σύστημα που βοηθά τα κύτταρα να ανταποκρίνονται στο ενεργειακό στρες και να διατηρούν μεταβολική ισορροπία.
Για να ελέγξουν αν η αναστροφή αυτής της διαδικασίας βελτιώνει την υγεία του ήπατος, οι ερευνητές δημιούργησαν ποντίκια που δεν μπορούσαν να παράγουν miR-93. Ακόμη και με δίαιτα υψηλή σε λίπος και φρουκτόζη, τα ζώα ανέπτυξαν πολύ μικρότερη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ. Εμφάνισαν επίσης καλύτερη ρύθμιση σακχάρου και βελτιωμένη μιτοχονδριακή λειτουργία, ένδειξη υγιέστερου κυτταρικού ενεργειακού μεταβολισμού.
Στη συνέχεια, η ομάδα εξέτασε 150 εγκεκριμένα από τον FDA φάρμακα για ουσίες που θα μπορούσαν να μειώσουν το miR-93. Η νιασίνη, γνωστή και ως βιταμίνη Β3, ξεχώρισε ως η πιο αποτελεσματική. Σε ποντίκια που έλαβαν θεραπεία, η νιασίνη μείωσε τα επίπεδα miR-93, αποκατέστησε τη δραστηριότητα του SIRT1 και επανενεργοποίησε τα μονοπάτια καύσης λίπους στο ήπαρ. Το αποτέλεσμα ήταν λιγότερη συσσώρευση λίπους και συνολική βελτίωση της μεταβολικής λειτουργίας.
Η νιασίνη χρησιμοποιείται ήδη ευρέως για την αντιμετώπιση της υπερλιπιδαιμίας, κάτι που την καθιστά ελκυστική υποψήφια για επανάχρηση. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματά της σε ασθενείς με MASLD πρέπει να επιβεβαιωθούν σε κλινικές μελέτες, ιδίως επειδή οι υψηλές δόσεις μπορεί να έχουν παρενέργειες και απαιτούν προσεκτική παρακολούθηση.
Η ομάδα ανέφερε: «This study precisely elucidates the molecular origin of MASLD and demonstrates the potential for repurposing an already approved vitamin compound to modulate this pathway, which has high translational clinical relevance.»
Και πρόσθεσε: «Given that niacin is a well-established and safe medication used to treat hyperlipidemia, it holds promise as a candidate for combination therapies targeting miRNA pathways in MASLD.»
Συναφής κλινική μελέτη βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη (ClinicalTrials.gov ID: NCT06843148), με επικεφαλής το Université de Sherbrooke. Η τυχαιοποιημένη μελέτη crossover εξετάζει πώς η νιασίνη επηρεάζει την κατανομή λίπους και τις μεταβολικές αποκρίσεις σε άτομα με MASLD, με έμφαση στο αν μπορεί να απομακρύνει τα λιπαρά οξέα από το ήπαρ. Τα αποτελέσματα θα δείξουν αν η προσέγγιση αυτή μεταφράζεται σε μετρήσιμα οφέλη για τους ασθενείς.
Αναφορά: “Hepatic miR-93 promotes the pathogenesis of metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease by suppressing SIRT1” by Yo Han Lee, Jinyoung Lee, Joonho Jeong, Kieun Park, Bukyung Baik, Yuseong Kwon, Kimyeong Kim, Keon Woo Khim, Haneul Ji, Ji Young Lee, Kwangho Kim, Ji Won Kim, Tam Dao, Misung Kim, Tae Young Lee, Yong Ryoul Yang, Haejin Yoon, Dongryeol Ryu, Seonghwan Hwang, Haeseung Lee and Jang Hyun Choi, 12 April 2025, Metabolism. DOI: 10.1016/j.metabol.2025.156266
