Η αναγνώριση διαφορετικών τύπων σε παθήσεις όπως ο διαβήτης είναι χρήσιμη για δύο λόγους.
Από τη μία, επιτρέπει πιο ακριβή και εξατομικευμένη θεραπεία για κάθε ασθενή. Από την άλλη, δίνει στους ερευνητές καλύτερη εικόνα για το πώς μπορούν να βελτιώσουν αυτές τις θεραπείες στο μέλλον.
Στην περίπτωση του διαβήτη τύπου 1, υπάρχουν δύο γενετικά πρότυπα, τα HLA-DR3 και HLA-DR4, που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Ωστόσο, παρότι το τελικό αποτέλεσμα είναι το ίδιο, ο διαβήτης τύπου 1, τα πρώιμα σημάδια διαφέρουν μεταξύ των δύο προτύπων.
Για να το εξετάσουν πιο αναλυτικά, ερευνητές από τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο πραγματοποίησαν την πρώτη μελέτη συσχέτισης σε όλο το γονιδίωμα (GWAS), ξεχωρίζοντας τους ασθενείς με διαβήτη τύπου 1 με βάση αυτά τα δύο γενετικά χαρακτηριστικά, που τεχνικά ονομάζονται απλότυποι.
Στόχος μιας GWAS είναι να εντοπίσει περιοχές του DNA που ενδέχεται να συνδέονται με μια ασθένεια. Στο δείγμα 9.091 ατόμων με διαβήτη τύπου 1 και 14.157 μαρτύρων βρέθηκαν αρκετές γενετικές διαφορές μεταξύ των συμμετεχόντων με HLA-DR3 και HLA-DR4, ώστε να προκύψει η υπόθεση ότι ίσως πρόκειται για δύο ξεχωριστούς υποτύπους.
Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο Diabetologia.
«Ο διαβήτης τύπου 1 είναι μια σύνθετη νόσος που χαρακτηρίζεται από αυτοάνοση καταστροφή των βήτα κυττάρων, αλλά η υποκείμενη αιτιολογία δεν είναι καλά κατανοητή», γράφουν οι ερευνητές στην εργασία τους.
«Ο χρόνος εξέλιξης προς τον κλινικό διαβήτη διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο, από πολύ νωρίς στην παιδική ηλικία έως και στην ενήλικη ζωή».
Παρότι τα γενετικά προφίλ HLA-DR3 και HLA-DR4 και τα πρώιμα σημάδια είχαν ήδη δείξει ότι μπορεί να υπάρχουν δύο μορφές διαβήτη τύπου 1, τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι εμπλέκονται επίσης διαφορετικοί βιολογικοί μηχανισμοί.
Τα αποτελέσματα για το HLA-DR3 παρέπεμψαν σε ανοσοκύτταρα που ονομάζονται μαστοκύτταρα, τα οποία συνδέονται με αλλεργίες και φλεγμονή και επιτηρούν τον οργανισμό για πιθανή λοίμωξη και ξένη εισβολή.
Στο γενετικό πρότυπο HLA-DR4, πιο έντονα εμπλέκονταν τα Τ κύτταρα του οργανισμού. Αυτά τα ανοσοκύτταρα επιτίθενται άμεσα σε άλλα κύτταρα όταν δώσουν εντολή, και στην περίπτωση του διαβήτη τύπου 1 είναι γνωστό ότι καταστρέφουν τα βήτα κύτταρα στο πάγκρεας.
«Αυτό αποκαλύπτει ότι ο διαβήτης τύπου 1 σε γενετικό υπόβαθρο DR3 και DR4 μπορεί να αντιπροσωπεύει ετερογενείς υπομορφές του διαβήτη τύπου 1 σε γενετικό επίπεδο», γράφουν οι ερευνητές.
Για να δώσουν και μια ευρύτερη εικόνα, οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα γονίδια που οδηγούν στον διαβήτη τύπου 1 στις περιπτώσεις HLA-DR3 σε σύγκριση με τις περιπτώσεις HLA-DR4 είναι τόσο διαφορετικά μεταξύ τους όσο και όταν συγκρίνει κανείς τη σχιζοφρένεια με τη διπολική διαταραχή.
Και αυτό μας φέρνει πίσω στο βασικό συμπέρασμα: αν ο διαβήτης τύπου 1 μπορεί να αναπτύσσεται μέσα από διαφορετικές βιολογικές διαδρομές, τότε ο διαχωρισμός των θεραπειών και των θεραπευτικών στόχων ίσως είναι πιο αποτελεσματική προσέγγιση.
«Δεδομένης της ετερογένειας στον γενετικό κίνδυνο και στους μηχανισμούς της νόσου στον διαβήτη τύπου 1 που δεν σχετίζεται με DR3/DR4, η αποτελεσματική πρόληψη του διαβήτη τύπου 1 μπορεί να απαιτεί ξεχωριστές θεραπείες και σε αυτή την ομάδα», γράφουν οι ερευνητές.
Τα αποτελέσματα αυτά χρειάζεται τώρα να εξεταστούν περαιτέρω, για να φανεί αν ο διαβήτης τύπου 1 πρέπει να ταξινομείται πιο αναλυτικά, ως μια νόσος που μπορεί να προκαλείται από αρκετά αλληλεπικαλυπτόμενα σύνολα παραγόντων και όχι από μία και μόνο οδό.
Η γνώση του γενετικού υπόβαθρου ενός ατόμου θα μπορούσε να βοηθήσει στον καθορισμό της καλύτερης θεραπείας για αυτόν.
Τώρα που οι ερευνητές γνωρίζουν ότι μπορεί να υπάρχει πιθανή διαφορά στην πορεία προς τον διαβήτη τύπου 1, αυτό μπορεί να ληφθεί υπόψη σε μελλοντικές μελέτες. Τα αποτελέσματα κλινικών δοκιμών για φάρμακα του διαβήτη, για παράδειγμα, θα μπορούσαν να αναλύονται ξεχωριστά για ασθενείς με HLA-DR3 και HLA-DR4.
Μια ακόμη πιθανότητα για μελλοντική έρευνα είναι η πιο στενή παρακολούθηση ασθενών με διαβήτη τύπου 1 στον χρόνο, ώστε να φανεί πώς εξελίσσεται η νόσος με βάση το γενετικό προφίλ και άλλους παράγοντες, όπως η ανάπτυξη αυτοαντισωμάτων και οι περιβαλλοντικές εκθέσεις.
«Τα αποτελέσματα της μελέτης μας θα πρέπει να έχουν ευρεία εφαρμογή στον σχεδιασμό μελλοντικών μελετών», γράφουν οι ερευνητές.
«Η κατάσταση DR3 και DR4 θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη σε συνεχιζόμενες γενετικές μελέτες συσχέτισης και σε μοντέλα πρόβλεψης κινδύνου του διαβήτη τύπου 1, για παράδειγμα, ώστε να κατανοηθούν οι αλληλεπιδράσεις των παραγόντων κινδύνου με το HLA υπόβαθρο».
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Diabetologia.
Το άρθρο ελέγχθηκε από τον Peter Dockrill και επιμελήθηκε από τον Peter Dockrill. Παρότι δίνουμε σημασία στη διαδικασία μας, είμαστε άνθρωποι. Αν εντοπίσετε κάποιο λάθος, ενημερώστε μας.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
