Με τρομάζει πόσο γρήγορα αυξάνονται τα ακραία καιρικά φαινόμενα καθώς ο κόσμος θερμαίνεται, και τα πράγματα θα γίνουν πολύ χειρότερα αν δεν αφήσουμε τα ορυκτά καύσιμα στο έδαφος. Ο μόνος τρόπος να συμβεί αυτό είναι να σταματήσουμε να εξαρτόμαστε από το πετρέλαιο και το αέριο. Και όλος ο θόρυβος γύρω από το αν το Ηνωμένο Βασίλειο θα επιτρέψει περισσότερες γεωτρήσεις στη Βόρεια Θάλασσα απομακρύνει τη συζήτηση από το ουσιαστικό.
Κάποιοι παρουσιάζουν τη σημερινή πολιτική της βρετανικής κυβέρνησης, που δεν εγκρίνει νέες άδειες για έρευνες στη Βόρεια Θάλασσα, σαν να μειώνει την ποσότητα πετρελαίου και αερίου που καίγεται και, άρα, σαν να βοηθά στον περιορισμό του διοξειδίου του άνθρακα που καταλήγει στην ατμόσφαιρα. Δεν ισχύει όμως αυτό. Το μόνο που αλλάζει είναι η προέλευση του πετρελαίου και του αερίου που τελικά θα καούν.
Η ηλιακή ενέργεια θα τροφοδοτήσει τον κόσμο πολύ νωρίτερα απ’ όσο νομίζετε
Αυτό που έχει σημασία είναι η καύση λιγότερων ορυκτών καυσίμων. Αυτό σημαίνει περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και περισσότερα οχήματα και αντλίες θερμότητας που λειτουργούν με αυτή την ενέργεια.
Γι’ αυτό δεν θα κρίνω τα κλιματικά διαπιστευτήρια του νέου πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου, Andy Burnham, με βάση το αν η κυβέρνησή του θα επιτρέψει ή όχι περισσότερες γεωτρήσεις στη Βόρεια Θάλασσα. Στο κλίμα μετράει τι γίνεται για να μειωθεί κι άλλο η χρήση ορυκτών καυσίμων. Και εδώ ο Burnham έχει ήδη κάνει ένα καλό ξεκίνημα, μειώνοντας τον φόρο προστιθέμενης αξίας (VAT) στην ηλεκτρική ενέργεια, κάτι που θα κάνει πιο ελκυστική την αντικατάσταση των λεβήτων αερίου με αντλίες θερμότητας.
Δεν λέω ότι οι απαγορεύσεις στις γεωτρήσεις είναι εντελώς άχρηστες. Έχουν ρόλο στην προστασία ευάλωτων περιβαλλόντων, όπως το τροπικό δάσος του Αμαζονίου. Δεν βλέπω όμως πώς θα μπορούσαν ποτέ να συμβάλουν στον περιορισμό των εκπομπών.
Σε αυτό το σημείο ίσως σκέφτεστε: «Αν αρκετές χώρες απαγορεύσουν τις γεωτρήσεις, θα κάνει διαφορά». Υπάρχουν ήδη σχεδόν 60 περιορισμοί στην παραγωγή ορυκτών καυσίμων σε 25 χώρες, σύμφωνα με το International Institute for Sustainable Development. Πολλοί όμως από αυτούς είναι περιφερειακοί περιορισμοί για την προστασία περιοχών όπως η Αρκτική ή απαγορεύσεις σε μεθόδους παραγωγής όπως το fracking. Και 15 έχουν ήδη καταργηθεί. Καμία μεγάλη χώρα παραγωγής δεν σχεδιάζει να σταματήσει εντελώς την παραγωγή πετρελαίου και αερίου, ενώ τα γνωστά αποθέματα ορυκτών καυσίμων είναι υπεραρκετά για να καταστρέψουν το κλίμα. Το συμπέρασμα είναι απλό: ορισμένες χώρες θα συνεχίσουν να παράγουν ορυκτά καύσιμα όσο μπορούν να τα πουλούν, άρα το κρίσιμο είναι να μειωθεί η ζήτηση, όχι η προσφορά.
Από την άλλη πλευρά, τα περισσότερα επιχειρήματα όσων στηρίζουν περισσότερες έρευνες για αέριο και πετρέλαιο στη Βόρεια Θάλασσα είναι ψευδή ή παραπλανητικά. Καταρχάς, περισσότερες γεωτρήσεις δεν πρόκειται να ρίξουν τις τιμές της ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το πετρέλαιο και το αέριο της Βόρειας Θάλασσας πωλούνται σε παγκόσμιες τιμές αγοράς και δεν απομένει αρκετό πετρέλαιο ή αέριο στη Βόρεια Θάλασσα για να επηρεαστούν ουσιαστικά αυτές οι τιμές.
Αντίθετα, μια πλήρης στροφή στις ανανεώσιμες πηγές θα έσπαγε τη σύνδεση ανάμεσα στις τιμές του αερίου και στις τιμές του ρεύματος και θα βοηθούσε να πέσουν οι λογαριασμοί ενέργειας. Αυτό είναι κάτι που η Ισπανία ήδη καταφέρνει.
Άλλη αμφισβητήσιμη θέση είναι ότι περισσότερες γεωτρήσεις θα φέρουν πολλά χρήματα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Όμως η παραγωγή στη Βόρεια Θάλασσα χρειάζεται ήδη φορολογικές ελαφρύνσεις και επιδοτήσεις για να στηριχθεί, ενώ μειώνεται χρόνο με τον χρόνο. Πάνω από το 90% του πετρελαίου και του αερίου έχει ήδη εξαχθεί, επομένως οι νέες γεωτρήσεις, στην καλύτερη περίπτωση, θα επιβραδύνουν τον ρυθμό μείωσης. Και ό,τι απομένει είναι πιο δύσκολο να βγει, άρα κοστίζει περισσότερο. Αν οι πόλεμοι που ανεβάζουν τις τιμές του πετρελαίου τελειώσουν, ίσως να μην είναι καν κερδοφόρο. Ως πρόσφατα, ο κόσμος δημιουργούσε τεράστιο πλεόνασμα πετρελαίου.
Το μυστικό όπλο που θα μπορούσε τελικά να αναγκάσει σε δράση για το κλίμα
Υπάρχει επίσης ο υπερβολικός ισχυρισμός ότι το αέριο της Βόρειας Θάλασσας είναι «τέσσερις φορές καθαρότερο» από το εισαγόμενο υγροποιημένο φυσικό αέριο, το LNG. Οι εκπομπές που συνδέονται με την παραγωγή LNG είναι περίπου τέσσερις φορές υψηλότερες από εκείνες του αερίου της Βόρειας Θάλασσας, λόγω της ενέργειας που απαιτείται για την υγροποίησή του. Όμως αυτό που μετρά είναι οι συνολικές εκπομπές, μαζί και εκείνες από την καύση του αερίου, και σε αυτό το μέτωπο οι εκπομπές του αερίου της Βόρειας Θάλασσας είναι μόνο 15% χαμηλότερες από του LNG.
Το LNG καλύπτει πλέον περισσότερο από το μισό του αερίου που εισάγει το Ηνωμένο Βασίλειο. Αν αυτό μειωνόταν χάρη σε περισσότερη παραγωγή στη Βόρεια Θάλασσα, θα εξέπεμπε λίγο λιγότερο CO2. Θα σήμαινε επίσης ότι λιγότερα χρήματα θα κατευθύνονταν σε χώρες που εμποδίζουν τη δράση για το κλίμα. Το Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, προμηθεύεται πλέον το 37% του αερίου του από τις ΗΠΑ.
Ωστόσο, το Ηνωμένο Βασίλειο προμηθεύεται αέριο και από τη Νορβηγία μέσω αγωγών, και οι εκπομπές από την παραγωγή του είναι ακόμη χαμηλότερες από εκείνες του αερίου της Βόρειας Θάλασσας. Άρα, σε κλιματικούς όρους, η αγορά περισσότερου νορβηγικού αερίου μέσω αγωγών θα ήταν καλύτερη επιλογή από την αύξηση της παραγωγής στη Βόρεια Θάλασσα.
Συνολικά, λοιπόν, όσα συμβαίνουν στη Βόρεια Θάλασσα δεν έχουν μεγάλη σημασία στη μεγάλη εικόνα. Περισσότερες γεωτρήσεις δεν αποτελούν ούτε κλιματική καταστροφή ούτε οικονομικό πανάκεια. Αυτό που χρειάζεται το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλες χώρες είναι να εστιάσουν σε ό,τι πραγματικά μετρά: πολύ πιο αποφασιστική δράση για την αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων ή για τον περιορισμό της χρήσης τους. Αρκεί να δει κανείς τι συμβαίνει στη Γαλλία και την Ισπανία για να καταλάβει γιατί αυτό είναι τόσο σημαντικό.
