«Ο Ρόαλντ Νταλ δεν ήταν άγγελος, αλλά αυτό είναι παράλογη λογοκρισία», έγραψε στο Twitter ο συγγραφέας των «Σατανικών στίχων» Σαλμάν Ρουσντί. «Η Puffin Books και το Estate Dahl πρέπει να ντρέπονται». Την ίδια θέση φαίνεται να εκφράζει και ο συγγραφέας Φίλιπ Πούλμαν, ο οποίος προτείνει, αντί για παρεμβάσεις και διορθώσεις, το έργο του Νταλ να «αφεθεί να ξεθωριάσει και να αντικατασταθεί από πιο σύγχρονους συγγραφείς». Το θέμα που έχει προκύψει στη Βρετανία αφορά έναν από τους πιο διάσημους συγγραφείς παιδικών βιβλίων της χώρας και διεθνώς και τις αλλαγές που έγιναν στα βιβλία του για λόγους πολιτικής ορθότητας, με πρωτοβουλία του εκδοτικού του οίκου. Οι αλλαγές πυροδότησαν έντονες συζητήσεις μεταξύ συγγραφέων και αναγνωστών, και χθες ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Ρίσι Σούνακ παρενέβη στη διαμάχη παρουσιάζοντας τις «διορθώσεις» στο κείμενο του Νταλ ως επίθεση στην ελευθερία του λόγου.
Είναι χαρακτηριστικό ότι σε βιβλία όπως «Ο Τσάρλι και το εργοστάσιο σοκολάτας», «Ο Μεγάλος Φιλικός Γίγαντας» και «Ματίλντα» έχουν αφαιρεθεί αναφορές που σχετίζονται με την εμφάνιση, το βάρος και τον χαρακτήρα των προσώπων. Για παράδειγμα, ο Αύγουστος Γκλουπ από το «Εργοστάσιο σοκολάτας» περιγράφεται τώρα ως «τεράστιος», με τη λέξη «χοντρός» να έχει αφαιρεθεί από κάθε βιβλίο, σύμφωνα με την εφημερίδα Telegraph. Η κυρία Τουίτ δεν είναι πια «άσχημη και θηριώδης», αλλά απλώς «θηριώδης». Οι λέξεις «τρελός» και «παλαβός» αφαιρέθηκαν επίσης από ευαισθησία στα θέματα ψυχικής υγείας. Η Roald Dahl Story Company και η Puffin Books είπαν ότι είχαν ενημερωθεί και δέχτηκαν τις αλλαγές προκειμένου τα βιβλία να γίνουν πιο κατάλληλα για το σύγχρονο κοινό. Τυχόν τροποποιήσεις που προήλθαν από τη διαδικασία αναθεώρησης, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη από το 2020, ήταν «μικρές και εξετάστηκαν προσεκτικά», δήλωσαν. Ωστόσο, εκπρόσωπος του Σούνακ σχολίασε: «Οταν πρόκειται για την πλούσια λογοτεχνική κληρονομιά μας, ο πρωθυπουργός συμφωνεί με τον Μεγάλο Φιλικό Γίγαντα (ΜΦΓ) ότι δεν πρέπει να μασάμε τα λόγια μας. Νομίζω ότι είναι σημαντικό τα έργα λογοτεχνίας και τα έργα μυθοπλασίας να διατηρούνται και να μην υφίστανται διόρθωση. Πάντα υπερασπιζόμασταν το δικαίωμα στην ελευθερία του λόγου και της έκφρασης».
Τζέιμς Μπόντ: Ξαναγράφονται τα βιβλία του
Τα μυθιστορήματα του Ίαν Φλέμινγκ με κεντρικό ήρωα τον Τζέιμς Μποντ πρόκειται να επανεκδοθούν με την αφαίρεση ορισμένων ρατσιστικών αναφορών και με μια δήλωση αποποίησης ευθύνης ότι τα βιβλία ενδέχεται να χρησιμοποιούν όρους συμπεριφοράς «που θεωρούνται προσβλητικοί από τους σύγχρονους αναγνώστες».
Τον Απρίλιο συμπληρώνονται 70 χρόνια από την έκδοση του «Casino Royale», του πρώτου βιβλίου του Φλέμινγκ με τον Βρετανό κατάσκοπο Μποντ. Με αφορμή την ευκαιρία αυτή, θα επανεκδοθεί μια πλήρης σειρά των κατασκοπευτικών θρίλερ.
Η Ian Fleming Publications Ltd, η οποία κατέχει τα δικαιώματα του έργου του συγγραφέα, προσέλαβε «αναγνώστες ευαισθησίας» για να εξετάσουν τα κείμενα και να κάνουν προτάσεις για αλλαγές. Οι αλλαγές περιλαμβάνουν την αφαίρεση της λέξης N (Νegro) σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις και την παράλειψη αναφορών στην εθνικότητα ορισμένων δευτερευόντων χαρακτήρων.
Τα επανεκδοθέντα βιβλία θα φέρουν επίσης μια δήλωση αποποίησης ευθύνης, σύμφωνα με την «Telegraph», η οποία θα εξηγεί τις αλλαγές και θα έχει ως εξής: «Αυτό το βιβλίο γράφτηκε σε μια εποχή που όροι και συμπεριφορές που μπορεί να θεωρηθούν προσβλητικές από τους σύγχρονους αναγνώστες ήταν συνηθισμένες. Σε αυτή την έκδοση έχουν γίνει ορισμένες αναβαθμίσεις, διατηρώντας παράλληλα όσο το δυνατόν πιο κοντά στο αρχικό κείμενο και στην εποχή στην οποία διαδραματίζεται».
Μια άλλη αλλαγή γίνεται σε μια σκηνή όπου ο Μποντ επισκέπτεται ένα νυχτερινό κέντρο διασκέδασης στο Χάρλεμ, και η αναφορά στο «κοινό που ασθμαίνει και γρυλίζει σαν γουρούνια στη γούρνα» έχει αλλάξει σε «ο Μποντ μπορούσε να αισθανθεί την ηλεκτρική ένταση στο δωμάτιο». Επίσης, έχουν διατηρηθεί ατάκες όπως «γλυκό του βιασμού», «να τσακίζουν τις γυναίκες», «ανδρική δουλειά» και αναφορές στο ότι η ομοφυλοφιλία είναι μια «πεισματική αναπηρία».
Η κουλτούρα ακύρωσης είναι μια σύγχρονη μορφή λογοκρισίας/εξοστρακισμού κατά την οποία κάποιος απομακρύνεται από τους κοινωνικούς ή επαγγελματικούς κύκλους – είτε διαδικτυακά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είτε στην πραγματική ζωή. Όσοι υπόκεινται σε αυτόν τον εξοστρακισμό λέγεται ότι έχουν “ακυρωθεί” (έχουν φάει cancel) και, ως επί το πλείστον, θύματα πέφτουν άνθρωποι, ακόμη και επιφανείς άνθρωποι, που αντιβαίνουν τον καθωσπρεπισμό/πολιτική ορθότητα. Ο όρος έχει ως επί το πλείστον αρνητική χροιά και χρησιμοποιείται σε συζητήσεις για την ελευθερία του λόγου και τη λογοκρισία.
