Η τήξη του παγοστρώματος της Γροιλανδίας προκαλεί πιο ακραία ζέστη στην Ευρώπη, συμβάλλοντας στους μεγάλους καύσωνες που έχουν καταγραφεί μέχρι στιγμής φέτος.
Η αυξημένη ροή ψυχρών νερών από την τήξη προς τον Βόρειο Ατλαντικό αλλάζει τη θερμοκρασία των ωκεανών και μετατοπίζει το jet stream, ευνοώντας τους καύσωνες στη δυτική Ευρώπη και τη Μεσόγειο, σύμφωνα με μελέτη που βρίσκεται υπό αξιολόγηση. Καθώς η απώλεια πάγου στη Γροιλανδία επιταχύνεται, η Ευρώπη ενδέχεται να αντιμετωπίσει συχνότερους και εντονότερους καύσωνες από όσους προβλέπουν σήμερα τα κλιματικά μοντέλα.
Αυτό το νέο «ατμοσφαιρικό γεφύρωμα» έπαιξε σημαντικό ρόλο στους πρωτοφανείς καύσωνες του φετινού καλοκαιριού, σύμφωνα με τη Marilena Oltmanns από το National Oceanography Centre του Ηνωμένου Βασιλείου, μία από τις συγγραφείς της μελέτης.
Η ξηρασία και η ζέστη φέρνουν το ευρωπαϊκό δίκτυο ηλεκτρισμού στα όριά του
«Η Ευρώπη θερμαίνεται πιο γρήγορα. Αυτό οφείλεται στη μετατόπιση του jet stream», λέει. «Τα επόμενα χρόνια… θα είναι ακόμη πιο ακραίο. Στο μέλλον θα σκεφτόμαστε ότι [ο φετινός καύσωνας] δεν ήταν καύσωνας· ήταν ήπια κατάσταση».
Η σταθερή άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας έχει αυξήσει τους καύσωνες. Ωστόσο, παραμένει αντικείμενο συζήτησης αν συμβάλλουν και οι αλλαγές στα κυρίαρχα καιρικά μοτίβα.
Την τελευταία 30ετία, οι ράχες υψηλής πίεσης —μεγάλες περιοχές αυξημένης ατμοσφαιρικής πίεσης που στους χάρτες καιρού μοιάζουν με ράχη ή ανάποδο U— σχηματίζονται συχνότερα πάνω από την Ευρώπη, σύμφωνα με τη μελέτη, οδηγώντας σε ηλιόλουστες συνθήκες και ακραία ζέστη. Οι ράχες αυτές προκαλούνται από την κυματοειδή κίνηση του jet stream, της ζώνης ισχυρών ανέμων που περιβάλλει το βόρειο ημισφαίριο. Όταν το jet stream, που κινείται λίγο-πολύ ευθύγραμμα, κάνει καμπή προς τον βορρά πάνω από τη δυτική Ευρώπη, επιτρέπει σε ζεστό αέρα από τον κεντρικό Ατλαντικό και τη Σαχάρα να εισχωρήσει στη ράχη που έχει σχηματιστεί.
Χρόνια με εκτεταμένες ράχες υψηλής πίεσης πάνω από την Ευρώπη έχουν οδηγήσει σε καύσωνες όπως εκείνος που σκότωσε 70.000 ανθρώπους το 2003.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο σχηματισμός των ραχών μπορεί να ανιχνευθεί μέχρι τη Γροιλανδία μέσα από μια αλυσίδα κλιματικών γεγονότων. Το καλοκαίρι πριν από χρόνια με εκτεταμένες ράχες, παρατηρήθηκαν κατά μέσο όρο 81 δισεκατομμύρια τόνοι περισσότερου νερού τήξης να απορρέουν από το παγοκάλυμμα, σύμφωνα με τα ευρήματά τους. Το ψυχρό νερό τήξης ρίχνει τη θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας καθώς εξαπλώνεται στον Βόρειο Ατλαντικό το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Η χαμηλή αλατότητά του εμποδίζει την ανάμειξή του με τα πιο αλμυρά, θερμότερα βαθιά στρώματα, ψύχοντας ακόμη περισσότερο την επιφάνεια.
Αυτές οι περίοδοι ψύξης από τα νερά τήξης έρχονται να προστεθούν στο «ψυχρό blob», τη μακροπρόθεσμη πτώση των θερμοκρασιών των ωκεανών στον Βόρειο Ατλαντικό, την οποία ορισμένοι επιστήμονες αποδίδουν στην εξασθένηση του συστήματος ρευμάτων Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC). Μαζί δημιουργούν ένα έντονο θερμοκρασιακό μέτωπο ανάμεσα στα ψυχρά νερά και στα θερμότερα επιφανειακά νερά νοτιότερα στον Ατλαντικό.
Καθώς θερμές αέριες μάζες ανέρχονται νότια του μετώπου και ψυχρές κατέρχονται βόρεια, αρχίζουν να περιστρέφονται και να δημιουργούν κυκλώνες. Αυτό κάνει το jet stream πιο κυματιστό. Τείνει να καμπυλώνει νότια αυτών των κυκλώνων και στη συνέχεια ξανά βόρεια πάνω από τη δυτική Ευρώπη, δημιουργώντας τις επίμονες ράχες υψηλής πίεσης και τους καύσωνες εκεί.
Το κρίσιμο ρεύμα θα μπορούσε να παραμείνει σταθερό πάνω από αύξηση 5°C, αλλά μόνο αν η θέρμανση γίνει πολύ αργά
Το πιο ανησυχητικό, σύμφωνα με την Oltmanns, είναι ότι τα κλιματικά μοντέλα δεν αποτυπώνουν πλήρως αυτή τη διαδικασία.
«Αυτό είναι μεγάλο πρόβλημα», λέει. «Θα είναι ακόμη πιο έντονο σε ό,τι αφορά τους καύσωνες και τις ξηρασίες, ιδιαίτερα στην περιοχή της Μεσογείου, άρα τα ακραία φαινόμενα πιθανότατα υποτιμώνται».
Μελέτη του Ιουλίου έδειξε ότι το jet stream έχει μετατοπιστεί προς τον νότο στον Ατλαντικό τις τελευταίες δεκαετίες, σε παρόμοιο μοτίβο με αυτό που δείχνει η νέα μελέτη. Ωστόσο, κατέληξε ότι αυτό οφείλεται σε φυσικές διακυμάνσεις του κλίματος και ότι τελικά θα αντιστραφεί.
Το νερό τήξης από τη Γροιλανδία μπορεί να ωθεί το jet stream να κάνει περισσότερες καμπές, σύμφωνα με τον John Methven από το University of Reading στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο οποίος ήταν ένας από τους συγγραφείς της μελέτης του Ιουλίου. Ωστόσο, η εξασθένηση του AMOC ή αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία πάνω από τον Βόρειο Ατλαντικό θα μπορούσαν επίσης να προκαλούν αυτή τη μετατόπιση.
«Αυτό είναι το αδύναμο σημείο, όπως το βλέπω εγώ. Η σύνδεση ανάμεσα στο “cold blob” και σε ό,τι λιώνει στη Γροιλανδία δεν έχει αποδειχθεί και μπορεί να συμβαίνουν και άλλα πράγματα», λέει.
Αν η ψύξη του Βόρειου Ατλαντικού συνεχίσει να επηρεάζει το jet stream, μπορεί να προκαλέσει όχι μόνο καύσωνες αλλά και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα, σύμφωνα με την Oltmanns. Η έρευνα το συνέδεσε με ένα πρωτοφανές derecho, δηλαδή μια ζώνη καταιγίδων και ισχυρών ανέμων, στη Μεσόγειο το 2022. Οι άνεμοι έφτασαν σε πάνω από 60 μέτρα ανά δευτερόλεπτο, ενώ χαλάζι στο μέγεθος γροθιάς σκότωσε 12 ανθρώπους.
«[Θα] έχουμε περισσότερες ξηρασίες σε ορισμένες περιοχές, πλημμυρικά φαινόμενα σε άλλες και η μεταβλητότητα πάνω σε αυτά αυξάνεται», λέει.
Research Square DOI: fre10.21203/rs.3.rs-10342381/v1
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
