Το 2023 ήταν η χρονιά της υπερβολής γύρω από το generative AI — το 2024 θα είναι η χρονιά που η πραγματικότητα θα αρχίσει να ξεχωρίζει από τις υποσχέσεις. Τα μοντέλα γλώσσας θα συνεχίσουν να “παραισθάνονται”, η παραγωγικότητα δεν θα εκτοξευτεί και η συζήτηση για ρύθμιση θα παραμείνει στα χαρτιά.
Το 2023 θα μείνει στην ιστορία ως η χρονιά που το ChatGPT έγινε ίσως η πιο γρήγορα διαδεδομένη τεχνολογία στην ανθρώπινη ιστορία. Μέσα σε λίγους μήνες, η τεχνητή νοημοσύνη πέρασε από τα ερευνητικά εργαστήρια στις συνομιλίες του καφέ, στις αίθουσες συνεδριάσεων και στα κοινοβούλια. Οι προσδοκίες φούσκωσαν ανάλογα. Το 2024, όμως, έρχεται η ώρα της επαναβαθμονόμησης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το generative AI είναι απάτη. Είναι μια εντυπωσιακή τεχνολογία που μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την παραγωγικότητα σε συγκεκριμένες εργασίες. Το πρόβλημα είναι ότι η υπερβολή έχει τρέξει τόσο μπροστά από την πραγματικότητα, που οι αναπόφευκτες αποτυχίες θα φαίνονται μεγαλύτερες από ό,τι πραγματικά είναι.
Το πιο επίμονο πρόβλημα παραμένει οι λεγόμενες “παραισθήσεις” — η τάση των μοντέλων να επινοούν πληροφορίες με απόλυτη αυτοπεποίθηση. Η ελπίδα για γρήγορη λύση μέσω supervised learning, δηλαδή εκπαιδεύοντας τα μοντέλα να αποφεύγουν αμφίβολες πηγές, αποδεικνύεται αισιόδοξη. Η αρχιτεκτονική αυτών των συστημάτων βασίζεται στην πρόβλεψη της επόμενης λέξης σε μια ακολουθία — και αυτό από μόνο του δεν εγγυάται καμία σύνδεση με την αλήθεια.
Παράλληλα, οι προβλέψεις για εκθετική αύξηση της παραγωγικότητας σε ολόκληρη την οικονομία δεν θα επαληθευτούν. Η ρητορική θα μετατοπιστεί: αντί να αμφισβητηθεί η τεχνολογία, θα κατηγορηθεί η λανθασμένη εφαρμογή της από τις επιχειρήσεις. Σιγά σιγά θα αρχίσει να γίνεται κατανοητό ότι το ζητούμενο δεν είναι να αντικατασταθεί ο άνθρωπος, αλλά να εντοπιστεί ποιες εργασίες μπορούν να ενισχυθούν από αυτά τα εργαλεία — και τι εκπαίδευση χρειάζονται οι εργαζόμενοι για να το κάνουν αυτό πράξη.
Στο μεταξύ, η μεγαλύτερη χρήση του ChatGPT και των αντίστοιχων μοντέλων θα συνεχίσει να είναι στα social media και στις μηχανές αναζήτησης. Οι πλατφόρμες θα εντείνουν τον ανταγωνισμό για την προσοχή των χρηστών, η παραπληροφόρηση θα αυξηθεί και τα προβλήματα ψυχικής υγείας που συνδέονται με την υπερβολική χρήση οθονών θα γίνουν πιο ορατά.
Στο επίπεδο της αγοράς, η τάση προς δυοπώλιο θα ενισχυθεί. Google και Microsoft/OpenAI θα κυριαρχούν με τα τεράστια θεμελιώδη μοντέλα τους, αναγκάζοντας τις υπόλοιπες εταιρείες να χτίζουν πάνω σε αυτά. Οι κλήσεις για αντιμονοπωλιακή δράση και ρύθμιση θα πληθύνουν, αλλά ουσιαστικά αποτελέσματα δεν αναμένονται σύντομα — οι κυβερνήσεις έχουν μείνει πολύ πίσω από την τεχνολογία και χρειάζονται χρόνο για να φτάσουν έστω στο ίδιο επίπεδο συζήτησης.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η απογοήτευση θα οδηγήσει σε πιο ώριμη και ρεαλιστική αντιμετώπιση του AI — ή αν απλώς θα ανοίξει τον δρόμο για την επόμενη φούσκα.
