Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας που προκαλεί η ανθρώπινη δραστηριότητα επιβραδύνει την περιστροφή της Γης με ρυθμό πρωτοφανή για τα τελευταία 3,6 εκατομμύρια χρόνια. Κάθε αιώνα, η μέρα μας γίνεται 1,33 χιλιοστά του δευτερολέπτου μεγαλύτερη — και αν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου συνεχίσουν να αυξάνονται, αυτός ο ρυθμός αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2080.
Υπάρχει ένα φαινόμενο που συμβαίνει αθόρυβα κάτω από τα πόδια μας — ή μάλλον, γύρω από τον άξονά μας. Η Γη περιστρέφεται ελαφρώς πιο αργά από ό,τι παλιά, και σύμφωνα με νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό JGR Solid Earth, ο κύριος ένοχος είναι η κλιματική αλλαγή που προκαλούμε εμείς.
Η λογική πίσω από αυτό είναι παρόμοια με αυτή που βλέπουμε σε έναν παγοδρόμο που κάνει πιρουέτα. Όταν ανοίγει τα χέρια του, επιβραδύνεται. Η Γη λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο: όταν η μάζα της κατανέμεται πιο μακριά από τον άξονά της, η περιστροφή της γίνεται πιο αργή. Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας κάνει ακριβώς αυτό — μεταφέρει τεράστιες ποσότητες νερού από τους πόλους προς τις χαμηλότερες γεωγραφικές πλάτη, αναδιανέμοντας τη μάζα του πλανήτη και επιβραδύνοντας την περιστροφή του.
Οι ερευνητές Mostafa Kiani Shahvandi και Benedikt Soja από το ETH Ζυρίχης χρησιμοποίησαν απολιθώματα μονοκύτταρων οργανισμών που ονομάζονται τρηματοφόρα για να ανασυνθέσουν την ιστορία της περιστροφής της Γης εκατομμύρια χρόνια πίσω. Αναλύοντας τη σύνθεση οξυγόνου σε αυτά τα μικροσκοπικά κελύφη, μπόρεσαν να εκτιμήσουν τα επίπεδα της θάλασσας σε κάθε εποχή και, από εκεί, να υπολογίσουν πόσο γρήγορα περιστρεφόταν ο πλανήτης. Το συμπέρασμα ήταν αποκαλυπτικό: ο σημερινός ρυθμός επιβράδυνσης — 1,33 χιλιοστά του δευτερολέπτου ανά αιώνα — είναι από τους υψηλότερους που έχουν καταγραφεί τα τελευταία 3,6 εκατομμύρια χρόνια.
Για να κατανοήσουμε το πλαίσιο: η Γη επιβραδύνεται συνεχώς και από άλλες αιτίες. Η βαρυτική έλξη της Σελήνης προσθέτει περίπου 2,4 χιλιοστά του δευτερολέπτου ανά αιώνα στη διάρκεια της μέρας, ενώ η σταδιακή ανύψωση του φλοιού της Γης μετά το λιώσιμο των παγετώνων της τελευταίας εποχής των παγετώνων αντισταθμίζει μέρος αυτής της επιβράδυνσης. Η κλιματική αλλαγή έχει προστεθεί σε αυτή την εξίσωση ως ένας νέος, ανθρωπογενής παράγοντας — και σύμφωνα με τον Shahvandi, αναμένεται να ξεπεράσει ακόμα και την επίδραση της Σελήνης στο μέλλον.
Σε ένα σενάριο συνεχιζόμενης αύξησης των εκπομπών, η επιβράδυνση θα μπορούσε να φτάσει τα 2,62 χιλιοστά του δευτερολέπτου ανά αιώνα έως το 2080. Στην καθημερινή ζωή, αυτό δεν θα γίνει αντιληπτό από κανέναν. Ωστόσο, για συστήματα που απαιτούν ακριβή γνώση της περιστροφής της Γης — όπως τα διαστημόπλοια, τα GPS ή ακόμα και ορισμένα υπολογιστικά συστήματα — οι επιπτώσεις είναι πολύ συγκεκριμένες και μετρήσιμες.
Αυτό που κάνει τη μελέτη ιδιαίτερα σημαντική δεν είναι μόνο η ανακάλυψη καθαυτή, αλλά αυτό που αποκαλύπτει για την ταχύτητα της σύγχρονης κλιματικής αλλαγής. Ο πλανήτης έχει ζήσει και στο παρελθόν περιόδους θέρμανσης και ανόδου της στάθμης της θάλασσας — μια παρόμοια επιβράδυνση καταγράφηκε πριν από περίπου 2 εκατομμύρια χρόνια, στο Κατώτερο Πλειστόκαινο. Αλλά αυτό που συμβαίνει τώρα συμβαίνει σε κλάσμα του γεωλογικού χρόνου που χρειάστηκαν τότε οι φυσικές διεργασίες. Η Γη αλλάζει ρυθμό — και εμείς είμαστε η αιτία.
