Το γήρας μοιάζει συχνά με μια αργή, σταδιακή πορεία, όμως η έρευνα δείχνει ότι δεν ισχύει πάντα.
Αν μια μέρα κοιτάξετε τον καθρέφτη και νιώσετε πως μεγαλώσατε ξαφνικά, μπορεί να μην είναι ιδέα σας.
Σύμφωνα με μελέτη του 2024 για τις μοριακές αλλαγές που συνδέονται με τη γήρανση, οι άνθρωποι βιώνουν δύο απότομα «άλματα»: ένα στον μέσο όρο ηλικίας 44 και ένα γύρω στα 60.
«Δεν αλλάζουμε απλώς σταδιακά με τον χρόνο· υπάρχουν μερικές πραγματικά δραματικές αλλαγές», εξήγησε τον Αύγουστο του 2024 ο γενετιστής Michael Snyder του Stanford University, όταν δημοσιεύτηκε η έρευνα.
«Αποδεικνύεται ότι τα μέσα των 40 είναι περίοδος έντονης αλλαγής, όπως και οι αρχές των 60. Και αυτό ισχύει, όποια κατηγορία μορίων κι αν εξετάζεις».
Δείτε το βίντεο παρακάτω για μια σύνοψη των ευρημάτων της μελέτης:
Η γήρανση είναι μια σύνθετη διαδικασία, που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για διάφορες ασθένειες.
Ο Snyder και οι συνεργάτες του μελέτησαν τη βιολογία της γήρανσης για να κατανοήσουν καλύτερα ποιες αλλαγές συμβαίνουν και πώς, με στόχο τη βελτίωση της πρόληψης και της αντιμετώπισης αυτών των παθήσεων.
Παρακολούθησαν μια ομάδα 108 ενηλίκων, οι οποίοι δώριζαν βιολογικά δείγματα κάθε λίγους μήνες επί αρκετά χρόνια.
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι σε ορισμένες παθήσεις, όπως το Alzheimer και οι καρδιαγγειακές νόσοι, ο κίνδυνος δεν αυξάνεται σταδιακά με τον χρόνο· εκτινάσσεται απότομα μετά από μια συγκεκριμένη ηλικία.
Έτσι, εξέτασαν πιο προσεκτικά τους βιοδείκτες γήρανσης για να εντοπίσουν σχετικές αλλαγές.
Χρησιμοποιώντας τα δείγματα της κοόρτης, χαρτογράφησαν διάφορες κατηγορίες βιομορίων. Μελέτησαν RNA, πρωτεΐνες, λιπίδια και ταξινομικές ομάδες του μικροβιώματος από έντερο, δέρμα, ρινική και στοματική κοιλότητα, συνολικά 135.239 βιολογικά χαρακτηριστικά.
Κάθε συμμετέχων υπέβαλε κατά μέσο όρο 47 δείγματα σε διάστημα 626 ημερών, ενώ ο συμμετέχων με τη μεγαλύτερη διάρκεια παρείχε 367 δείγματα. Αυτός ο όγκος δεδομένων ανήλθε σε πάνω από 246 δισεκατομμύρια σημεία δεδομένων, τα οποία αναλύθηκαν για την ανίχνευση προτύπων αλλαγών.
Προηγούμενες μελέτες έχουν εντοπίσει μη γραμμικές μεταβολές στις μοριακές αφθονίες που συνδέονται με τη γήρανση σε αρουραίους και ανθρώπους. Έρευνες σε μύγες των φρούτων, ποντίκια και ζέβραψάρια έχουν επίσης υποδείξει ότι η γήρανση εξελίσσεται βηματικά σε αυτά τα είδη.
Ο Snyder και οι συνεργάτες του κατέγραψαν μια καθαρή μεταβολή στην αφθονία πολλών διαφορετικών τύπων μορίων σε δύο διακριτές φάσεις.
Περίπου το 81% όλων των μορίων που μελετήθηκαν εμφάνισε αλλαγές σε μία ή και στις δύο φάσεις. Οι αλλαγές κορυφώθηκαν στα μέσα των 40 και ξανά στις αρχές των 60, με ελαφρώς διαφορετικά προφίλ.
Στην αιχμή των μέσων 40 παρατηρήθηκαν αλλαγές σε μόρια που σχετίζονται με τον μεταβολισμό των λιπιδίων, της καφεΐνης και του αλκοόλ, καθώς και με καρδιαγγειακές νόσους και δυσλειτουργίες σε δέρμα και μυς.
Στην αιχμή των αρχών 60 οι αλλαγές συνδέθηκαν με τον μεταβολισμό των υδατανθράκων και της καφεΐνης, τις καρδιαγγειακές νόσους, το δέρμα και τους μυς, τη ρύθμιση του ανοσοποιητικού και τη νεφρική λειτουργία.
Η πρώτη αιχμή, στα μέσα των 40, είναι συνήθως η περίοδος που οι γυναίκες εισέρχονται στην εμμηνόπαυση ή την περιεμμηνόπαυση, όμως οι ερευνητές το απέκλεισαν ως κύριο παράγοντα: και οι άνδρες εμφάνισαν σημαντικές μοριακές αλλαγές στην ίδια ηλικία.
«Αυτό υποδηλώνει ότι, παρότι η εμμηνόπαυση ή η περιεμμηνόπαυση μπορεί να συμβάλλουν στις αλλαγές που παρατηρούνται στις γυναίκες στα μέσα των 40, πιθανότατα υπάρχουν και άλλοι, πιο σημαντικοί παράγοντες που επηρεάζουν αυτές τις αλλαγές τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες», ανέφερε η μεταβολωμική επιστήμονας και πρώτη συγγραφέας Xiaotao Shen, πρώην στο Stanford, σήμερα στο Nanyang Technological University στη Σιγκαπούρη.
«Ο εντοπισμός και η μελέτη αυτών των παραγόντων θα πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα για μελλοντική έρευνα».
Σχετικό: Ένας τύπος λίπους μπορεί να επιταχύνει τη γήρανση του εγκεφάλου, αλλά οι επιστήμονες λένε ότι υπάρχει λύση
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι το δείγμα τους είναι σχετικά μικρό και ότι δοκίμασαν περιορισμένα βιολογικά δείγματα, από άτομα 25 έως 70 ετών.
Μελλοντικές μελέτες θα μπορούσαν να εμβαθύνουν στο φαινόμενο, με πιο λεπτομερή ανάλυση και σε ευρύτερο εύρος συμμετεχόντων, για καλύτερη κατανόηση του πώς αλλάζει το ανθρώπινο σώμα με τον χρόνο.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Nature Aging.
Προηγούμενη εκδοχή αυτού του άρθρου δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 2024.
