Το να μεγαλώνει κανείς μπορεί να μοιάζει με μια αργή, σταδιακή διαδικασία. Όμως η έρευνα δείχνει ότι αυτό δεν ισχύει πάντα.
Στην πραγματικότητα, αν μια μέρα ξυπνήσετε, κοιταχτείτε στον καθρέφτη και αναρωτηθείτε αν η γήρανσή σας επιταχύνθηκε, ίσως να μην είναι ιδέα σας.
Σύμφωνα με μελέτη του 2024 για τις μοριακές αλλαγές που σχετίζονται με τη γήρανση, οι άνθρωποι περνούν από δύο απότομες μεταβολές: μία κατά μέσο όρο στην ηλικία των 44 ετών και μία ακόμη γύρω στα 60.
«Δεν αλλάζουμε απλώς σταδιακά με τον χρόνο. Υπάρχουν μερικές πραγματικά δραματικές αλλαγές», εξήγησε τον Αύγουστο του 2024 ο γενετιστής Michael Snyder του Stanford University, όταν δημοσιεύτηκε η έρευνα.
«Αποδεικνύεται ότι τα μέσα της δεκαετίας των 40 είναι μια περίοδος δραματικής αλλαγής, όπως και οι αρχές της δεκαετίας των 60. Και αυτό ισχύει ανεξάρτητα από την κατηγορία μορίων που εξετάζεις».
Δείτε το βίντεο παρακάτω για μια σύνοψη των ευρημάτων της μελέτης:
Η γήρανση είναι μια σύνθετη διαδικασία που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για διάφορες ασθένειες.
Ο Snyder και οι συνεργάτες του μελέτησαν τη βιολογία της γήρανσης, ώστε να κατανοήσουν καλύτερα ποιες αλλαγές συμβαίνουν και πώς, με στόχο να περιορίσουν και να αντιμετωπίσουν πιο αποτελεσματικά αυτές τις παθήσεις.
Παρακολούθησαν μια ομάδα 108 ενηλίκων, οι οποίοι έδιναν βιολογικά δείγματα κάθε λίγους μήνες για αρκετά χρόνια.
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ και τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο κίνδυνος δεν αυξάνεται σταδιακά με τον χρόνο, αλλά εκτοξεύεται απότομα μετά από μια συγκεκριμένη ηλικία.
Έτσι, θέλησαν να εξετάσουν πιο προσεκτικά τους βιοδείκτες της γήρανσης, για να δουν αν μπορούσαν να εντοπίσουν σχετικές αλλαγές.
Χρησιμοποιώντας τα δείγματα από την ομάδα τους, οι ερευνητές παρακολούθησαν διάφορους τύπους βιομορίων. Στα μόρια που μελέτησαν περιλαμβάνονται RNA, πρωτεΐνες, λιπίδια και μικροβιακές ταξινομικές ομάδες από το έντερο, το δέρμα, τη μύτη και το στόμα, με σύνολο 135.239 βιολογικών χαρακτηριστικών.
Κάθε συμμετέχων έδωσε κατά μέσο όρο 47 δείγματα μέσα σε 626 ημέρες, ενώ ο συμμετέχων με τη μεγαλύτερη διάρκεια συμμετοχής παρείχε 367 δείγματα. Αυτός ο μεγάλος όγκος δεδομένων οδήγησε σε περισσότερα από 246 δισεκατομμύρια σημεία δεδομένων, τα οποία οι ερευνητές επεξεργάστηκαν αναζητώντας μοτίβα στις αλλαγές.
Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει μη γραμμικές αλλαγές στις συγκεντρώσεις μορίων που μπορούν να συνδεθούν με τη γήρανση σε αρουραίους και ανθρώπους.
Μελέτες σε μύγες των φρούτων, ποντίκια και ζεβρόψαρα έχουν επίσης δείξει ότι σε αυτά τα είδη η γήρανση εξελίσσεται σταδιακά, σε διακριτά βήματα.
Ο Snyder και οι συνεργάτες του παρατήρησαν μια σαφή αλλαγή στη συγκέντρωση πολλών διαφορετικών μορίων στο ανθρώπινο σώμα σε δύο ξεχωριστά στάδια.
Περίπου το 81% όλων των μορίων που μελέτησαν εμφάνισε αλλαγές σε μία ή και στις δύο αυτές φάσεις. Οι αλλαγές κορυφώθηκαν στα μέσα των 40 και ξανά στις αρχές των 60, με ελαφρώς διαφορετικά προφίλ.
Η κορύφωση στα μέσα των 40 συνδέθηκε με μόρια που σχετίζονται με τον μεταβολισμό των λιπιδίων, της καφεΐνης και του αλκοόλ, καθώς και με τα καρδιαγγειακά νοσήματα και με δυσλειτουργίες στο δέρμα και τους μύες.
Η κορύφωση στις αρχές των 60 συσχετίστηκε με τον μεταβολισμό των υδατανθράκων και της καφεΐνης, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, το δέρμα και τους μύες, τη ρύθμιση του ανοσοποιητικού και τη λειτουργία των νεφρών.
Η πρώτη κορύφωση, στα μέσα των 40, είναι συνήθως η περίοδος που οι γυναίκες αρχίζουν να μπαίνουν στην εμμηνόπαυση ή στην περιεμμηνόπαυση. Οι ερευνητές, ωστόσο, απέκλεισαν αυτόν τον παράγοντα ως βασική αιτία: και οι άνδρες παρουσίασαν σημαντικές μοριακές αλλαγές στην ίδια ηλικία.
«Αυτό δείχνει ότι, παρότι η εμμηνόπαυση ή η περιεμμηνόπαυση μπορεί να συμβάλλουν στις αλλαγές που παρατηρούνται στις γυναίκες στα μέσα των 40, πιθανότατα υπάρχουν και άλλοι, πιο σημαντικοί παράγοντες που επηρεάζουν αυτές τις αλλαγές τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες», εξήγησε ο μεταβολομικός επιστήμονας και πρώτος συγγραφέας Xiaotao Shen, πρώην συνεργάτης του Stanford και πλέον στο Nanyang Technological University στη Σιγκαπούρη.
«Η αναγνώριση και η μελέτη αυτών των παραγόντων πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα για μελλοντική έρευνα».
Σχετικό: Ένας τύπος λίπους μπορεί να επιταχύνει τη γήρανση του εγκεφάλου, αλλά οι επιστήμονες λένε ότι υπάρχει λύση
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι το δείγμα τους είναι αρκετά μικρό και ότι εξέτασαν περιορισμένα βιολογικά δείγματα, από άτομα ηλικίας 25 έως 70 ετών.
Μελλοντική έρευνα θα μπορούσε να εξετάσει πιο αναλυτικά αυτό το φαινόμενο, με μεγαλύτερη λεπτομέρεια και σε ευρύτερο δείγμα, ώστε να γίνει καλύτερα κατανοητό πώς αλλάζει το ανθρώπινο σώμα με τον χρόνο.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Nature Aging.
Μια προηγούμενη εκδοχή του άρθρου δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 2024.
