Μια εκτενής επανεξέταση επιστημονικών δεδομένων δείχνει ότι ο ρυθμός ανόδου της στάθμης της θάλασσας επιταχύνεται, με τον κύριο παράγοντα να μην είναι απαραίτητα αυτός που θεωρείται πιο αυτονόητος.
Ενώ το λιώσιμο των παγετώνων και η συρρίκνωση των παγοκαλυμμάτων είναι γνωστό ότι συμβάλλουν, η αργή αλλά σταθερή διαστολή των θερμαινόμενων ωκεανών συχνά περνά απαρατήρητη.
Ωστόσο, σύμφωνα με νέα μελέτη, αυτό το φαινόμενο αποτελεί τη βασική αιτία της ανόδου της στάθμης παγκοσμίως. Καθώς το θαλασσινό νερό θερμαίνεται, διαστέλλεται — η λεγόμενη θερμική διαστολή — και καταλαμβάνει μεγαλύτερο όγκο.
Η ανάλυση, από διεθνή ομάδα επιστημόνων, βοηθά να κλείσουν τα κενά που υπήρχαν σε προηγούμενες μελέτες, όπου οι μεμονωμένοι συντελεστές — όπως το λιώσιμο των πάγων και η θέρμανση των ωκεανών — δεν «έδεναν» πλήρως με την άνοδο που παρατηρείται.
«Για χρόνια υπήρχε ένα απογοητευτικό κενό ανάμεσα στο πόσο παρατηρούσαμε ότι ανέβαινε η στάθμη των ωκεανών και στο πόσο μπορούσαμε να το εξηγήσουμε από τις επιμέρους αιτίες», λέει ο μηχανολόγος μηχανικός John Abraham, από το University of St. Thomas στις ΗΠΑ. «Αυτή η δουλειά δείχνει ότι, με καλύτερα όργανα, διαδικασίες και εξυπνότερη ανάλυση, αυτό το γνωστικό κενό μπορεί να κλείσει. Μπορούμε πλέον να εξηγήσουμε την άνοδο της στάθμης με μεγαλύτερη βεβαιότητα.»
Αυτό είναι γνωστό ως «ισοσκελισμός του προϋπολογισμού» της παγκόσμιας μέσης στάθμης της θάλασσας (GMSL). Το να συμφωνούν οι αριθμοί είναι τρόπος επαλήθευσης των δεδομένων που συλλέγουν οι επιστήμονες και διασφάλισης ότι δεν λείπει κάτι από την κατανόηση των αιτιών της ανόδου.
Η βελτιωμένη κατανόηση ενισχύει και τις προβολές των κλιματικών μοντέλων για τις επιπτώσεις της ανόδου με την πάροδο του χρόνου και σε διαφορετικές περιοχές — ώστε να υπάρξει αποτελεσματική δράση.
Οι ερευνητές χώρισαν την ανάλυση σε τρεις περιόδους: 1960–2023 (με καλύψεις από παλιρροιογράφους και δορυφόρους), 1993–2023 (η εποχή των δορυφορικών μετρήσεων) και 2005–2023 (όταν χρησιμοποιούνται ευρέως πλωτοί αισθητήρες παρακολούθησης των ωκεανών, γνωστοί ως Argo floats).
Από το 1960, τα δεδομένα δείχνουν ότι η παγκόσμια μέση στάθμη ανέβηκε με μέσο ρυθμό 2.06 χιλιοστά (0.08 ίντσες) τον χρόνο. Η άνοδος όμως επιταχύνεται: την περίοδο 2005–2023 έφτασε τα 3.94 χιλιοστά (0.16 ίντσες) τον χρόνο — σχεδόν διπλάσιο ρυθμό από τον μέσο όρο.
Ως προς τους συντελεστές, η διαστολή των θερμαινόμενων ωκεανών ευθύνεται για το 43% της ανόδου. Οι ορεινοί παγετώνες συνεισφέρουν 27%, το παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας 15% και της Ανταρκτικής 12%. Το υπόλοιπο 3% οφείλεται σε αλλαγές στην αποθήκευση νερού στην ξηρά.
Οι ερευνητές αποδίδουν την καλύτερη «εξισορρόπηση» του GMSL σε προόδους στην τεχνολογία συλλογής δεδομένων και στις μεθόδους ανάλυσης. Για παράδειγμα, η δορυφορική απεικόνιση υψηλότερης ανάλυσης έχει βελτιώσει τις εκτιμήσεις για την έκταση του λιωσίματος των παγετώνων παγκοσμίως.
«Παρότι προηγούμενες μελέτες έκλεισαν τον προϋπολογισμό του GMSL, τα αποτελέσματά τους διέφεραν λόγω διαφορετικών επιλογών συνόλων δεδομένων», γράφουν οι ερευνητές στο δημοσιευμένο άρθρο τους. «Οι επικαιροποιημένες συλλογικές εκτιμήσεις συμφιλιώνουν τις διαφορές ανάμεσα σε πολλαπλές μεθόδους εκτίμησης, μετριάζουν τα τυχαία σφάλματα που προκαλεί μία μόνο πηγή και μειώνουν τις αποκλίσεις λόγω της επιλογής συνόλου δεδομένων.»
Οι τάσεις αυτές αναμένεται να συνεχιστούν για αρκετό καιρό ακόμη, προειδοποιούν. Ακόμη και με ταχεία μείωση των εκπομπών, οι ωκεανοί θα συνεχίσουν να θερμαίνονται για τουλάχιστον μισό αιώνα, σύμφωνα με μοντελοποιήσεις.
Ζητούν επίσης περισσότερη δουλειά στη συλλογή δεδομένων για την αποθήκευση νερού στην ξηρά (περιλαμβανομένων ταμιευτήρων και αρδευτικών συστημάτων) και στην κατανόηση των περιφερειακών διαφορών στην άνοδο της στάθμης.
Όλα αυτά τροφοδοτούν μια πιο ενημερωμένη εικόνα του κινδύνου από την άνοδο των θαλασσών, ιδίως για τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς. Εκτιμάται ότι εκατομμύρια ζωές και μέσα βιοπορισμού απειλούνται τις επόμενες δεκαετίες.
Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις θα αγγίξουν όλους στη Γη, είτε ζουν κοντά στη θάλασσα είτε όχι. Η άνοδος της στάθμης θα διαταράξει δίκτυα τροφίμων, εμπορικές αλυσίδες και την κατανομή των πληθυσμών.
Κάποιο επίπεδο ζημιάς θεωρείται πλέον αναπόφευκτο, αλλά η έκτασή του δεν έχει ακόμη κριθεί. Ο περιορισμός των εκπομπών για τη μείωση της υπερθέρμανσης μπορεί να κάνει διαφορά, και η πλήρης κατανόηση του μεγέθους του προβλήματος είναι κρίσιμη για τον περιορισμό των επιπτώσεων.
Σχετικό: Ο παγκόσμιος πληθυσμός έχει ξεπεράσει τη φέρουσα ικανότητα του πλανήτη, υποστηρίζει μελέτη
«Η επιταχυνόμενη άνοδος της στάθμης της θάλασσας συνιστά σημαντικό κίνδυνο για τις χαμηλού υψομέτρου παράκτιες περιοχές», γράφουν οι ερευνητές. «Η κατανόηση των αιτιών της ανόδου είναι απαραίτητη για τις προβολές των μελλοντικών αλλαγών και υποστηρίζει τις προσπάθειες προσαρμογής και μετριασμού.»
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Science Advances.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
