Μετρήσεις σε τέσσερα γεωγραφικά πλάτη του δυτικού Ατλαντικού δείχνουν ότι η Ατλαντική Μεσημβρινή Ανακυκλοφορία (AMOC) αποδυναμώνεται. Η νέα ανάλυση θεωρείται η ισχυρότερη άμεση ένδειξη μέχρι σήμερα.
Μετρήσεις από σημαδούρες σε τέσσερα γεωγραφικά πλάτη του δυτικού Ατλαντικού δείχνουν ότι η Ατλαντική Μεσημβρινή Ανακυκλοφορία, το σύστημα θαλάσσιων ρευμάτων που επηρεάζει και το κλίμα της Ευρώπης, εξασθενεί. Η ανάλυση δίνει την πιο ισχυρή μέχρι σήμερα άμεση ένδειξη ότι η AMOC χάνει δύναμη και κινείται προς επιβράδυνση.
Η AMOC μεταφέρει ζεστό, αλμυρό νερό από τον Κόλπο του Μεξικού προς τον βόρειο Ατλαντικό, κρατώντας τη δυτική Ευρώπη ηπιότερη από τον Καναδά ή τη Ρωσία. Το νερό αυτό ψύχεται, γίνεται πυκνότερο και βυθίζεται, επιστρέφοντας προς νότο στον πυθμένα του ωκεανού κατά μήκος της δυτικής πλευράς του Ατλαντικού. Για το σύστημα αυτό υπάρχουν έμμεσες ενδείξεις αποδυνάμωσης εδώ και χρόνια, αλλά άμεσες μετρήσεις γίνονται μόλις τα τελευταία δύο δεκαετίες.
Η νέα μελέτη, με επικεφαλής τον Qianjiang Xing από το Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι, αξιοποίησε δεδομένα από το δίκτυο RAPID-MOCHA, που λειτουργεί από το 2004 από τις Μπαχάμες έως τις Κανάριες Νήσους. Οι αγκυρωμένες σημαδούρες καταγράφουν θερμοκρασία, αλατότητα και ταχύτητα του νερού, επιτρέποντας στους επιστήμονες να υπολογίσουν την πίεση στα δύο άκρα του Ατλαντικού. Η ροή του νερού από περιοχές υψηλότερης προς χαμηλότερη πίεση, σε συνδυασμό με την περιστροφή της Γης, δίνει την εικόνα της έντασης της κυκλοφορίας.
Σύμφωνα με την ανάλυση των δεδομένων του RAPID-MOCHA, η AMOC μειώνεται κατά περίπου 90.000 κυβικά μέτρα νερού το δευτερόλεπτο κάθε χρόνο. Αυτό αντιστοιχεί σε αποδυνάμωση περίπου 10% από το 2004 έως το 2023. Το εύρος αβεβαιότητας είναι όμως σχεδόν τόσο μεγάλο όσο και η ίδια η μεταβολή, γι’ αυτό η μελέτη εξέτασε και τρεις ακόμη συστοιχίες σημαδούρων στον δυτικό Ατλαντικό, ανοιχτά των Δυτικών Ινδιών, των ανατολικών ακτών των ΗΠΑ και της Νέας Σκωτίας. Εκεί βρέθηκε ακόμη πιο καθαρή ένδειξη εξασθένησης, με μικρότερη αβεβαιότητα.
Οι ερευνητές συνδέουν την τάση με το λιωμένο νερό από το στρώμα πάγου της Γροιλανδίας, που αραιώνει το πυκνό, αλμυρό νερό και το κάνει να βυθίζεται πιο αργά. Η νέα εικόνα ενισχύει την εκτίμηση ότι η εξασθένηση είναι πραγματική και όχι τυχαία διακύμανση. Ο David Smeed από το Εθνικό Ωκεανογραφικό Κέντρο της Βρετανίας σημειώνει ότι η τάση αναμένεται να αποτυπώνεται στη βαθιά δυτική οριακή ζώνη, ενώ ο René van Westen από το Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης μιλά για ένα συνεκτικό μοτίβο εξασθένησης σε διαφορετικά γεωγραφικά πλάτη. Ο Shane Elipot τονίζει την ανάγκη για περισσότερες παρατηρήσεις, καθώς μια κατάρρευση της AMOC θα έφερνε πολύ ψυχρότερους χειμώνες στην Ευρώπη και θα διατάρασσε τους μουσώνες στην Ασία και την Αφρική.
