Νέα έρευνα από ιταλικό πανεπιστήμιο υποστηρίζει ότι οι αριστερόχειρες τείνουν να είναι πιο ανταγωνιστικοί από τους δεξιόχειρες, ιδιαίτερα σε καταστάσεις άμεσης αντιπαράθεσης. Το εύρημα αυτό δεν είναι τυχαίο — μπορεί να εξηγεί γιατί η αριστεροχειρία επιβιώνει εδώ και χιλιάδες χρόνια παρά το ότι αφορά μόλις το 10% του πληθυσμού.
Περίπου ένας στους δέκα ανθρώπους είναι αριστερόχειρας. Το ποσοστό αυτό παραμένει σταθερό εδώ και αιώνες, σε κάθε πολιτισμό και κάθε εποχή. Αν η εξέλιξη κρατά μόνο ό,τι είναι χρήσιμο, γιατί η αριστεροχειρία δεν εξαφανίστηκε ποτέ; Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Chieti-Pescara της Ιταλίας πιστεύουν ότι έχουν μια απάντηση — και έχει να κάνει με τον ανταγωνισμό.
Η μελέτη τους, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports, στηρίζεται σε μια έννοια από τη θεωρία παιγνίων: την εξελικτικά σταθερή στρατηγική, ή ESS. Η λογική είναι απλή: όταν σχεδόν όλοι είναι δεξιόχειρες, ο αριστερόχειρας έχει ένα μικρό αλλά σημαντικό πλεονέκτημα στις αναμετρήσεις ένας-προς-έναν. Είναι λιγότερο προβλέψιμος. Σε μια πυγμαχία, στην πάλη, ακόμα και σε ένα επιτραπέζιο παιχνίδι, ο αντίπαλος δεν έχει συνηθίσει να αντιμετωπίζει αριστερόχειρα κινήσεις. Αν όμως οι αριστερόχειρες γίνονταν πολλοί, το πλεονέκτημα θα εξαφανιζόταν — οι άλλοι θα προσαρμόζονταν. Έτσι, η φύση βρίσκει μια ισορροπία: πλειοψηφία δεξιόχειρων για την κοινωνική συνεργασία, μειοψηφία αριστερόχειρων για τον ανταγωνισμό.
Για να ελέγξουν αν αυτό αντικατοπτρίζεται και στην προσωπικότητα, οι ερευνητές έκαναν δύο πειράματα. Στο πρώτο, περίπου 1.100 συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια για το επίπεδο χειρικότητάς τους και διάφορες πτυχές του ανταγωνιστικού τους χαρακτήρα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι αριστερόχειρες τείνουν να αναζητούν πιο ενεργά ανταγωνιστικές καταστάσεις και να αποφεύγουν λιγότερο τον ανταγωνισμό από φόβο αποτυχίας. Όταν συγκρίθηκαν μόνο οι έντονα αριστερόχειρες με τους έντονα δεξιόχειρες, οι πρώτοι σκόραραν υψηλότερα στον λεγόμενο “υπερανταγωνισμό” — την έντονη επιθυμία να κερδίζεις, ακόμα και εις βάρος των άλλων.
Στο δεύτερο πείραμα, 48 συμμετέχοντες έκαναν ένα τεστ χειρωνακτικής επιδεξιότητας. Εδώ δεν βρέθηκαν διαφορές μεταξύ αριστερόχειρων και δεξιόχειρων — κάτι που υποδηλώνει ότι η σχέση ανταγωνιστικότητας και χειρικότητας δεν έχει να κάνει με τις κινητικές δεξιότητες αυτές καθαυτές, αλλά με κάτι βαθύτερο στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε και αντιδρούμε στον ανταγωνισμό.
Αξίζει να σημειωθεί τι δεν βρήκε η έρευνα: καμία διαφορά μεταξύ αριστερόχειρων και δεξιόχειρων στα Μεγάλα Πέντε χαρακτηριστικά προσωπικότητας — εξωστρέφεια, ευσυνειδησία, δεκτικότητα, συμφωνητικότητα, νευρωτισμός. Καμία διαφορά σε επίπεδα άγχους ή κατάθλιψης. Η αριστεροχειρία δεν φαίνεται να σχετίζεται με γενικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας, αλλά με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο αντιμετώπισης της αντιπαράθεσης.
Η έρευνα εντόπισε επίσης διαφορές φύλου: οι άνδρες γενικά σκόραραν υψηλότερα στον ανταγωνισμό, ενώ οι γυναίκες έδειχναν μεγαλύτερη τάση να αποφεύγουν τον ανταγωνισμό λόγω άγχους. Αυτό σημαίνει ότι η σχέση χειρικότητας, ανταγωνιστικότητας και φύλου είναι πολύπλοκη και χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση. Το ένα πράγμα που φαίνεται σχετικά σαφές: το να είσαι αριστερόχειρας δεν είναι απλώς ένα βιολογικό τυχαίο. Μπορεί να είναι ένα χαρτί που η εξέλιξη αποφάσισε να κρατά πάντα στο τραπέζι.
