Η καλλιέργεια φυκιών θεωρείται εδώ και χρόνια ένας τρόπος για να επιβραδυνθεί η κλιματική αλλαγή. Όμως, νέα μελέτη υποστηρίζει ότι αυτή η προσέγγιση είναι λανθασμένη, καθώς η απώλεια φυκιών εκπέμπει πολύ περισσότερο άνθρακα από όσο απορροφάται από τις προσπάθειες καλλιέργειάς τους.
Τα φύκια απορροφούν, σύμφωνα με εκτιμήσεις, 3,7 δισεκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα κάθε χρόνο μέσω της φωτοσύνθεσης, αντλώντας το από το θαλασσινό νερό, το οποίο στη συνέχεια τραβά περισσότερο CO2 από τον αέρα πάνω από αυτό. Αναπτύσσονται κυρίως κοντά στις ακτές, όπου τελικά καταναλώνονται ή αποσυντίθενται, εκπέμποντας άνθρακα. Όμως, τμήματα από τα φύλλα τους, καθώς και σάκχαρα και υδατάνθρακες που διαλύονται στο θαλασσινό νερό, μπορούν να βυθιστούν στα βαθιά νερά, δεσμεύοντας ένα μικρό μέρος του CO2 ως «blue carbon» για χιλιάδες χρόνια.
Επιστήμονες και νεοφυείς επιχειρήσεις έχουν προτείνει την επέκταση της ανάπτυξης φυκιών, ειδικά του kelp, ώστε να απορροφούν περισσότερο CO2, κάτι που ο ΟΗΕ έχει πει ότι θα χρειαστεί να γίνει σε τεράστια κλίμακα για να αντιστραφούν κάποτε τα επικίνδυνα επίπεδα της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Υπάρχουν όμως ανησυχίες ότι η καλλιέργεια τεράστιων ποσοτήτων φυκιών θα μπορούσε να έχει αντίθετα αποτελέσματα και να μειώσει την ανάπτυξη του φυτοπλαγκτού, ενός ακόμη σημαντικού απορροφητή άνθρακα. Ακόμη και τα δάση kelp που υπάρχουν σήμερα, τα οποία εκτιμάται ότι καλύπτουν περίπου 640.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα παγκοσμίως —μια έκταση λίγο μεγαλύτερη από τη Γαλλία—, υποχωρούν καθώς οι θερμοκρασίες των ωκεανών φτάνουν σε ιστορικά υψηλά.
Τώρα, η Karen Filbee-Dexter από το University of Western Australia και οι συνεργάτες της κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, με περίπου 60% των δασών kelp να βρίσκονται σε παρακμή, αυτά τα οικοσυστήματα θα μπορούσαν τελικά να αρχίσουν να εκπέμπουν περισσότερο CO2 από όσο απορροφούν. Οι ερευνητές, όπως και οι κυβερνήσεις και οι εταιρείες που προσπαθούν να αντισταθμίσουν τις εκπομπές τους, θα πρέπει να επικεντρωθούν στη διατήρηση και όχι στην επέκταση των φυκιών, αναφέρουν.
«Αντί να ρωτάμε πόσο άνθρακα μπορούμε να απομακρύνουμε με τα φύκια, θα πρέπει να ρωτάμε πόσο άνθρακα μπορούμε να αποτρέψουμε από το να απελευθερωθεί καθώς αυτά τα οικοσυστήματα καταστρέφονται από την κλιματική αλλαγή», λέει η Filbee-Dexter.
Ορισμένες μελέτες έχουν εξετάσει το ενδεχόμενο απομάκρυνσης ενός δισεκατομμυρίου τόνων άνθρακα τον χρόνο με φύκια, όμως υπάρχουν ήδη ενδείξεις ότι αυτό ίσως δεν είναι εφικτό. Για παράδειγμα, η αμερικανική startup απομάκρυνσης άνθρακα Running Tide, η οποία συγκέντρωσε 70 εκατομμύρια δολάρια για να καλλιεργεί kelp σε ξύλινους πλωτήρες που θα βυθίζονταν σταδιακά στα βαθιά νερά, δυσκολεύτηκε να αναπτύξει kelp στον ανοιχτό ωκεανό και έκλεισε πέρυσι.
Άλλα έργα έχουν προσπαθήσει να επαναφέρουν τα χαμένα δάση kelp. Ένα πείραμα στη βόρεια Νορβηγία αποκατέστησε 70 εκτάρια kelp, δηλητηριάζοντας τους αχινούς που τρώνε τα φύκια και μπορούν να πολλαπλασιαστούν όταν η υπεραλίευση και το κυνήγι απομακρύνουν τα φυσικά τους αρπακτικά.
Η αποκατάσταση kelp, όπως αυτή, είναι θετική για τη βιοποικιλότητα, όμως απορροφά μόλις περίπου 50.000 τόνους CO2 τον χρόνο. Την ίδια στιγμή, η παγκόσμια απώλεια kelp εκπέμπει, σύμφωνα με εκτιμήσεις, 14 εκατομμύρια τόνους CO2 τον χρόνο.
Η μελέτη της Filbee-Dexter και των συνεργατών της αναφέρει επίσης ότι η προστασία των οικοσυστημάτων kelp είναι τουλάχιστον οκτώ φορές φθηνότερη ανά εκτάριο από την αποκατάστασή τους, ενώ μόλις το 2% των δασών kelp βρίσκεται σε προστατευόμενες περιοχές.
Εταιρείες καλλιεργούν επίσης φύκια για nori για σούσι, ζωοτροφές και πυκνωτικά για προϊόντα όπως το παγωτό και η οδοντόκρεμα. Τμήματα των φυκιών εξακολουθούν να παρασύρονται και να βυθίζονται στα βαθιά νερά, ενώ εταιρείες υδατοκαλλιέργειας όπως η Kelp Blue έχουν υποσχεθεί ότι κάποια στιγμή θα δεσμεύσουν και θα αντισταθμίσουν εκατοντάδες εκατομμύρια τόνους CO2.
Η καλλιέργεια φυκιών καλύπτει πλέον 4.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα ωκεανού. Όμως αυτό αντιστοιχεί μόλις περίπου στο ένα τρίτο της ετήσιας απώλειας δασών kelp. Και αν συνυπολογιστούν οι εκπομπές που συνδέονται με τις εργασίες καλλιέργειας —όπως τα καύσιμα των σκαφών και οι πλαστικές γραμμές—, σε μελέτη που δημοσιεύτηκε νωρίτερα φέτος διαπιστώθηκε ότι εννέα από τις 11 φάρμες φυκιών εξέπεμπαν περισσότερο CO2 από όσο δεσμεύουν.
«Η αποκατάσταση και η καλλιέργεια φυκιών είναι απίθανο να αποτελέσουν σημαντική λύση για την κλιματική αλλαγή», λέει η Filbee-Dexter. «Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αξίζουν τον κόπο».
Η αποκατάσταση μπορεί να βελτιώσει τη βιοποικιλότητα και η καλλιέργεια μπορεί να προσφέρει χαμηλού άνθρακα εναλλακτικές σε προϊόντα που βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα, όπως τα λιπάσματα, σημειώνει.
Η Pamela Walsh από το Queen’s University Belfast στο Ηνωμένο Βασίλειο, ωστόσο, λέει ότι οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη αρκετά σαφή εικόνα για το πόσο άνθρακα δεσμεύουν τα φύκια ώστε να τα απορρίψουν. Η αποκατάσταση, η προστασία και η καλλιέργεια των μακροφυκών μπορούν ακόμη να αποτελέσουν λύσεις για το κλίμα, ακόμη κι αν η σημασία τους έχει συχνά υπερεκτιμηθεί στο παρελθόν, υποστηρίζει.
«Το blue carbon είναι μέρος του παζλ», λέει. «Μπορεί να συμβάλει. Το ερώτημα είναι πώς αυτό θα προσδιοριστεί και θα επικυρωθεί».
PLOS Biology DOI: 10.1371/journal.pbio.3003949
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
