Μια μικρή ομάδα νευρώνων βαθιά μέσα στον εγκέφαλο φαίνεται να είναι θεμελιώδης για τη βιωσιμότητα των κυήσεων στα ποντίκια. Οι ίδιοι νευρώνες υπάρχουν και στον ανθρώπινο γυναικείο εγκέφαλο και ενδέχεται να δώσουν στοιχεία για ανεξήγητες επαναλαμβανόμενες αποβολές και δυσκολίες στην εξωσωματική γονιμοποίηση.
Ο Nirao Shah από το Stanford University στην Καλιφόρνια και οι συνεργάτες του εντόπισαν τους νευρώνες αναζητώντας αλλαγές στην έκφραση γονιδίων σε διαφορετικά σημεία του γυναικείου εγκεφάλου των ποντικιών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Παρατήρησαν μια μικρή ομάδα νευρώνων που μεταμορφώθηκε πλήρως.
Τα επίπεδα της γονιδιακής έκφρασης σε αυτούς τους νευρώνες άλλαξαν περισσότερο από 30 φορές όταν τα ποντίκια έμειναν έγκυα για πρώτη φορά, μετατρέποντάς τους σε μια νέα κατηγορία νευρώνων που λειτουργούσε με εντελώς διαφορετικό τρόπο μέχρι τα μέσα της κύησης. «This cell type is exclusive to pregnancy», γράφουν οι ερευνητές.
Το μέχρι πρότινος άγνωστο σύνολο νευρώνων βρίσκεται σε μια περιοχή βαθιά στο κέντρο του εγκεφάλου, που ονομάζεται preoptic hypothalamus, η οποία εμπλέκεται επίσης στις σεξουαλικές και γονεϊκές συμπεριφορές. Οι νευρώνες διαθέτουν υποδοχείς για ορμόνες που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη, όπως η προγεστερόνη, η οποία μπορεί να είναι υπεύθυνη για την ενεργοποίησή τους μετά την αρχική γονιμοποίηση ενός ωαρίου.
Paracetamol use in early pregnancy linked to smaller ovaries and testes
Μόλις ενεργοποιηθούν, οι νευρώνες αυτοί φαίνεται πως συντονίζουν την εμφύτευση του εμβρύου στη μήτρα και διατηρούν την εγκυμοσύνη. Όταν η ομάδα του Shah δημιούργησε θηλυκά ποντίκια χωρίς αυτόν τον ειδικό τύπο νευρώνα, τα ποντίκια μπορούσαν να ζευγαρώσουν και να μείνουν έγκυα, όμως όλες οι κυήσεις τους έληγαν σε πρώιμο στάδιο. Αυτό συνέβαινε επειδή τα έμβρυα δεν μπορούσαν να εμφυτευτούν στο τοίχωμα της μήτρας.
«Certainly, the fact that when you get rid of these neurons, you lose these pregnancies, is really suggestive», λέει η Jennifer O’Chan από το Icahn School of Medicine at Mount Sinai στη Νέα Υόρκη.
Αυτοί οι νευρώνες αποτελούν λιγότερο από το 0.001 per cent όλων των εγκεφαλικών κυττάρων, κάτι που καθιστά αξιοσημείωτο το ότι η επιλεκτική εξάλειψή τους μπλοκάρει πλήρως τη δυνατότητα εγκαθίδρυσης βιώσιμων κυήσεων, γράφουν ο Shah και οι συνεργάτες του.
Ωστόσο, θα χρειαστεί περαιτέρω έρευνα για να φανεί με ποιον τρόπο το κάνουν αυτό, λέει η O’Chan. «They’ve shown that these neurons change robustly during pregnancy, but then how are they actually communicating with the uterus? Is it hormonal? Are they secreting some kind of factor? If they could identify that, I would be very convinced.»
Θα είχε επίσης ενδιαφέρον να μελετηθεί αν αυτοί οι νευρώνες αλλάζουν μόνιμα από την εγκυμοσύνη ή αν τελικά επιστρέφουν στην αρχική τους κατάσταση, λέει η O’Chan, καθώς η δική της έρευνα έχει δείξει ότι η εγκυμοσύνη προκαλεί μακροχρόνιες αλλαγές στον εγκέφαλο.
Η ομάδα του Shah ανέλυσε επίσης έναν υπάρχοντα άτλαντα γονιδιακής έκφρασης στον ανθρώπινο εγκέφαλο και διαπίστωσε ότι οι γυναίκες έχουν το ίδιο ειδικό σύνολο νευρώνων στο preoptic hypothalamus, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι νευρώνες αυτοί μπορεί να παίζουν αντίστοιχο ρόλο και στις ανθρώπινες κυήσεις. «You can’t do these types of experiments in humans, so we have to extrapolate here, but mouse and human brains do tend to be fairly well-conserved», λέει η O’Chan.
Λίγο περισσότερο από τις μισές αποβολές είναι γνωστό ότι οφείλονται σε γενετικά λάθη στο έμβρυο, όμως οι υπόλοιπες δεν μπορούν να εξηγηθούν. Για παράδειγμα, ορισμένοι άνθρωποι που υποβάλλονται σε IVF έχουν πολλαπλά έμβρυα που φαίνονται γενετικά υγιή, αλλά κανένα δεν φαίνεται να εμφυτεύεται όταν τοποθετηθούν στη μήτρα, για λόγους που παραμένουν αδιευκρίνιστοι. Κάποιοι που συλλαμβάνουν φυσιολογικά έχουν επίσης επαναλαμβανόμενες πρώιμες απώλειες κύησης χωρίς ανιχνεύσιμη αιτία.
Σύμφωνα με τον Shah και τους συνεργάτες του, αυτές οι δυσκολίες γονιμότητας ενδέχεται να σχετίζονται με τους νευρώνες που εντόπισαν, ανοίγοντας ενδεχομένως τον δρόμο για νέες θεραπείες. «We speculate that a subset of such events reflects failure of particular neural circuits to recognize, monitor, or adapt to gestation», γράφουν.
«If, for example, you found that these neurons were releasing a fundamental signalling molecule that was important for implantation, you might be able to turn that into a therapeutic for people with fertility issues», λέει η O’Chan.
bioRxiv DOI: 10.64898/2026.09.15.751878v1
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
