Αστρονόμοι εντόπισαν έναν εξωπλανήτη που δεν ταιριάζει σε καμία γνωστή κατηγορία — ένας κόσμος από λιωμένη λάβα με ατμόσφαιρα γεμάτη θειούχες ενώσεις. Η ανακάλυψη αναγκάζει την επιστημονική κοινότητα να επανεξετάσει τον τρόπο που ταξινομεί τους μικρούς πλανήτες.
Περίπου 35 έτη φωτός μακριά από τη Γη, ένας πλανήτης κάνει τους αστρονόμους να ξανασκεφτούν ό,τι νόμιζαν ότι ξέρουν για τους κόσμους πέρα από το ηλιακό μας σύστημα. Ο εξωπλανήτης L 98-59 d, που τροχιοδρομεί γύρω από ένα μικρό κόκκινο άστρο, είναι καλυμμένος από έναν παγκόσμιο ωκεανό μάγματος και έχει ατμόσφαιρα πλούσια σε υδρόθειο — την ένωση που είναι υπεύθυνη για τη χαρακτηριστική μυρωδιά των σάπιων αυγών. Δεν είναι ακριβώς ο πλανήτης που θα επέλεγες για διακοπές.
Η ανακάλυψη έγινε με τη βοήθεια του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb, σε συνδυασμό με δεδομένα από τηλεσκόπια εδάφους. Ο L 98-59 d είναι περίπου 1,6 φορές μεγαλύτερος από τη Γη, αλλά με εξαιρετικά χαμηλή πυκνότητα — ένα χαρακτηριστικό που τον κάνει να ξεφεύγει από τις δύο κυρίαρχες κατηγορίες μικρών πλανητών. Δεν είναι ούτε βραχώδης νάνος με πλούσια σε υδρογόνο ατμόσφαιρα, ούτε ένας υδάτινος «ωκεάνιος» κόσμος τύπου hycean. Είναι κάτι διαφορετικό — και αυτό το «διαφορετικό» δικαιολογεί τη δημιουργία μιας εντελώς νέας κατηγορίας εξωπλανητών.
Ο επικεφαλής της έρευνας Harrison Nicholls, από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, και η ομάδα του χρησιμοποίησαν προηγμένες προσομοιώσεις υπολογιστή για να ανακατασκευάσουν την ιστορία του πλανήτη σε βάθος σχεδόν 5 δισεκατομμυρίων ετών. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο L 98-59 d έχει έναν μανδύα από λιωμένο πυρίτιο και έναν ολόκληρο ωκεανό μάγματος που καλύπτει την επιφάνειά του. Αυτός ο ωκεανός λειτουργεί σαν γιγαντιαία αποθήκη θείου: δεσμεύει τεράστιες ποσότητες του στοιχείου για δισεκατομμύρια χρόνια και στη συνέχεια το απελευθερώνει αργά στην ατμόσφαιρα με τη μορφή θειούχων αερίων, συμπεριλαμβανομένου του διοξειδίου του θείου που εντόπισε το James Webb στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας.
Το μάγμα φαίνεται επίσης να παίζει ρόλο στη διατήρηση της ατμόσφαιρας του πλανήτη. Παρά τη συνεχή βομβαρδισμό ακτίνων Χ από το μητρικό άστρο — που κανονικά θα «ξύριζε» την ατμόσφαιρα ενός τόσο μικρού κόσμου — ο L 98-59 d έχει καταφέρει να κρατήσει τα αέρια του. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι ο πλανήτης γεννήθηκε ως ένας πολύ μεγαλύτερος υπο-Ποσειδώνας, πλούσιος σε πτητικές ουσίες, και συρρικνώθηκε σταδιακά με την πάροδο των αιώνων, χάνοντας μέρος αλλά όχι το σύνολο της ατμόσφαιράς του.
Η έρευνα δεν αφορά μόνο έναν παράξενο πλανήτη. Αφορά τα όρια της γνώσης μας. Αν ο L 98-59 d δεν χωράει σε καμία από τις υπάρχουσες κατηγορίες, πόσοι ακόμα κόσμοι εκεί έξω περιμένουν να ανακαλυφθούν και να μας αναγκάσουν να ξαναγράψουμε τα εγχειρίδια; Η ερώτηση που έθεσε ο Nicholls — «τι άλλοι τύποι πλανητών περιμένουν να αποκαλυφθούν;» — δεν είναι ρητορική. Είναι το επόμενο κεφάλαιο της αστρονομίας.
