Απολιθώματα 16 ειδών ζώων, ηλικίας περίπου ενός εκατομμυρίου ετών, ανακαλύφθηκαν σε σπήλαιο κοντά στο Waitomo του Βόρειου Νησιού της Νέας Ζηλανδίας. Ανάμεσά τους, ένας άγνωστος μέχρι σήμερα πρόγονος του κακάπο που πιθανώς μπορούσε να πετάξει. Τα ευρήματα αποδεικνύουν ότι ηφαίστεια και κλιματικές αλλαγές αναδιαμόρφωναν τη ζωή στα νησιά πολύ πριν εμφανιστεί ο άνθρωπος.
Για δεκαετίες, η ιστορία της εξαφάνισης των πουλιών της Νέας Ζηλανδίας ξεκινούσε από το ίδιο σημείο: την άφιξη των Μαορί πριν από περίπου 750 χρόνια και, αργότερα, των Ευρωπαίων αποίκων. Τα νέα ευρήματα από ένα σπήλαιο κοντά στο Waitomo αναγκάζουν τους επιστήμονες να ξαναγράψουν αυτή την ιστορία από πολύ πιο πίσω.
Μέσα στο σπήλαιο, ερευνητές από τα πανεπιστήμια Flinders και Canterbury ανακάλυψαν απολιθώματα 12 ειδών πουλιών και τεσσάρων ειδών βατράχων, χρονολογημένα περίπου ένα εκατομμύριο χρόνια πριν. Η χρονολόγηση έγινε εφικτή χάρη σε δύο στρώματα ηφαιστειακής τέφρας που «σφράγιζαν» τα απολιθώματα: το παλαιότερο από έκρηξη πριν από 1,55 εκατομμύρια χρόνια, το νεότερο από μια κατακλυσμιαία έκρηξη που κάλυψε σχεδόν ολόκληρο το Βόρειο Νησί πριν από ένα εκατομμύριο χρόνια. Η παρουσία του παλαιότερου στρώματος υποδηλώνει, επιπλέον, ότι πρόκειται για το αρχαιότερο γνωστό σπήλαιο του Βόρειου Νησιού.
Η πιο εντυπωσιακή ανακάλυψη είναι ένα νέο είδος παπαγάλου, ο Strigops insulaborealis, αρχαίος συγγενής του σύγχρονου κακάπο. Το κακάπο που γνωρίζουμε σήμερα είναι ένα από τα βαρύτερα πουλιά στον κόσμο, εντελώς ανίκανο να πετάξει. Ο πρόγονός του, όμως, είχε ασθενέστερα πόδια, γεγονός που υποδηλώνει ότι δεν ήταν εξίσου εξαρτημένος από την αναρρίχηση — και ίσως διατηρούσε κάποια ικανότητα πτήσης. Οι ερευνητές επιφυλάσσονται να επιβεβαιώσουν αυτό το συμπέρασμα, αλλά η υπόθεση παραμένει ανοιχτή. Στα ευρήματα συγκαταλέγονται επίσης ένας εξαφανισμένος πρόγονος του τακάχε και ένα είδος περιστεριού στενά συγγενικό με αυστραλιανά είδη.
Ο επικεφαλής της έρευνας, αναπληρωτής καθηγητής Trevor Worthy του Πανεπιστημίου Flinders, περιγράφει τα ευρήματα ως «χαμένο τόμο» της φυσικής ιστορίας της χώρας. Η ορνιθοπανίδα που αποκαλύπτεται στο σπήλαιο δεν έφτασε ποτέ στην εποχή του ανθρώπου — αντικαταστάθηκε από άλλα είδη στο διάστημα του ενός εκατομμυρίου χρόνων που μεσολάβησε. Η ομάδα εκτιμά ότι μεταξύ 33% και 50% των ειδών εξαφανίστηκαν σε αυτό το διάστημα, πριν ακόμα πατήσει άνθρωπος στα νησιά.
Ο Dr. Paul Scofield, επιμελητής φυσικής ιστορίας στο Μουσείο Canterbury, εξηγεί ότι οι ραγδαίες κλιματικές μεταβολές και οι κατακλυσμιαίες ηφαιστειακές εκρήξεις ήταν οι κύριοι μοχλοί αυτών των εξαφανίσεων. Οι αλλαγές στα δάση και τις θαμνώδεις εκτάσεις ανάγκαζαν τους πληθυσμούς σε επαναλαμβανόμενες «επανεκκινήσεις», δημιουργώντας συνθήκες για νέα εξελικτική διαφοροποίηση. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Alcheringa: An Australasian Journal of Palaeontology.
Αυτό που κάνει την ανακάλυψη ιδιαίτερα σημαντική είναι ότι καλύπτει ένα κενό 15 εκατομμυρίων ετών στο απολιθωματικό αρχείο της Νέας Ζηλανδίας — από τα 16 εκατομμύρια χρόνια πριν, που χρονολογούνται τα ευρήματα του St Bathans στο Κεντρικό Οτάγκο, μέχρι το ένα εκατομμύριο χρόνια πριν που αποκαλύπτει το σπήλαιο του Waitomo. Η ιστορία της ζωής στα νησιά αυτά δεν ξεκινά με τον άνθρωπο, ούτε καν με τους πρώτους Πολυνήσιους. Ξεκινά με ηφαίστεια, παγετώνες και πουλιά που δεν έζησαν αρκετά για να τα δει κανείς.
