Χωρίς αμερικανικά δολάρια: η διατήρηση της βιοποικιλότητας ψάχνει νέο δρόμο

Από Trantorian 16 Μαρτίου 2026 1 λεπτό ανάγνωσης
Χωρίς αμερικανικά δολάρια: η διατήρηση της βιοποικιλότητας ψάχνει νέο δρόμο

Η διάλυση της USAID από την κυβέρνηση Τραμπ άφησε χωρίς χρηματοδότηση εκατοντάδες προγράμματα προστασίας της φύσης σε όλο τον κόσμο — από τους οικο-φρουρούς της Λιβερίας ως τους φύλακες πάρκων στη Μαλάουι και την Τανζανία. Τώρα, οργανώσεις και τοπικές κοινότητες προσπαθούν να επιβιώσουν και να επανασχεδιάσουν το μέλλον της διατήρησης χωρίς την αμερικανική στήριξη.

Στα τροπικά δάση της Λιβερίας ζουν δασικοί ελέφαντες, νάνοι ιπποπόταμοι και δυτικοί χιμπατζήδες. Ζουν επίσης άνθρωποι που αισθάνονται ότι οι ρίζες τους είναι κυριολεκτικά θαμμένες στο χώμα αυτών των δασών. Για σχεδόν μια δεκαετία, η Εταιρεία Διατήρησης της Φύσης της Λιβερίας (SCNL) συντηρούσε ένα σώμα από 80 οικο-φρουρούς — κατοίκους δασικών κοινοτήτων που περιπολούσαν για παράνομη δραστηριότητα και συνεργάζονταν με φύλακες γειτονικών πάρκων. Ήταν δουλειά επικίνδυνη, αλλά έδινε μισθό, σταθερότητα και αξιοπρέπεια.

Τον Ιανουάριο του 2025, η SCNL έμαθε ότι η USAID — ο κύριος χρηματοδότης των οικο-φρουρών — διαλυόταν από την κυβέρνηση Τραμπ και ότι η χρηματοδότηση είχε ανασταλεί άμεσα. Ο διευθυντής προγράμματος Michael E. Taire ταξίδεψε για μέρες σε ανώμαλους δρόμους για να μεταφέρει τα νέα. Σε μια κοινότητα, μια νεαρή γυναίκα του είπε ότι αν δεν υπάρχει μισθός, θα επιστρέψει στο παράνομο κυνήγι — αυτό που έκανε πριν.

Η USAID δεν ήταν απλώς η μεγαλύτερη πηγή ανθρωπιστικής βοήθειας στον κόσμο. Ήταν επίσης ένας από τους σημαντικότερους χρηματοδότες της βιοποικιλότητας παγκοσμίως. Χρηματοδοτούσε την καταπολέμηση της λαθροθηρίας, την προστασία οικοτόπων, κοινοτικά προγράμματα διατήρησης στην Αφρική, τη Λατινική Αμερική και την Ασία. Μέχρι τη δεκαετία του 2020, το Κογκρέσο εγκρίνει πάνω από 300 εκατομμύρια δολάρια ετησίως για τα προγράμματα βιοποικιλότητας της USAID. Η απώλεια αυτής της χρηματοδότησης δεν απειλεί μόνο είδη και οικοσυστήματα — απειλεί τους ανθρώπους που τα υπερασπίζονται.

Φύλακες πάρκων στη Μαλάουι, αξιωματικοί καταπολέμησης της λαθροθηρίας στο Βιετνάμ, ερευνητές στη λεκάνη του Κονγκό έχασαν μισθούς, εξοπλισμό και εκπαίδευση. Στη Νότια Αφρική, το Endangered Wildlife Trust έχασε 1,2 εκατομμύριο δολάρια για προγράμματα προστασίας ρινόκερων και γυπών — η μείωση των τελευταίων συνδέεται με αύξηση ασθενειών λόγω συσσώρευσης νεκρής ύλης. Το πρόγραμμα προστασίας δασών στη λεκάνη του Κονγκό, ένα από τα μακροβιότερα εγχειρήματα της USAID, διακόπηκε απότομα.

Παρά τις απώλειες, κάποιοι βρίσκουν τρόπους να συνεχίσουν. Η SCNL εξασφάλισε βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση από το Rainforest Trust και επανεκκίνησε τις περιπολίες. Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις — Γερμανία, Βρετανία, Νορβηγία — έχουν αυξήσει τη στήριξή τους, με τη Νορβηγία να ανακοινώνει 3 δισεκατομμύρια δολάρια για το νέο Tropical Forests Forever Facility. Στις ΗΠΑ, το Κογκρέσο δημιούργησε το US Foundation for International Conservation, ένα ταμείο που συνεισφέρει 1 δολάριο για κάθε 2 που μαζεύουν ιδιώτες δωρητές.

Ωστόσο, τα κενά παραμένουν τεράστια. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν πίεση να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες, και η διεθνής βοήθεια μπορεί να μειωθεί. Ο James Deutsch του Rainforest Trust προειδοποιεί ότι οι συνέπειες δεν είναι ακόμα ορατές: «Σε πέντε ή δέκα χρόνια θα αρχίσουν να φαίνονται, και ο κόσμος θα αναρωτιέται πώς αφήσαμε να καταστραφεί η ικανότητα για μακροπρόθεσμη επιτυχία».

Ο Dida Fayo, που έχασε τη δουλειά του στο Northern Rangelands Trust, ίδρυσε τη δική του οργάνωση για την κλιματική ανθεκτικότητα στις ξηρές περιοχές της Αφρικής. Δεν παίρνει ακόμα μισθό, αλλά δεν σκέφτεται να σταματήσει. «Δεν μπορούμε να αντικαταστήσουμε την USAID», λέει, «αλλά μπορούμε να κάνουμε μεγάλα πράγματα, γιατί εμείς, οι ντόπιοι, ήμασταν η κινητήρια δύναμη πίσω από ό,τι έκανε η USAID εδώ».