Home Science

Χιμπατζήδες σε εμφύλιο: Τι μας λένε για τις ανθρώπινες συγκρούσεις

Από Trantorian 10 Απριλίου 2026 1 λεπτό ανάγνωσης
Χιμπατζήδες σε εμφύλιο: Τι μας λένε για τις ανθρώπινες συγκρούσεις

Ερευνητές κατέγραψαν τη βίαιη διάσπαση μιας ομάδας άγριων χιμπατζήδων στο Ουγκάντα, με επιθέσεις και θανάτους που κράτησαν χρόνια. Η εξέλιξη συγκρίνεται με τις κοινωνικές ρίζες των ανθρώπινων συγκρούσεων, χωρίς να ταυτίζεται με εμφύλιο πόλεμο.

Μια κάποτε ενιαία ομάδα άγριων χιμπατζήδων στο Ngogo της Ουγκάντας διαλύθηκε σε δύο αντίπαλες φατρίες, με τη ρήξη να οδηγεί σε παρατεταμένη και θανατηφόρα βία. Ο Aaron Sandel, από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν, λέει ότι η εξέλιξη θυμίζει πλευρές των ανθρώπινων εμφυλίων, χωρίς όμως να είναι εμφύλιος πόλεμος με την ανθρώπινη έννοια.

Η ομάδα του Sandel ανέλυσε 24 χρόνια κοινωνικών δικτύων, 10 χρόνια δεδομένων GPS και 30 χρόνια δημογραφικών στοιχείων για τους χιμπατζήδες του Kibale National Park. Οι Ngogo ήταν από τις μεγαλύτερες γνωστές κοινότητες του είδους, με πληθυσμό περίπου 150 έως 200 ζώα, και μέχρι το 2015 λειτουργούσαν ως συνεκτική ομάδα με συνεργασία στο κυνήγι και στις περιπολίες της επικράτειας.

Στις 24 Ιουνίου 2015, μια συνάντηση στο κέντρο της επικράτειας έφερε την πρώτη ανοιχτή σύγκρουση, όταν η κεντρική ομάδα καταδίωξε τη δυτική. Η συνοχή άρχισε να καταρρέει και μέχρι το 2018 η διάσπαση είχε γίνει μόνιμη. Από το 2018 έως το 2025 η δυτική ομάδα πραγματοποίησε 24 επιθέσεις, σκοτώνοντας τουλάχιστον επτά ενήλικους αρσενικούς και 17 μικρά της άλλης πλευράς.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η ρήξη μπορεί να ξεκίνησε από ανταγωνισμό για τροφή, αλλά και από τις απώλειες πέντε σημαντικών αρσενικών και ενός θηλυκού το 2014, που αποδυνάμωσαν τους κοινωνικούς δεσμούς. Ακολούθησε αλλαγή του κυρίαρχου αρσενικού και, τον Ιανουάριο του 2017, επιδημία αναπνευστικής νόσου που σκότωσε 25 μέλη της ομάδας, ανάμεσά τους και τα δύο τελευταία αρσενικά που κινούνταν και με τις δύο φατρίες. Οι συγγραφείς της μελέτης υποστηρίζουν ότι τέτοιες διαδικασίες, και όχι μόνο οι θρησκευτικές, εθνοτικές ή πολιτικές διαφορές, μπορεί να φωτίζουν βαθύτερες ρίζες της ανθρώπινης βίας.