Μια μελέτη σε 4,5 εκατομμύρια ανθρώπους δείχνει ότι οι πρώην καπνιστές που ξεκινούν το άτμισμα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να πεθάνουν από καρκίνο του πνεύμονα σε σχέση με όσους σταματούν χωρίς τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων.
Τα στοιχεία που συσσωρεύονται δείχνουν ότι το άτμισμα έχει και δικούς του κινδύνους για την υγεία, σύμφωνα με την έρευνα.
Οι καπνιστές που κόβουν τα τσιγάρα αλλά συνεχίζουν να ατμίζουν έχουν περισσότερες από 50% υψηλότερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρκίνο του πνεύμονα σε σχέση με όσους διακόπτουν πλήρως, σύμφωνα με τη μελέτη που βασίστηκε σε περισσότερα από 4,5 εκατομμύρια άτομα. Ωστόσο, η έρευνα τονίζει επίσης ότι η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων για βοήθεια στη διακοπή είναι ασφαλέστερη από το να συνεχίσει κανείς το κάπνισμα.
«Η μελέτη προσθέτει ακόμη περισσότερα στοιχεία στο ταχέως αυξανόμενο σώμα αποδείξεων ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν είναι σε καμία περίπτωση τόσο χαμηλού κινδύνου όσο αρχικά ισχυρίστηκαν», λέει η Becky Freeman από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ στην Αυστραλία, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα. «Είναι σημαντικό όσοι προσπαθούν να κόψουν το κάπνισμα να δοκιμάζουν πρώτα άλλες πιο ασφαλείς [αλλά] αποτελεσματικές μεθόδους και να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα μόνο αφού εξαντλήσουν άλλες επιλογές, αν δεν μπορούν να το κόψουν».
Πάνω από το 40% των καπνιστών στο Ηνωμένο Βασίλειο που έκοψαν το κάπνισμα το 2024 χρησιμοποίησαν ηλεκτρονικά τσιγάρα για να βοηθηθούν, ενώ το 20% των πρώην καπνιστών συνέχιζε να ατμίζει ένα χρόνο ή περισσότερο μετά τη διακοπή. Αν και ορισμένοι υποστηρίζουν ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα αποτελούν δρόμο προς την επιτυχημένη διακοπή του καπνίσματος, έχουν συνδεθεί με ερεθισμό των αεραγωγών, μειωμένη πνευμονική λειτουργία και, σε μελέτες σε ζώα, με καρκίνο του πνεύμονα.
Για να κατανοήσουν καλύτερα τις επιπτώσεις τους στους ανθρώπους, ο Yeon Wook Kim από το Seoul National University στη Νότια Κορέα και οι συνεργάτες του παρακολούθησαν περισσότερους από 4,5 εκατομμύρια ενήλικες καπνιστές που συμμετείχαν στο Korean National Health Screening Programme από το 2018 έως το 2023.
Οι συμμετέχοντες ταξινομήθηκαν σε ενεργούς καπνιστές, σε όσους είχαν κόψει πρόσφατα το κάπνισμα (και δεν κάπνιζαν τουλάχιστον από το 2018) ή σε όσους είχαν διακόψει εδώ και καιρό (και δεν κάπνιζαν τουλάχιστον από το 2014). Από το 2018 έως το 2023 καταγράφηκαν 35.887 περιστατικά καρκίνου του πνεύμονα και 12.807 σχετικοί θάνατοι μεταξύ των συμμετεχόντων.
Όταν οι ερευνητές ανέλυσαν τα δεδομένα ανά ομάδα συμμετεχόντων και με βάση τη δηλωμένη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων, διαπίστωσαν ότι ο κίνδυνος θανάτου από καρκίνο του πνεύμονα ήταν σημαντικά υψηλότερος στους πρώην καπνιστές που άτμιζαν σε σχέση με όσους δεν άτμιζαν. «Σε σύγκριση με όσους έκοψαν πλήρως τα τσιγάρα, τα άτομα που χρησιμοποίησαν ηλεκτρονικά τσιγάρα μετά τη διακοπή είχαν 56% υψηλότερο κίνδυνο», λέει ο Kim.
Απαιτούνται μακροχρόνιες μελέτες, όμως ορισμένες χημικές ουσίες στα ηλεκτρονικά τσιγάρα έχουν συνδεθεί με βλάβες στο DNA. Το άτμισμα έχει επίσης συσχετιστεί με οξειδωτικό στρες, δηλαδή με μια ανισορροπία μεταξύ μορίων που ονομάζονται ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικών στον οργανισμό, η οποία προκαλεί κυτταρικές βλάβες, με επιγενετικές αλλαγές, όταν τα γονίδιά μας επηρεάζονται από το περιβάλλον, και με φλεγμονή στους αναπνευστικούς και στοματικούς ιστούς.
Ο Kim και η ομάδα του επισημαίνουν, ωστόσο, ότι δεν μπόρεσαν να αποδείξουν πως το ίδιο το άτμισμα προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα και ότι χρειάζονται επιπλέον μελέτες που να περιλαμβάνουν άτομα και εκτός Νότιας Κορέας.
Επίσης, διαπίστωσαν ότι ο κίνδυνος θανάτου από κάθε αιτία ήταν σημαντικά χαμηλότερος στους πρώην καπνιστές που χρησιμοποιούσαν ηλεκτρονικά τσιγάρα σε σχέση με τους σημερινούς καπνιστές, κάτι που επιβεβαιώνει τα σαφή οφέλη της διακοπής του καπνίσματος συνολικά.
Η Nicole Lee από το Curtin University στο Περθ της Αυστραλίας λέει ότι το μήνυμα της μελέτης φαίνεται να είναι πως η πλήρης διακοπή τόσο του καπνίσματος όσο και του ατμίσματος προσφέρει μεγαλύτερη προστασία από τον καρκίνο του πνεύμονα σε σχέση με τη διακοπή του καπνίσματος και τη συνέχιση του ατμίσματος. «Τα ευρήματα είναι πολύ σημαντικά για τους ανθρώπους που έχουν κόψει το κάπνισμα», λέει.
«Δεν αλλάζει τη συμβουλή προς τους καπνιστές ότι η πλήρης διακοπή είναι η ασφαλέστερη επιλογή, αλλά αν δεν μπορείτε να το κόψετε [χωρίς τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων] ή δεν το θέλετε, η μετάβαση στο άτμισμα εξακολουθεί να είναι ασφαλέστερη», λέει η Lee. «Το άτμισμα δεν είναι αθώο, αλλά [ως] προσέγγιση μείωσης της βλάβης, είναι πολύ καλύτερο από το να συνεχίζει κανείς να καπνίζει».
Ο Bernard Stewart από το University of New South Wales στο Σίδνεϊ προσθέτει ότι χρειάζονται περαιτέρω μελέτες πριν προχωρήσει οποιαδήποτε πρωτοβουλία δημόσιας υγείας, όπως πρόσθετοι περιορισμοί στα vapes.
Nature Medicine DOI: 10.1038/s41591-026-04469-5
